Kapitulacja Maubeuge

7 września 1914 roku gubernator francuskiej twierdzy Maubeuge, generał Joseph Fournier, poprosił Niemców o rozejm i uzgodnił warunki kapitulacji. Twierdza nad Sambrą, tuż przy granicy z Belgią, broniła się od końca sierpnia. Kapitulacja weszła w życie 8 września.

Twierdza w pierścieniu

Maubeuge została sama, gdy po klęskach pod Charleroi i Mons wojska francuskie i brytyjskie wycofały się na południe. Pod koniec sierpnia niemiecka 2 Armia otoczyła twierdzę, a jej zdobycie powierzono generałowi Hansowi von Zwehlowi i jego VII Korpusowi Rezerwowemu. Spod Namuru ściągnięto ciężką artylerię oblężniczą, w tym niemieckie moździerze kalibru 420 mm i austro-węgierskie kalibru 305 mm.

Bombardowanie zaczęło się 29 sierpnia. Forty, zbudowane w większości w latach 80. XIX wieku, nie wytrzymywały trafień najcięższych pocisków. Od 3–4 września ostrzał się nasilił, a niemiecka piechota wdzierała się przez wyłomy w pierścieniu obrony. Załoga, złożona w dużej części z żołnierzy starszych roczników, próbowała wypadów, ale nie zdołała przerwać okrążenia.

Koniec oporu

Na początku września większość fortów i umocnień po północno-wschodniej stronie twierdzy była zniszczona lub zajęta przez Niemców. Wieczorem 6 września zwołana przez Fourniera rada wojenna uznała, że dalszy opór nie jest możliwy. 7 września gubernator rozpoczął rokowania i tego samego dnia uzgodniono warunki kapitulacji. Twierdzę przekazano Niemcom 8 września.

Do niewoli trafiła niemal cała załoga. Źródła różnią się co do liczby jeńców. Podają od około 32–33 tysięcy do ponad 40 tysięcy ludzi. Niemcy zdobyli też kilkaset dział, w części uszkodzonych. Fournier spędził resztę wojny w niewoli. W 1920 roku, jak każdy komendant, który poddał twierdzę, stanął przed sądem wojennym. Zarzucano mu między innymi, że nie zniszczył dział i amunicji przed kapitulacją. Sąd go uniewinnił.

Znaczenie

Maubeuge padła w dniach, gdy nad Marną rozstrzygały się losy kampanii. Jej opór nie był jednak daremny. Twierdza przez blisko dwa tygodnie wiązała znaczne siły niemieckie i blokowała ważną linię kolejową z Belgii do Francji, utrudniając zaopatrzenie niemieckich armii prawego skrzydła. Zwolniony po kapitulacji VII Korpus Rezerwowy nie zdążył na bitwę nad Marną. Dotarł nad Aisne 13 września, w samą porę, by zamknąć lukę we froncie wycofujących się Niemców.