Front zachodni
Front
(475)1914
sierpień
- 02
- Niemcy stawiają Belgii ultimatumWieczorem 2 sierpnia 1914 Niemcy zażądały od Belgii zgody na przemarsz swoich wojsk, dając jej 12 godzin na odpowiedź.
- Wojska niemieckie wkraczają do LuksemburgaRankiem 2 sierpnia 1914 wojska niemieckie zajęły neutralny Luksemburg, mimo protestów wielkiej księżnej Marii Adelajdy i rządu.
- Pierwsze walki na granicy francuskiej2 sierpnia 1914 w Joncherey zginęli pierwsi żołnierze na froncie zachodnim, Francuz Jules-André Peugeot i Niemiec Albert Mayer.
- 03
- Belgia odrzuca niemieckie żądaniaRano 3 sierpnia 1914 Belgia odrzuciła niemieckie ultimatum. Uznała, że zgoda na przemarsz wojsk oznaczałaby utratę honoru narodu.
- Kluczowe wydarzenieNiemcy wypowiadają wojnę Francji3 sierpnia 1914 Niemcy wypowiedziały wojnę Francji, powołując się na zmyślone francuskie naloty. Rozpoczęła się wojna na dwa fronty.
- 04
- Belgia zrywa stosunki dyplomatyczne z Niemcami4 sierpnia 1914, po wkroczeniu wojsk niemieckich, Belgia zerwała stosunki z Niemcami i wręczyła niemieckiemu posłowi paszporty.
- Kluczowe wydarzenieNiemcy wypowiadają wojnę Belgii4 sierpnia 1914 Niemcy zapowiedziały Belgii użycie siły i wkroczyły na jej terytorium. Kanclerz przyznał, że łamie prawo międzynarodowe.
- Wojska niemieckie wkraczają do Belgii i atakują Liège4 sierpnia 1914 o 8:02 wojska niemieckie przekroczyły granicę Belgii w Gemmenich i ruszyły na twierdzę Liège. Zaczęła się bitwa o Liège.
- Niemieckie sterowce nad BrukseląÓwczesne kroniki podają, że w nocy 4 sierpnia 1914 nad Brukselą przeleciały dwa niemieckie sterowce. Wojna po raz pierwszy przeniosła się w powietrze.
- 07
- Wojska niemieckie zajmują Liège7 sierpnia 1914 brygada dowodzona przez Ericha Ludendorffa wkroczyła do Liège i zajęła cytadelę. Otaczające miasto forty broniły się jednak dalej.
- Pierwsze oddziały Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego we Francji7 sierpnia 1914 we Francji wylądowały pierwsze oddziały brytyjskie. Główne siły korpusu ekspedycyjnego przeprawiły się przez kanał w kolejnych dniach.
- Francuzi przekraczają granicę Alzacji7 sierpnia 1914 francuski VII Korpus przekroczył granicę niemieckiej Alzacji. Żołnierze zajęli Altkirch i Thann, a następnego dnia wkroczyli do Miluzy.
- 16
- Brytyjski Korpus Ekspedycyjny zakończył lądowanie we Francji16 sierpnia 1914 zakończyło się lądowanie pierwotnego Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego we Francji. Przeprawa odbyła się bez strat.
- Padają ostatnie forty Liège16 sierpnia 1914 skapitulowały ostatnie forty Liège, zniszczone przez ciężką artylerię. Droga w głąb Belgii stanęła przed Niemcami otworem.
- 19
- Armia belgijska wycofuje się znad Gete do Antwerpii19 sierpnia 1914 armia belgijska wycofała się znad Gete do twierdzy Antwerpia. W opuszczonych miastach niemieckie wojska dopuszczały się zbrodni na cywilach.
- Francuzi ponownie zajmują Miluzę19 sierpnia 1914 Armia Alzacji generała Paula Pau po ciężkich walkach ponownie wkroczyła do Miluzy. Tym razem Francuzi utrzymali miasto przez tydzień.
- 20
- Niemcy zajmują Brukselę20 sierpnia 1914 wojska niemieckie wkroczyły do Brukseli, ogłoszonej miastem otwartym. Rozpoczęła się okupacja, która trwała do listopada 1918.
- Koniec bitew pod Morhange i Sarrebourgiem20 sierpnia 1914 niemiecki kontratak w Lotaryngii rozbił francuską ofensywę. Armie francuskie wycofały się pod Nancy, ponosząc ciężkie straty.
- Niemcy oblegają twierdzę Longwy20 sierpnia 1914 wojska niemieckie zamknęły pierścień wokół francuskiej twierdzy Longwy. Załoga broniła się pod ciężkim ostrzałem do 26 sierpnia.
- 21
- Niemcy atakują twierdzę Namur21 sierpnia 1914 niemiecka artyleria oblężnicza zaczęła ostrzał fortów Namuru. Twierdza, broniona przez belgijską 4 Dywizję, padła po pięciu dniach.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Charleroi21 sierpnia 1914 nad Sambrą starły się francuska 5 Armia i niemiecka 2 Armia. Niemcy zdobyli przeprawy przez rzekę, zanim Francuzi zdążyli je obsadzić.
- 22
- Kluczowe wydarzenieAustro-Węgry wypowiadają wojnę Belgii22 sierpnia 1914 Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Belgii. Wiedeń oskarżył Belgów o współpracę z Francją i Wielką Brytanią przeciw Niemcom.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy w Ardenach22 sierpnia 1914 francuskie armie nacierające przez Ardeny wpadły na silne wojska niemieckie. Był to najkrwawszy dzień w historii armii francuskiej.
- 23
- Kluczowe wydarzenieBitwa pod Mons23 sierpnia 1914 Brytyjski Korpus Ekspedycyjny stoczył pod Mons swoją pierwszą bitwę. Zadał Niemcom ciężkie straty, ale musiał rozpocząć odwrót.
- Zestrzelenie sterowca Z VIII w Wogezach23 sierpnia 1914 niemiecki sterowiec wojskowy Z VIII, ostrzelany z ziemi podczas lotu nad francuskimi oddziałami, spadł w lesie koło Badonviller.
- 24
- Brytyjczycy wycofują się spod Mons24 sierpnia 1914 Brytyjski Korpus Ekspedycyjny rozpoczął odwrót spod Mons. Tylne straże stoczyły ciężkie walki pod Elouges i Audregnies.
- Koniec bitwy pod Charleroi24 sierpnia 1914 francuska 5 Armia wycofywała się znad Sambry w kierunku granicy francuskiej. Bitwa pod Charleroi zakończyła się klęską Francuzów.
- Koniec bitwy w Ardenach24 sierpnia 1914 francuskie 3 i 4 Armia, pobite w Ardenach, na rozkaz Joffre'a wycofywały się za Mozę. Zakończyła się jedna z najkrwawszych bitew granicznych.
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny wyrusza do Francji24 sierpnia 1914 z Indii wypłynęły pierwsze oddziały Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego „A”. Najpierw skierowano je do Egiptu, a potem do Francji.
- 25
- Niemcy zdobywają Namur25 sierpnia 1914 skapitulowały ostatnie forty Namuru. Belgijska twierdza u zbiegu Sambry i Mozy padła po pięciu dniach oblężenia.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Mozą25 sierpnia 1914 francuska 4 Armia, wycofana z Ardenów, stanęła za Mozą między Mézières a Stenay. Rozpoczęła się bitwa o przeprawy przez rzekę.
- Początek bitwy pod Mechelen25 sierpnia 1914 armia belgijska wyszła z twierdzy Antwerpia i uderzyła na Niemców pod Mechelen. Był to pierwszy wypad Belgów z Antwerpii.
- Niemcy zajmują Valenciennes25 sierpnia 1914 wojska niemieckie wkroczyły do Valenciennes w północnej Francji. Miasto pozostało pod okupacją przez ponad cztery lata.
- Początek oblężenia Maubeuge25 sierpnia 1914 wojska niemieckie zaczęły okrążać francuską twierdzę Maubeuge nad Sambrą, pozostawioną w tyle przez wycofujących się aliantów.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Mortagne25 sierpnia 1914 armie Castelnau i Dubaila zatrzymały w Lotaryngii niemieckie natarcie na przesmyk Charmes i przeszły do kontrofensywy.
- Niemcy ponownie odbijają Miluzę25 sierpnia 1914, po wycofaniu się Francuzów, wojska niemieckie po raz drugi zajęły Miluzę. Miasto pozostało w ich rękach do końca wojny.
- Pierwszy lotniczy patrol nad odwrotem Brytyjczyków25 sierpnia 1914 brytyjscy lotnicy patrolowali niebo nad wycofującą się armią i zmusili do lądowania niemiecki samolot. To jedna z pierwszych walk w powietrzu.
- 26
- Niemcy niszczą LowaniumW nocy z 25 na 26 sierpnia 1914 Niemcy podpalili belgijskie Lowanium i jego słynną bibliotekę uniwersytecką. Zginęło około 250 cywilów.
- Kluczowe wydarzenieBitwa pod Le Cateau26 sierpnia 1914 II Korpus Smith-Dorriena stanął do walki pod Le Cateau wbrew woli dowództwa. Zapłacił wysoką cenę, ale powstrzymał pościg Niemców.
- Niemcy zajmują NoyonBrytyjska chronologia podaje, że 26 sierpnia 1914 Niemcy zajęli Noyon. Francuskie źródła datują wkroczenie Niemców do miasta na 30 sierpnia.
- Kapitulacja twierdzy Longwy26 sierpnia 1914 po wielodniowym ostrzale skapitulowała francuska twierdza Longwy. Jej załoga pod dowództwem ppłk. Darche'a trafiła do niewoli.
- Niemcy zajmują Cambrai26 sierpnia 1914 Niemcy po walkach ulicznych z francuskimi oddziałami terytorialnymi zajęli Cambrai. Okupacja miasta trwała ponad cztery lata.
- Niemcy zajmują DouaiBrytyjska chronologia notuje 26 sierpnia 1914 zajęcie Douai. Pierwsza okupacja miasta była krótka, na stałe Niemcy weszli tu 1 października.
- Generał Gallieni gubernatorem wojskowym Paryża26 sierpnia 1914 generał Joseph Gallieni został gubernatorem wojskowym Paryża. Miał przygotować stolicę do obrony przed zbliżającymi się Niemcami.
- 27
- Koniec bitwy pod Mechelen27 sierpnia 1914 zakończył się pierwszy wypad armii belgijskiej z Antwerpii. Po trzech dniach walk pod Mechelen Belgowie wrócili za linię fortów.
- Brytyjscy marines lądują w Ostendzie27 sierpnia 1914 w belgijskiej Ostendzie wylądowała brygada Royal Marines. Towarzyszyła jej eskadra lotnicza Royal Naval Air Service Charlesa Samsona.
- Niemiecka kawaleria u bram LillePod koniec sierpnia 1914 do pozbawionego obrony Lille docierały niemieckie patrole kawalerii. Prawdziwa okupacja miasta zaczęła się dopiero w październiku.
- Niemcy zajmują MézièresPod koniec sierpnia 1914 Niemcy opanowali Mézières i sąsiednie Charleville nad Mozą. We wrześniu miasto stało się siedzibą niemieckiej kwatery głównej.
- 28
- Koniec bitwy nad Mozą28 sierpnia 1914 zakończyła się bitwa nad Mozą. Francuska 4 Armia opóźniła Niemców na przeprawach, ale musiała dołączyć do ogólnego odwrotu na południe.
- Belgia otrzymuje wypowiedzenie wojny od Austro-Węgier28 sierpnia 1914 do rządu belgijskiego w Antwerpii dotarła nota Austro-Węgier o stanie wojny. Belgia stanowczo odrzuciła zawarte w niej oskarżenia.
- 29
- Francuzi opuszczają ArrasPod koniec sierpnia 1914 francuskie oddziały terytorialne wycofały się z Arras. Miasto w Artois zostało bez obrony wobec zbliżających się Niemców.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Guise29 sierpnia 1914 francuska 5 Armia generała Lanrezaca przerwała odwrót i kontratakowała niemiecką 2 Armię Bülowa nad rzeką Oise.
- Niemcy zajmują SedanPod koniec sierpnia 1914 Niemcy zajęli Sedan nad Mozą, miasto, w którym w 1870 roku skapitulowała armia Napoleona III.
- 30
- Niemcy zajmują Laon, La Fère i RoyeNa przełomie sierpnia i września 1914 niemieckie armie zajęły Laon, La Fère i Roye. Miasta te pozostały w ich rękach przez większą część wojny.
- Koniec bitwy pod Guise30 sierpnia 1914 francuska 5 Armia przerwała walkę z armią Bülowa i wycofała się za rzekę Serre. Bitwa pod Guise dobiegła końca.
- Pierwszy niemiecki nalot na Paryż30 sierpnia 1914 niemiecki samolot Taube zrzucił na Paryż kilka małych bomb i ulotkę wzywającą miasto do kapitulacji. Był to pierwszy nalot na stolicę Francji.
wrzesień
- 01
- Lord Kitchener przybywa do Francji1 września 1914 lord Kitchener spotkał się w Paryżu z marszałkiem Johnem Frenchem i zatrzymał plan wycofania Brytyjczyków z frontu za Sekwanę.
- Niemcy zajmują Craonne1 września 1914 wojska niemieckie ścigające Francuzów dotarły na wzgórza Chemin des Dames i zajęły wieś Craonne w departamencie Aisne.
- Niemcy zajmują Soissons1 września 1914 wojska niemieckie weszły do Soissons nad Aisne. Okupacja miasta trwała niespełna dwa tygodnie, do odwrotu Niemców po bitwie nad Marną.
- 05
- Koniec odwrotu spod Mons5 września 1914 Brytyjski Korpus Ekspedycyjny zakończył odwrót spod Mons. Po prawie dwóch tygodniach marszu stanął na południe od Marny, pod Paryżem.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Ourcq5 września 1914 francuska 6 Armia Maunoury'ego uderzyła na flankę armii Klucka pod Meaux. Starcie pod Monthyon otworzyło wielką bitwę nad Marną.
- Niemcy docierają do ClayeNa początku września 1914 oddziały armii Klucka dotarły do Claye na wschód od Paryża. Brytyjska kronika uznała to za punkt najbliższy stolicy w tej wojnie.
- Niemcy zajmują ReimsNa początku września 1914 wojska niemieckie zajęły Reims. Okupacja miasta koronacyjnego królów Francji trwała nieco ponad tydzień.
- Niemcy opuszczają Lille5 września 1914 niemiecki oddział, który trzy dni wcześniej wkroczył do Lille, opuścił miasto. Na stałe Niemcy wrócili tu dopiero w październiku.
- 12
- Koniec bitwy o Grand Couronné12 września 1914 zakończyła się bitwa o Grand Couronné. Niemiecka 6 Armia wycofała się spod Nancy, a Francuzi odzyskali Lunéville i Pont-à-Mousson.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Aisne12 września 1914 Brytyjczycy i Francuzi, ścigający Niemców po bitwie nad Marną, dotarli nad Aisne. Niemcy okopali się na wzgórzach za rzeką.
- 14
- Niemcy opuszczają ReimsW połowie września 1914 Niemcy wycofali się z Reims, ale okopali się na pobliskich wzgórzach. Już 14 września zaczął się ostrzał miasta, trwający cztery lata.
- Falkenhayn zastępuje Moltkego14 września 1914 załamany klęską nad Marną Helmuth von Moltke został odsunięty od dowodzenia. Kierowanie armią niemiecką przejął Erich von Falkenhayn.
- 19
- Wojska indyjskie wypływają z Egiptu do Marsylii19 września 1914 z Egiptu wypłynęły do Francji pierwsze oddziały Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego „A”. Tydzień później zeszły na ląd w Marsylii.
- Pożar katedry w Reims19 września 1914 niemieckie pociski podpaliły katedrę w Reims, miejsce koronacji królów Francji. Płonąca świątynia stała się symbolem wojennego barbarzyństwa.
- 22
- Kluczowe wydarzeniePoczątek pierwszej bitwy w Pikardii22 września 1914 nowa francuska 2 Armia generała de Castelnau ruszyła do natarcia na północ od Oise. Zaczął się wyścig do morza.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek pierwszej bitwy pod AlbertWe wrześniu 1914 Francuzi i Niemcy starli się pod Albert i Bapaume. Na wzgórzach nad Sommą powstał front, który przetrwał do bitwy nad Sommą w 1916.
- Pierwszy brytyjski nalot na Niemcy22 września 1914 lotnicy Royal Naval Air Service wystartowali z Antwerpii, by zbombardować hangary sterowców w Düsseldorfie i Kolonii. Przeszkodziła im mgła.
- Pierwsza łączność radiowa samolotu z artyleriąWe wrześniu 1914 lotnicy Royal Flying Corps nad Aisne po raz pierwszy kierowali ogniem artylerii przez radio. To początek lotniczej obserwacji artyleryjskiej.
- 24
- Niemcy zajmują Péronne24 września 1914 wojska niemieckie ponownie zajęły Péronne nad Sommą. Miasto pozostało w ich rękach do marca 1917 roku.
- Niemcy zajmują Saint-Mihiel24 września 1914 Bawarczycy zajęli Saint-Mihiel nad Mozą, a nazajutrz fort Camp des Romains. Tak powstał występ, który Niemcy utrzymali do września 1918.
- 25
- Niemcy odbijają NoyonWedług brytyjskiej chronologii 25 września 1914 Niemcy odbili Noyon nad Oise. Front ustalił się tuż za miastem i trwał tam do marca 1917 roku.
- Koniec pierwszej bitwy pod AlbertBrytyjska chronologia zamyka pierwszą bitwę pod Albert 25 września 1914. Walki o wzgórza między Albert a Bapaume trwały jednak do końca września.
- 26
- Koniec pierwszej bitwy w Pikardii26 września 1914 zakończyła się pierwsza bitwa w Pikardii. Francuzi nie obeszli niemieckiego skrzydła, a front między Oise a Sommą zastygł w okopach.
- Niemcy zajmują Bapaume26 września 1914 wojska niemieckie zajęły Bapaume w Artois. Miasto pozostało w ich rękach do marca 1917 roku i stało się celem bitwy nad Sommą.
- Pierwsze oddziały indyjskie lądują w Marsylii26 września 1914 w Marsylii zeszły na ląd pierwsze oddziały Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego „A”. Miesiąc później walczyły już we Flandrii.
- 27
- Kluczowe wydarzeniePoczątek oblężenia Antwerpii27 września 1914 Niemcy rozpoczęli oblężenie Antwerpii, ostatniej twierdzy Belgii. Następnego dnia ciężkie moździerze zaczęły burzyć zewnętrzne forty.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek pierwszej bitwy w Artois27 września 1914 wyścig do morza dotarł do Artois. Francuzi i Niemcy zaczęli walkę o Arras, Lens i wzgórza, które przez lata decydowały o losach frontu.
- 28
- Niemcy zajmują Mechelen28 września 1914, w pierwszych dniach oblężenia Antwerpii, Niemcy zajęli Mechelen, ostrzeliwane od sierpnia miasto arcybiskupów Belgii.
- Pierwsze oznaczenia na niemieckich samolotachPod koniec września 1914 odnotowano, że niemieckie samoloty noszą czarne krzyże. Znaki miały chronić lotników przed ogniem własnych żołnierzy.
październik
- 03
- Niemiecka kawaleria w YpresBrytyjska kronika notuje 3 października 1914 zajęcie Ypres przez niemiecką kawalerię. Jej główne siły weszły do miasta kilka dni później.
- Brytyjczycy opuszczają front nad Aisne3 października 1914 Brytyjski Korpus Ekspedycyjny zaczął potajemnie opuszczać front nad Aisne. Miał przejść na północ, bliżej portów nad La Manche.
- Brytyjska piechota morska przybywa do Antwerpii3 października 1914 do Antwerpii przyjechał Winston Churchill. W nocy dotarła tam Brygada Piechoty Morskiej, która zajęła pozycje nad Nete pod Lier.
- 04
- Niemcy zajmują Lens i Bailleul4 października 1914 Niemcy wkroczyli do Lens, ośrodka zagłębia węglowego w Artois. Brytyjska kronika notuje też zajęcie Bailleul.
- Koniec bitwy pod Arras4 października 1914 Maud'huy rozważał odwrót spod Arras, ale Joffre go zabronił i wysłał na północ Focha. Arras ocalało, Niemcy zajęli Lens.
- 08
- Foch obejmuje dowództwo we FlandriiWedług brytyjskiej kroniki 8 października 1914 Foch objął dowództwo wojsk sprzymierzonych we Flandrii. W praktyce miał je przede wszystkim koordynować.
- Drugi brytyjski nalot na Niemcy8 października 1914 lotnik RNAS Reginald Marix zbombardował hangar w Düsseldorfie i zniszczył sterowiec Z IX. Spenser Grey nie znalazł celu w Kolonii.
- 09
- Niemcy zajmują Armentières, Hazebrouck, Merville i EstairesBrytyjska kronika notuje 9 października 1914 zajęcie przez Niemców czterech miast francuskiej Flandrii. W rzeczywistości były to rajdy kawalerii.
- Niemcy zajmują MeninBrytyjska kronika notuje około 9 października 1914 zajęcie przez Niemców Menin nad Leie. Źródła belgijskie datują początek okupacji miasta na 14 października.
- Upadek ostatnich fortów Antwerpii9 października 1914 Niemcy znaleźli opuszczone forty wewnętrznego pierścienia i weszli do Antwerpii. Burmistrz podpisał w Kontich akt poddania twierdzy.
- 10
- Kapitulacja Antwerpii10 października 1914 Antwerpia formalnie skapitulowała. Gubernator Deguise poddał się w forcie Sainte-Marie, a tysiące żołnierzy internowano w Holandii.
- Brytyjczycy odbijają Hazebrouck i EstairesBrytyjska kronika notuje 10 października 1914 odbicie Hazebrouck i Estaires. Do Hazebrouck weszła brytyjska kawaleria, Estaires wciąż było zagrożone.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod La Bassée10 października 1914 brytyjski II Korpus, przerzucony znad Aisne, maszerował w stronę Béthune i La Bassée. Tak zaczęły się walki Brytyjczyków we Flandrii.
- 12
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Messines12 października 1914 brytyjska kawaleria Allenby'ego zdobyła wzgórze Mont des Cats we Flandrii. Zaczęła się bitwa o grzbiet Messines na południe od Ypres.
- Koniec pierwszej bitwy w Artois12 października 1914 zakończyła się pierwsza bitwa w Artois. Francuzi utrzymali Arras, ale Lens oraz wzgórza Vimy i Lorette zostały w rękach Niemców.
- Belgowie opuszczają Ostendę i Zeebrugge12 października 1914 Belgowie opuścili Ostendę i Zeebrugge. Król i rząd wyjechali, armia cofała się nad Yser, a porty zostały bez obrony.
- Kapitulacja Lille12 października 1914 po ciężkim bombardowaniu skapitulował francuski garnizon Lille. Dla miasta zaczęła się trwająca cztery lata niemiecka okupacja.
- Niemcy zajmują Gandawę12 października 1914 Niemcy wkroczyli do Gandawy, opuszczonej przez aliantów po walkach pod Melle. Miasto pozostało pod okupacją do listopada 1918 roku.
- 13
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Armentières13 października 1914 brytyjski III Korpus zaatakował Niemców pod Meteren we Flandrii. Po całodziennej walce w deszczu zdobył wieś, tracąc ponad 700 ludzi.
- Alianci wracają do YpresW połowie października 1914 do Ypres dotarł brytyjski IV Korpus Rawlinsona, cofający się spod Gandawy. Obok stanęły francuskie dywizje terytorialne.
- 14
- Brytyjczycy zajmują Bailleul14 października 1914 brytyjski III Korpus wkroczył do Bailleul we francuskiej Flandrii. Niemcy opuścili miasto po niespełna tygodniu okupacji.
- Niemcy zajmują Brugię14 października 1914 Niemcy bez walki weszli do Brugii. Miasto stało się wkrótce stolicą niemieckiej marynarki we Flandrii i zapleczem okrętów podwodnych.
- 15
- Niemcy docierają do wybrzeża Belgii15 października 1914 Niemcy dotarli do Morza Północnego w Belgii. Wyścig do morza dobiegał końca, a Belgowie okopali się nad Yser między Nieuport a Dixmude.
- Niemcy zajmują Ostendę i Zeebrugge15 października 1914 Niemcy bez walki zajęli Ostendę i Zeebrugge. Oba porty stały się bazami okrętów podwodnych i torpedowców zagrażających żegludze.
- 18
- Brytyjskie okręty ostrzeliwują wybrzeże Belgii18 października 1914 flotylla admirała Hooda wsparła z morza Belgów nad Yser. Okręty ostrzeliwały Niemców na wybrzeżu między Nieuport a Ostendą.
- Niemcy zajmują Roeselare18–19 października 1914 Niemcy zajęli Roeselare po walce z Francuzami. Wzięli mieszkańców za partyzantów i zamordowali dziesiątki cywilów.
- 19
- Kluczowe wydarzeniePoczątek pierwszej bitwy pod Ypres19 października 1914 brytyjskie natarcie na Menin zderzyło się z nowymi korpusami niemieckimi. Tak zaczęła się pierwsza bitwa pod Ypres.
- Brytyjczycy kończą przerzut do Flandrii19 października 1914 I Korpus Haiga zakończył wyładunek pod Hazebrouck. Cała armia brytyjska, przerzucona znad Aisne, stanęła we Flandrii.
- Pierwsi żołnierze indyjscy na froncieBrytyjska kronika notuje 19 października 1914 przybycie na front pierwszych żołnierzy z Indii. Do okopów pod Messines weszli 22–23 października.
listopad
- 02
- Koniec bitew pod Messines i Armentières2 listopada 1914 Niemcy wyparli Francuzów z Wytschaete, a Francuzi przejęli odcinek brytyjskiej kawalerii. Kończą się bitwy pod Messines i Armentières.
- Koniec bitwy pod La Bassée2 listopada 1914 skończyła się bitwa pod La Bassée. Front między Givenchy a Fauquissart przejął od wyczerpanego II Korpusu brytyjskiego Korpus Indyjski.
- 10
- Koniec bitwy nad Yser10 listopada 1914 upadkiem Diksmuide zakończyła się bitwa nad Yser. Belgowie utrzymali skrawek swojego kraju, broniony przez cztery lata za zalaną równiną.
- Niemcy zdobywają Diksmuide10 listopada 1914 Niemcy zdobyli Diksmuide nad Yser, bronione od połowy października przez francuskich marynarzy i Belgów. Obrońcy cofnęli się za Yser.
grudzień
- 20
- Kluczowe wydarzeniePoczątek pierwszej bitwy w Szampanii20 grudnia 1914 francuska 4 Armia uderzyła na niemieckie okopy w Szampanii. Zaczęła się pierwsza wielka ofensywa przeciw umocnionym liniom na zachodzie.
- Kluczowe wydarzenieObrona Givenchy20 grudnia 1914 Niemcy wysadzili miny pod okopami Korpusu Indyjskiego pod Givenchy i przełamali jego linię. Wieś odbili wieczorem żołnierze z Manchesteru.
1915
styczeń
- 24
- Murray odchodzi ze sztabu BEF24 stycznia 1915 John French odesłał na urlop zdrowotny szefa sztabu BEF, gen. Archibalda Murraya. Nazajutrz zażądał jego dymisji.
- Robertson przestaje być kwatermistrzem BEF24 stycznia 1915 gen. William Robertson ustąpił ze stanowiska kwatermistrza generalnego BEF, by objąć kierownictwo sztabu po Murrayu.
luty
marzec
kwiecień
- 22
- Kluczowe wydarzeniePoczątek drugiej bitwy pod Ypres22 kwietnia 1915 Niemcy wypuścili pod Ypres chmurę chloru. Francuskie dywizje poszły w rozsypkę, a na północ od miasta otworzyła się kilkukilometrowa wyrwa.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o grzbiet GravenstafelW nocy z 22 na 23 kwietnia 1915 Kanadyjczycy kontratakowali pod Ypres, by zamknąć wyrwę po ataku gazowym. Z 1500 ludzi w szarży na las zostało niespełna 500.
maj
- 09
- Kluczowe wydarzenieBrytyjczycy atakują grzbiet Aubers9 maja 1915 brytyjska 1 Armia uderzyła na grzbiet Aubers, by wesprzeć Francuzów w Artois. Ogień karabinów maszynowych zatrzymał natarcie w ziemi niczyjej.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek drugiej bitwy w Artois9 maja 1915 francuska 10 Armia uderzyła pod Arras. Korpus Pétaina w dwie godziny dotarł na grzbiet Vimy, ale bez odwodów nie zdołał go utrzymać.
- Pierwsza dywizja Nowych Armii płynie do FrancjiW dniach 9–12 maja 1915 do Francji przeprawiła się 9 (Szkocka) Dywizja, pierwsza dywizja ochotniczych Nowych Armii Kitchenera, która dotarła na front.
- 25
- Koniec drugiej bitwy pod Ypres25 maja 1915 wygasła druga bitwa pod Ypres. Po pięciu tygodniach walk i atakach gazowych Niemcy zmniejszyli łuk Ypres, ale nie zdobyli miasta.
- Koniec bitwy pod Festubert25 maja 1915 londyńska 47 Dywizja zdobyła pod Festubert niemiecki okop, a French postanowił przerwać ofensywę. Dziesięć dni walk kosztowało 16,6 tys. ludzi.
czerwiec
lipiec
wrzesień
- 25
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Loos25 września 1915 Brytyjczycy uderzyli pod Loos za chmurą chloru. Zdobyli wieś, wzgórze 70 i Redutę Hohenzollernów, ale odwody stały za daleko.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek trzeciej bitwy w Artois25 września 1915 francuska 10 Armia znowu uderzyła na wzgórza Vimy. Lewe skrzydło dotarło do Souchez, ale na reszcie frontu natarcie się załamało.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek drugiej bitwy w Szampanii25 września 1915 dwie armie francuskie uderzyły w Szampanii. Zdobyły pierwszą linię Niemców i 14 tysięcy jeńców, ale druga pozycja zatrzymała natarcie.
październik
listopad
grudzień
1916
styczeń
luty
- 21
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Verdun21 lutego 1916 ponad 1200 niemieckich dział otworzyło ogień na francuskie pozycje pod Verdun. Zaczęła się bitwa, która trwała do grudnia 1916 roku.
- Zestrzelenie sterowca LZ 77Wieczorem 21 lutego 1916 francuskie działo przeciwlotnicze zestrzeliło pod Revigny sterowiec LZ 77, lecący na tyły Verdun. Nikt z załogi nie przeżył.
- Macready odchodzi ze sztabu BEF21 lutego 1916 gen. Nevil Macready przestał być generałem adiutantem BEF. Odpowiadał za ludzi w korpusie od pierwszych dni wojny we Francji.
marzec
kwiecień
maj
czerwiec
- 02
- Początek bitwy o Mount Sorrel2 czerwca 1916 Wirtemberczycy po huraganowym ostrzale zdobyli wzgórza Mount Sorrel i Tor Top pod Ypres. Zginął gen. Mercer, dowódca 3 Dywizji Kanadyjskiej.
- Niemcy zdobywają fort Vaux2 czerwca 1916 Niemcy wdarli się do fortu Vaux pod Verdun. Załoga majora Raynala broniła się w podziemiach do 7 czerwca, aż skończyła się woda.
lipiec
- 01
- Kluczowe wydarzeniePierwszy dzień bitwy nad Sommą1 lipca 1916 Brytyjczycy i Francuzi uderzyli nad Sommą. Francuzi i prawe skrzydło brytyjskie odnieśli sukces, ale armia brytyjska straciła 57 tysięcy ludzi.
- Kluczowe wydarzenieWybuch miny Lochnagar1 lipca 1916 o 7.28 pod La Boisselle wybuchła mina Lochnagar, największa dotąd na froncie zachodnim. Lej przetrwał, ale atak 34 Dywizji się załamał.
- Pierwsze patrole kontaktowe RFC1 lipca 1916 nad Sommą lotnicy RFC śledzili z bliska postępy piechoty, wypatrując flar i błysków lusterek. Próby takiej współpracy trwały od 1915 roku.
sierpień
wrzesień
- 03
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Guillemont3 września 1916 Brytyjczycy i Irlandczycy w niespełna trzy godziny zdobyli nad Sommą Guillemont, o które od końca lipca walczono bez skutku.
- Koniec bitwy o las Delville3 września 1916 skończyła się według brytyjskiego nazewnictwa bitwa o las Delville. Natarcie na wschodni skraj lasu, wsparte atakiem na Ginchy, się nie udało.
- Koniec bitwy o grzbiet Pozières3 września 1916 Australijczycy po raz ostatni zaatakowali farmę Mouquet. Zajęli ją na kilka godzin, ale utrzymali tylko odcinek okopu na grzbiecie.
- 15
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Flers-Courcelette15 września 1916 nad Sommą do boju po raz pierwszy weszły czołgi. Brytyjczycy zdobyli Flers, Martinpuich i High Wood, a Kanadyjczycy wieczorem Courcelette.
- Współpraca lotnictwa z czołgami15 września 1916 lotnicy RFC śledzili nad Sommą pierwsze czołgi w boju. Od nich pochodził słynny meldunek o czołgu jadącym główną ulicą Flers.
- 28
- Koniec bitwy pod Morval28 września 1916 wygasła bitwa pod Morval. Brytyjczycy utrzymali zdobyte wsie i przekazywali Francuzom część frontu, ale na dalsze natarcie zabrakło sił.
- Koniec bitwy o grzbiet Thiepval28 września 1916 Brytyjczycy wdarli się do reduty Schwaben nad Thiepval. Część reduty Niemcy utrzymali jednak aż do połowy października.
październik
- 01
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o grzbiety Le Transloy1 października 1916 brytyjska 4 Armia ruszyła nad Sommą na Eaucourt l’Abbaye i linię Flers. Pomogły czołgi i Nowozelandczycy, a nazajutrz zaczęło padać.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o wzgórza nad Ancre1 października 1916 Kanadyjczycy uderzyli nad Sommą na okop Regina za grzbietem Thiepval. Nieprzecięte zasieki i piechota morska odparły prawie całe natarcie.
- Zestrzelenie sterowca L 31W nocy z 1 na 2 października 1916 lotnik Wulstan Tempest zestrzelił pod Potters Bar L 31. Zginął Heinrich Mathy, najsłynniejszy dowódca niemieckich sterowców.
listopad
- 18
- Kluczowe wydarzenieKoniec bitwy nad Sommą18 listopada 1916, w pierwszej śnieżycy zimy, Brytyjczycy po raz ostatni zaatakowali nad Ancre. Po czterech i pół miesiącach skończyła się bitwa nad Sommą.
- Koniec bitwy nad Ancre18 listopada 1916 w pierwszej śnieżycy Kanadyjczycy i Brytyjczycy zaatakowali nad Ancre okop Desire i Grandcourt. Pod Serre atak znów się nie powiódł.
grudzień
1917
styczeń
luty
marzec
- 17
- Brytyjczycy zajmują Bapaume17 marca 1917 Australijczycy weszli do płonącego Bapaume, celu bitwy nad Sommą. Niemcy oddali miasto bez walki, cofając się na Linię Hindenburga.
- Francuzi zajmują Roye17 marca 1917 francuska straż przednia weszła do zrujnowanego przez Niemców Roye. Na żołnierzy czekało około 800 mieszkańców, których okupant nie wywiózł.
- Zniszczenie sterowca L 3917 marca 1917 o świcie, po nieudanym nalocie na Anglię, francuska artyleria przeciwlotnicza zestrzeliła nad Compiègne sterowiec L 39. Zginęła cała załoga.
kwiecień
- 09
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Arras (1917)9 kwietnia 1917, w Poniedziałek Wielkanocny, Brytyjczycy i Kanadyjczycy uderzyli pod Arras. W jeden dzień posunęli się o 5 km i wzięli tysiące jeńców.
- Kluczowe wydarzenieSzturm na grzbiet Vimy9 kwietnia 1917 w śnieżycy cztery dywizje kanadyjskie ruszyły na grzbiet Vimy. Do wieczora zdobyły niemal cały grzbiet, poza najwyższym wzgórzem 145.
maj
- 03
- Kluczowe wydarzeniePoczątek trzeciej bitwy nad Scarpe3 maja 1917 o 3.45, jeszcze po ciemku, trzy armie brytyjskie znów uderzyły pod Arras. Prawie wszędzie poniosły klęskę. Sukces mieli tylko Kanadyjczycy.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Bullecourt3 maja 1917 Australijczycy wdarli się w Linię Hindenburga na wschód od Bullecourt. 6 Brygada utrzymała wyłom, ale atak brytyjskiej 62 Dywizji na wieś zawiódł.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek buntów w armii francuskiej3 maja 1917 pod Soissons około tysiąca żołnierzy 2 Dywizji Kolonialnej krzyczało „Precz z wojną!”. Po klęsce Nivelle'a armię francuską ogarniały bunty.
- 04
- Francuzi odbijają Craonne4 maja 1917 wieczorem francuska 36 Dywizja zdobyła ruiny Craonne i wdarła się na płaskowyż Californie. Był to jeden z ostatnich sukcesów ofensywy Nivelle'a.
- Koniec trzeciej bitwy nad Scarpe4 maja 1917 Brytyjczycy wycofali ostatnie oddziały z nieudanego natarcia nad Scarpe. W Paryżu Haig uzgodnił z Francuzami, że czas przełamania frontu minął.
czerwiec
- 13
- Kluczowe wydarzenieNalot Gothów na Londyn13 czerwca 1917 czternaście Goth zbombardowało w biały dzień City i East End. Zginęły 162 osoby, w tym 18 dzieci ze szkoły w Poplar. Żaden bombowiec nie spadł.
- Pershing we Francji13 czerwca 1917 gen. John Pershing ze sztabem wylądował w Boulogne. Wieczorem w Paryżu witały go tłumy, a w kolejnych dniach Poincaré, Joffre i Pétain.
lipiec
sierpień
wrzesień
- 25
- Koniec bitwy o grzbiet Menin Road25 września 1917 Niemcy uderzyli pod Ypres na południe od Polygon Wood i zepchnęli 33 Dywizję. Plumer nie odwołał jednak natarcia zaplanowanego na rano.
- Konferencja w Boulogne25 września 1917 Lloyd George i Painlevé zgodzili się w Boulogne, że Brytyjczycy przejmą od Francuzów część frontu, a działa wysłane Włochom wrócą.
październik
listopad
grudzień
1918
styczeń
marzec
- 26
- Niemcy zajmują Albert, Chaulnes i Roye26 marca 1918 Niemcy zajęli Roye i Chaulnes na południe od Sommy, a wieczorem wkroczyli do ruin Albert ze słynną „pochyloną Madonną” na wieży bazyliki.
- Kluczowe wydarzenieKonferencja w Doullens26 marca 1918 w ratuszu w Doullens Francuzi i Brytyjczycy powierzyli gen. Fochowi koordynację działań armii sojuszniczych na froncie zachodnim.
- 27
- Kluczowe wydarzenieWalki pod Rosières27 marca 1918 sześć wyczerpanych dywizji brytyjskiego XIX Korpusu odpierało przed Rosières natarcie jedenastu niemieckich na drodze do Amiens.
- Niemcy zajmują Montdidier27 marca 1918 francuskie korpusy na styku z Brytyjczykami cofnęły się, a niemiecka 18 Armia bez walki weszła do Montdidier, na południe od Amiens.
- 28
- Kluczowe wydarzenieNiemiecki atak pod Arras28 marca 1918 Niemcy uderzyli pod Arras w operacji Mars. Brytyjska obrona wytrzymała, a wieczorem Ludendorff odwołał natarcie i zwrócił się ku Amiens.
- Dymisja Gougha28 marca 1918 gen. Hubert Gough przekazał dowództwo cofającej się 5 Armii gen. Henry'emu Rawlinsonowi. Rząd uczynił go kozłem ofiarnym za klęskę nad Sommą.
kwiecień
- 11
- Niemcy zajmują Armentières i Merville11 kwietnia 1918 Niemcy weszli do opuszczonego przez Brytyjczyków Armentières, a wieczorem wdarli się do Merville. Front nad Lys cofał się ku Hazebrouck.
- Rozkaz „Plecami do muru”11 kwietnia 1918 Douglas Haig wydał rozkaz dzienny, w którym kazał walczyć „plecami do muru” i bronić każdej pozycji do ostatniego człowieka.
- 12
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Hazebrouck12 kwietnia 1918 niemiecka 6 Armia ruszyła na węzeł Hazebrouck. Przełamała front pod Pacaut i Doulieu, ale Gwardia i 5 Dywizja zatrzymały ją przed lasem Nieppe.
- Ostatni nalot sterowców z ofiaramiW nocy z 12 na 13 kwietnia 1918 pięć niemieckich sterowców zbombardowało środkową Anglię. W Wigan zginęło 7 osób. Był to ostatni nalot sterowców z ofiarami.
- 15
- Niemcy zdobywają Bailleul15 kwietnia 1918 Niemcy zdobyli grzbiet Ravelsberg na wschód od Bailleul. W nocy Brytyjczycy opuścili miasto, które w kolejnych miesiącach legło w gruzach.
- Koniec bitwy pod Hazebrouck15 kwietnia 1918 front przed Hazebrouck ustabilizował się na skraju lasu Nieppe. Niemieckie próby ataku na 5 Dywizję i Australijczyków rozbił ogień artylerii.
maj
- 19
- Ostatni nalot na LondynW nocy 19 maja 1918 ponad 40 niemieckich bombowców zaatakowało Londyn. Zginęło 49 osób, Niemcy stracili siedem maszyn. Był to ich ostatni nalot na Anglię.
- Nalot na ÉtaplesW nocy 19 maja 1918 Niemcy zbombardowali most kolejowy w Étaples. Bomby spadły na szpitale i obozy, zginęły 182 osoby, w tym kanadyjska pielęgniarka.
- 27
- Kluczowe wydarzeniePoczątek trzeciej bitwy nad Aisne27 maja 1918 po ostrzale ponad tysiąca baterii Niemcy zdobyli w kilka godzin Chemin des Dames, rozbili IX Korpus brytyjski, przeszli Aisne i doszli do Vesle.
- Niemcy ponownie zajmują Craonne27 maja 1918 o świcie Niemcy zdobyli płaskowyż Californie i ruiny Craonne, bronione przez Brytyjczyków. Sprzymierzeni trzymali wieś od maja 1917.
- 29
- Niemcy ponownie zajmują Soissons29 maja 1918 Niemcy zajęli Soissons nad Aisne. Ich oddziały weszły do miasta już poprzedniego wieczoru, ale zostały wycofane. Okupacja trwała do sierpnia.
- Niemcy zajmują Fère-en-Tardenois29 maja 1918 Niemcy zajęli Fère-en-Tardenois, węzeł kolejowy i ośrodek zaopatrzenia francuskiej 6 Armii. Clemenceau omal nie wpadł tam w ich ręce.
czerwiec
- 06
- Koniec trzeciej bitwy nad Aisne6 czerwca 1918 Brytyjczycy odbili wzgórze pod Bligny, a niemiecka ofensywa nad Aisne wygasła. Niemcy stali nad Marną, ale w ciasnym, trudnym do obrony występie.
- Amerykanie atakują w lesie Belleau6 czerwca 1918 amerykańska piechota morska zdobyła wzgórze 142 i Bouresches i wdarła się do lasu Belleau. Brygada straciła tego dnia ponad tysiąc ludzi.
lipiec
- 20
- Niemcy wycofują się za MarnęW nocy z 19 na 20 lipca 1918 Niemcy opuścili przyczółek na południowym brzegu Marny, zdobyty 15 lipca. Rano Francuzi zastali przed sobą pusty teren.
- Ostatni nalot samolotów na Wielką Brytanię20 lipca 1918 niemiecki samolot pojawił się na krótko nad Deal w Kent i nie zrzucił bomb. Był to ostatni lot niemieckiego samolotu nad Anglię w tej wojnie.
sierpień
- 08
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Amiens8 sierpnia 1918 we mgle Kanadyjczycy, Australijczycy i czołgi przełamali front pod Amiens, biorąc ponad 15 tysięcy jeńców. Ludendorff nazwał to „czarnym dniem”.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Montdidier8 sierpnia 1918 obok Brytyjczyków pod Amiens uderzyła francuska 1 Armia Debeneya. Zdobyła Moreuil i przeszła Avre, ale nie doszła do Arvillers.
- 29
- Nowozelandczycy odbijają Bapaume29 sierpnia 1918 Niemcy nocą opuścili Bapaume, którego od kilku dni bronili przed 3 Armią. Rano weszły do niego patrole Dywizji Nowozelandzkiej.
- Francuzi odbijają Noyon29 sierpnia 1918 francuska 3 Armia Humberta odbiła Noyon, stracone w marcu. Tego dnia Francuzi zakończyli drugą bitwę pod Noyon i trzecią bitwę w Pikardii.
- 30
- Koniec bitwy nad Scarpe30 sierpnia 1918 Kanadyjczycy zdobyli resztę linii Fresnes–Rouvroy pod Vis-en-Artois. Horne i Currie odłożyli szturm na linię Drocourt–Quéant do 2 września.
- Brytyjczycy odbijają Bailleul30 sierpnia 1918 brytyjskie patrole weszły do opuszczonego przez Niemców Bailleul. Miasto, stracone w kwietniu, leżało w gruzach. Niemcy cofali się znad Lys.
- 31
- Niemcy opuszczają Kemmel31 sierpnia 1918 wojska brytyjskiej 2 Armii zajęły opuszczone przez Niemców wzgórze Kemmel, zdobyte przez nich w kwietniu. U jego stóp walczyli Amerykanie.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek drugiej bitwy pod Bapaume31 sierpnia 1918 Australijczycy uderzyli na Mont Saint-Quentin nad Péronne, a 3 Armia odpierała kontrataki za Bapaume. Zaczęła się druga bitwa pod Bapaume.
wrzesień
- 12
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Saint-Mihiel12 września 1918 amerykańska 1 Armia Pershinga uderzyła na niemiecki występ Saint-Mihiel. W deszczu przeszła przez zasieki i posunęła się o około 8 km.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Havrincourt12 września 1918 3 Armia Bynga zdobyła Havrincourt i Trescault przed Linią Hindenburga, a Nowozelandczycy bili się z elitarną Dywizją Strzelców.
- 16
- Koniec bitwy pod Saint-Mihiel16 września 1918 zakończyła się bitwa pod Saint-Mihiel. Amerykanie umocnili się na linii Haudiomont–Vandières, a ich dywizje ruszały już nad Mozę i Argonny.
- Ostatni nalot na ParyżW nocy z 15 na 16 września 1918 niemieckie bombowce po raz ostatni zaatakowały Paryż. Bomby spadły na północne i wschodnie dzielnice oraz przedmieścia.
- 29
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o Kanał Saint-Quentin29 września 1918 brytyjska 46 Dywizja przeszła we mgle Kanał Saint-Quentin, a Amerykanie i Australijczycy szturmowali Linię Hindenburga nad tunelem Bellicourt.
- Alianci odbijają Passchendaele29 września 1918 Belgowie umocnili się na odbitym grzbiecie Passchendaele, wzięli Moorslede i odzyskali Diksmuide, utracone w listopadzie 1914 roku.
październik
- 01
- Koniec bitwy o Kanał du Nord1 października 1918 Kanadyjczycy ostatni raz zaatakowali na północ od Cambrai. Zyskali 1,5 km i wzgórze nad miastem, po czym Horne wstrzymał natarcie.
- Francuzi odbijają Saint-Quentin1 października 1918 francuska 1 Armia Debeneya weszła do Saint-Quentin, opuszczonego przez Niemców. Z miasta, wysiedlonego w 1917 roku, zostały ruiny.
- 02
- Koniec piątej bitwy pod Ypres2 października 1918 natarcia Belgów, Francuzów i Brytyjczyków we Flandrii nic nie dały. Wieczorem Plumer kazał 2 Armii okopać się i czekać na artylerię.
- Koniec bitwy o Kanał Saint-Quentin1–2 października 1918 brytyjska 4 Armia zdobyła Joncourt i resztę Linii Hindenburga pod Bony, wdarła się w linię Beaurevoir, ale nie utrzymała Sequehart.
- 03
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o linię Beaurevoir3 października 1918 Brytyjczycy i Australijczycy przełamali linię Beaurevoir, ostatnią pozycję Linii Hindenburga. Montbrehain zdobyto, ale Niemcy je odbili.
- Brytyjczycy ponownie odbijają ArmentièresNa początku października 1918 Niemcy opuścili Armentières, zdobyte w kwietniu nad Lys. Brytyjczycy wrócili do miasta, z którego zostały ruiny.
- Brytyjczycy zajmują Lens3 października 1918 Brytyjczycy weszli do opuszczonego przez Niemców Lens. Po czterech latach okupacji z górniczego miasta zostało pole gruzów.
- 14
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Kortrijk14 października 1918 Belgowie, Brytyjczycy i Francuzi ponownie uderzyli we Flandrii. Przełamali ostatnią niemiecką pozycję i odbili Roeselare.
- Francuzi ponownie zdobywają Craonne14 października 1918 francuski 320 Pułk Piechoty wyzwolił według źródeł francuskich ruiny Craonne. Niemcy oddali grzbiet Chemin des Dames bez walki.
- 15
- Koniec bitwy w Szampanii i Argonnach15 października 1918 zakończyła się według francuskiej nomenklatury bitwa w Szampanii i Argonnach. 4 Armia Gouraud doszła do Aisne, a Amerykanie walczyli dalej.
- Alianci zajmują Menen15 października 1918 Brytyjczycy weszli do opuszczonego przez Niemców Menen nad Leie, a pod Comines przeprawili się przez rzekę na jej południowy brzeg.
- 17
- Alianci odbijają Lille i Ostendę17 października 1918 Niemcy oddali bez walki Ostendę, Douai i Lille. Po czterech latach okupacji wolne były belgijski port i największe miasto północy Francji.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Selle17 października 1918 brytyjska 4 Armia z dwiema dywizjami amerykańskimi sforsowała we mgle rzekę Selle i do wieczora odbiła Le Cateau.
listopad
- 06
- Francuzi zajmują Rethel6 listopada 1918 Francuzi weszli do zrujnowanego Rethel nad Aisne. Niemcy, zagrożeni na całym froncie, cofali się już ku Mozie.
- Amerykanie pod Sedanem6–7 listopada 1918 Amerykanie w wyścigu do Sedanu wyszli na wzgórza nad miastem i odcięli Niemcom kolej. Do samego Sedanu Foch posłał jednak Francuzów.
- 08
- Niemieccy parlamentariusze u Focha8 listopada 1918 delegacja Erzbergera stanęła przed Fochem w lesie Compiègne. Usłyszała warunki rozejmu i dostała 72 godziny na odpowiedź.
- Brytyjczycy odbijają MaubeugeW nocy z 8 na 9 listopada 1918 batalion Grenadierów Gwardii wszedł bez walki do Maubeuge, twierdzy nad Sambrą, którą Francuzi oddali Niemcom we wrześniu 1914.
- 10
- Francuzi odbijają MézièresNa dzień przed rozejmem Francuzi odzyskali Mézières nad Mozą, przez lata ważny ośrodek niemieckiego dowództwa. Nad rzeką walczono do 11 listopada.
- Belgowie odbijają Gandawę10 listopada 1918 Niemcy opuścili Gandawę, a do miasta weszli Belgowie. Okupacja stolicy Flandrii Wschodniej, trwająca od 1914 roku, dobiegła końca.
- 18
- Niemcy opuszczają FrancjęWedług brytyjskiej chronologii 18 listopada 1918 ostatni Niemcy przekroczyli z powrotem granicę Francji z 1914 roku. Okupacja północnego wschodu dobiegła końca.
- Belgowie wracają do BrukseliW połowie listopada 1918 ostatni Niemcy opuścili Brukselę, wrócił burmistrz Max, a do stolicy weszli żołnierze belgijscy. Kończyła się okupacja.
- 19
- Francuzi wkraczają do Metzu19 listopada 1918 wojska 10 Armii wkroczyły do Metzu, stolicy niemieckiej Lotaryngii. Defiladę oglądał Pétain, który tego dnia dowiedział się o awansie.
- Belgowie wracają do Antwerpii19 listopada 1918 wojska belgijskie ponownie zajęły Antwerpię. Twierdza, która skapitulowała w październiku 1914, wróciła do Belgii po ponad czterech latach.
- Pétain marszałkiem Francji19 listopada 1918, w dniu wkroczenia Francuzów do Metzu, gen. Pétain dowiedział się, że zostanie marszałkiem Francji. Dekret podpisano 21 listopada.