Belgia otrzymuje wypowiedzenie wojny od Austro-Węgier

28 sierpnia 1914 roku rząd Belgii, obradujący w Antwerpii, otrzymał notę, w której Austro-Węgry oznajmiały, że uważają się za pozostające z Belgią w stanie wojny. Brytyjska kronika wojny datuje samo wypowiedzenie wojny na 22 sierpnia, o czym piszemy w artykule Austro-Węgry wypowiadają wojnę Belgii. Dokumenty belgijskie wskazują jednak, że formalną notę przekazano właśnie 28 sierpnia.

Telegram przez Hagę

Notę podpisał książę Siegfried von Clary-Aldringen, od 1902 roku poseł austro-węgierski w Belgii i dziekan korpusu dyplomatycznego w Brukseli. Według opublikowanej przez Belgów „Szarej księgi”, zbioru dokumentów dyplomatycznych z początku wojny, nota nie trafiła do Belgów bezpośrednio. Clary wysłał ją 28 sierpnia telegraficznie z Hagi, a do belgijskiego ministra spraw zagranicznych Juliena Davignona przekazało ją holenderskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Clary powtórzył w niej zarzuty Wiednia: Belgia odrzuciła propozycje Niemiec i udzielała pomocy wojskowej Francji i Wielkiej Brytanii, a obywatele Austro-Węgier byli w Belgii traktowani w sposób sprzeczny z „najbardziej podstawowymi wymogami człowieczeństwa”. Poseł zawiadomił, że wraz z personelem poselstwa opuszcza kraj, a opiekę nad poddanymi monarchii powierza posłowi Stanów Zjednoczonych w Brukseli. Belgijski poseł w Wiedniu otrzymał paszporty.

Belgijska odpowiedź

Davignon odpowiedział następnego dnia, 29 sierpnia, również za pośrednictwem Holendrów. Potwierdził przyjęcie noty i odparł wszystkie zarzuty. Przypomniał, że Belgia utrzymywała przyjazne stosunki ze wszystkimi sąsiadami i rzetelnie wypełniała obowiązki państwa neutralnego. Niemieckie propozycje odrzuciła, bo oznaczały złamanie zobowiązań, na których opierało się jej istnienie. O pomoc Francję i Wielką Brytanię, gwarantów jej neutralności, poprosiła dopiero wtedy, gdy wojska niemieckie wkroczyły na jej terytorium. Minister stanowczo zaprzeczył też, by Austriacy i Węgrzy byli w Belgii źle traktowani, i podkreślił, że rząd od początku wojny wydał ścisłe rozkazy ochrony ich osób i mienia.

Wymiana not nie zmieniła sytuacji wojskowej, a jedynie potwierdziła stan faktyczny. Austro-węgierskie moździerze oblężnicze, wypożyczone Niemcom, już od kilku dni ostrzeliwały belgijskie forty.