Oblężenie Maubeuge

Oblężenie Maubeuge trwało od ostatnich dni sierpnia do 7 września 1914 roku. Francuska twierdza nad Sambrą, tuż przy granicy z Belgią, została otoczona przez wojska niemieckie w czasie wielkiego odwrotu armii francuskiej i brytyjskiej. Broniła się dłużej niż belgijskie twierdze Liège i Namur, choć i ona musiała w końcu skapitulować.

Twierdza na drodze inwazji

Maubeuge była jedną z twierdz strzegących północno-wschodniej granicy Francji. Obóz warowny składał się z sześciu fortów i kilku mniejszych dzieł obronnych, rozmieszczonych kilka kilometrów od miasta na obwodzie około 30 kilometrów. Forty pochodziły jednak w większości z lat 80. XIX wieku i nie były przystosowane do ostrzału z najcięższych dział oblężniczych. Załogą, liczącą według różnych źródeł około 45–50 tysięcy ludzi, w dużej części żołnierzy starszych roczników z oddziałów terytorialnych, dowodził gubernator twierdzy, generał Joseph Fournier.

W sierpniu 1914 roku w pobliżu Maubeuge zbierał się Brytyjski Korpus Ekspedycyjny, który stamtąd wyruszył pod Mons. Po klęskach pod Charleroi i Mons Brytyjczycy i francuska 5 Armia wycofywali się na południe. Marszałek John French celowo nie schronił swoich wojsk w twierdzy, obawiając się, że zostałyby w niej zamknięte. Maubeuge została sama.

Okrążenie

Brytyjska chronologia wojny notuje okrążenie twierdzy pod datą 25 sierpnia. Tego dnia, po upadku Namuru, niemiecka 2 Armia generała Karla von Bülowa otrzymała zadanie odcięcia i zdobycia twierdzy, a jej oddziały zaczęły zamykać pierścień od północnego wschodu. Nowsze opracowania datują pełne okrążenie na 26–28 sierpnia. Oblężenie powierzono generałowi Hansowi von Zwehlowi i jego VII Korpusowi Rezerwowemu, wzmocnionemu artylerią oblężniczą przerzuconą spod Namuru.

Bombardowanie

29 sierpnia, po południu, Niemcy rozpoczęli bombardowanie fortów po północno-wschodniej stronie twierdzy. Użyli tej samej broni co w Belgii: niemieckich moździerzy kalibru 420 mm i austro-węgierskich moździerzy Škody kalibru 305 mm, a także licznych dział mniejszego kalibru. Pociski przebijały stropy fortów, niszcząc stanowiska i zabijając obrońców. Francuska załoga próbowała wypadów, ale nie zdołała przerwać okrążenia.

Od 3–4 września ostrzał się nasilił. Kolejne forty i umocnienia padały jeden po drugim, a niemiecka piechota wdzierała się przez wyłomy w pierścieniu obrony. 7 września, gdy większość fortów po północno-wschodniej stronie była zniszczona, generał Fournier poprosił o rozejm i rozpoczął rokowania o kapitulację. Twierdzę przekazano Niemcom 8 września (według różnych źródeł rano lub w południe).

Straty

Dane o stratach różnią się w zależności od źródła. Po stronie francuskiej zginęło około 1200–1300 żołnierzy, a około 3 tysięcy zostało rannych. Do niewoli trafiło według różnych szacunków od około 32–33 tysięcy do ponad 40 tysięcy ludzi. Niemcy zdobyli kilkaset dział, z których część była uszkodzona. Straty niemieckie szacuje się zwykle na około 1100 żołnierzy, choć niektóre źródła podają wyższe liczby.

Znaczenie

Maubeuge upadła w czasie, gdy trwała już bitwa nad Marną. Jej opór miał jednak znaczenie. Twierdza przez dwa tygodnie wiązała znaczne siły niemieckie i blokowała ważną linię kolejową z Belgii do Francji, co utrudniało zaopatrzenie niemieckich armii prawego skrzydła. VII Korpus Rezerwowy, zwolniony dopiero po kapitulacji, dotarł nad Aisne 13 września i zdążył zamknąć lukę we froncie niemieckim, ale nie wziął udziału w bitwie nad Marną.

Upadek Maubeuge był kolejnym dowodem, że dawne twierdze nie są w stanie oprzeć się nowoczesnej artylerii oblężniczej. Podobny los spotkał wcześniej Liège, Namur i Longwy, a później Antwerpię.