Koniec bitwy o Grand Couronné

12 września 1914 roku zakończyła się bitwa o Grand Couronné, stoczona na wzgórzach osłaniających od północnego wschodu Nancy. Niemiecka 6 Armia księcia Rupprechta Bawarskiego, która od ponad tygodnia szturmowała francuskie pozycje, wycofała się na wschód. Francuska 2 Armia generała Noëla de Castelnau ruszyła za nią i odzyskała utracony teren aż po okolice przedwojennej granicy.

Koniec natarcia

Niemcy rozpoczęli natarcie na Grand Couronné 4 września. Przez kilka dni atakowali wzgórza Amance i Sainte-Geneviève oraz lasy koło Champenoux, a ich ciężka artyleria ostrzeliwała francuskie okopy. Obrońcy, w dużej części rezerwiści starszych roczników, utrzymali jednak główną linię obrony, nawet w krytycznych dniach 6 i 7 września.

O losie bitwy przesądziły wydarzenia nad Marną. Gdy niemieckie prawe skrzydło znalazło się w niebezpieczeństwie, szef sztabu generalnego Helmuth von Moltke zaczął zabierać Rupprechtowi wojska i amunicję, a następnie polecił przerwać natarcie. Ataki na wzgórza słabły. Ostatnim akordem był ostrzał samego Nancy przez niemiecką artylerię dalekiego zasięgu w nocy z 9 na 10 września.

Odwrót Niemców

Od 10 września, pod osłoną ulewnych deszczów, oddziały 6 Armii zaczęły opuszczać swoje pozycje. Rano 11 września Francuzi stwierdzili, że niemieckie linie przed Grand Couronné są niemal puste. Castelnau nakazał pościg, by odepchnąć niemiecką artylerię jak najdalej od miasta. 12 i 13 września Francuzi weszli bez walki do opuszczonych przez Niemców Lunéville i Pont-à-Mousson. Niemcy zatrzymali się nad rzeką Seille, w pobliżu granicy z 1871 roku, i tam się okopali. Front na tym odcinku prawie się nie zmienił aż do jesieni 1918 roku.

Źródła różnie podają datę zakończenia bitwy. Brytyjska chronologia wojny zamyka ją 12 września. Część francuskich autorów przyjmuje 11 września, gdy ustały niemieckie ataki, a inni 13 września, gdy Francuzi odzyskali Pont-à-Mousson i Lunéville.

Znaczenie

Obrona Grand Couronné zabezpieczyła prawe skrzydło francuskiego frontu w decydujących dniach bitwy nad Marną. Niemcy nie przełamali linii Mozeli i nie wyszli na tyły armii francuskich. Nancy, choć leżało tuż za frontem, pozostało w rękach francuskich przez całą wojnę. Castelnau stał się jednym z najpopularniejszych generałów we Francji, a obrona wzgórz przed Nancy szybko obrosła legendą. Już w drugiej połowie września Castelnau wraz ze sztabem 2 Armii został przeniesiony na zachód, do Pikardii, gdzie Joffre próbował obejść niemieckie skrzydło.