Niemcy zdobywają Messines

1 listopada 1914 roku Niemcy zdobyli grzbiet między Messines a Wytschaete, na południe od Ypres. Wytschaete padło w nocy, a o 9 rano brytyjska kawaleria bez walki opuściła Messines, do którego Wirtemberczycy wdarli się poprzedniego dnia. Był to największy niemiecki sukces w bitwie pod Ypres od początku natarcia grupy armijnej generała Maxa von Fabecka. Niemcy nie zdołali jednak pójść dalej, bo zachodnie stoki grzbietu obsadzili Francuzi.

Noc London Scottish

31 października po południu na grzbiet na północ od Messines ruszył do kontrataku batalion London Scottish. Był to pierwszy batalion piechoty ochotniczych Sił Terytorialnych, który wszedł do walki w tej wojnie. Szkoci z Londynu mieli nowe karabiny Lee-Enfield starszego wzoru, na które nie pasowały wydane im magazynki. W ogniu walki okazało się, że broń nie podaje naboi, i żołnierze musieli ładować je ręcznie, po jednym. Wśród rannych tego dnia był szeregowiec Ronald Colman, później jeden z najbardziej znanych aktorów Hollywood, który do końca życia utykał po odniesionej ranie.

Wieczorem batalion trzymał odcinek grzbietu koło wiatraka, między dwiema wsiami, razem ze spieszonymi kawalerzystami. Po północy, w świetle księżyca, uderzyły na niego bataliony bawarskiej 6 Dywizji Rezerwowej. Według relacji Szkoci odparli kilka ataków na bagnety, ale Niemcy przenikali przez luki w rozproszonej linii i zachodzili obrońców od skrzydeł i od tyłu. O świcie resztki batalionu wycofały się z grzbietu. Z około 750 ludzi London Scottish stracił 321 zabitych, rannych i zaginionych. Na miejscu jego pierwszej walki, przy drodze z Messines do Wytschaete, stoi dziś pomnik batalionu.

Upadek Wytschaete

Samego Wytschaete broniło około 400 kawalerzystów. Około 2.45 w nocy wieś była w rękach niemieckich. Rano do kontrataku ruszył 12 Pułk Lansjerów, a z nim bataliony 9 Brygady z II Korpusu, które straciły tego dnia w ciągu kilku godzin blisko jedną trzecią ludzi. Nie odzyskał grzbietu, ale według brytyjskich relacji wdarł się z powrotem do wsi. Na pomoc nadeszły też bataliony francuskiej 32 Dywizji, które generał Ferdinand Foch obiecał marszałkowi Frenchowi w krytycznym dniu 31 października. Francuzi utrzymali wzgórza na zachód od linii Wytschaete–Messines, ale nie odbili grzbietu.

Na południu utrzymywanie Messines, gdy Niemcy mieli już grzbiet na północ od miasteczka, groziło okrążeniem jego obrońców. O 9 rano brytyjska 1 Dywizja Kawalerii opuściła ruiny Messines i cofnęła się na następny, niższy grzbiet pod Wulverghem. Odwrót odbył się bez przeszkód, a Niemcy zajęli wkrótce całe miasteczko. Wzgórze Kemmel, z którego można było obserwować całe tyły obrońców Ypres, pozostało w rękach aliantów.

Pułk Lista

6 Bawarska Dywizja Rezerwowa, która zdobyła Wytschaete, miała w swoim składzie 16 Bawarski Rezerwowy Pułk Piechoty, zwany pułkiem Lista, w którym jako ochotnik służył Adolf Hitler. Pułk nie brał jednak udziału w nocnym ataku. Kilka dni wcześniej walczył pod Gheluvelt, gdzie poniósł ogromne straty, a 31 października zginął jego dowódca, pułkownik Julius List. Na początku listopada przerzucono go na południe, pod Wytschaete i Messines. Źródła różnią się co do tego, kiedy wszedł tam do walki: według części z nich już 2 listopada, według innych od 6 listopada.

1 listopada, według większości biografów, Hitler został awansowany do stopnia Gefreitera, najniższego stopnia podoficerskiego, a kilka dni później, 9 listopada, został gońcem sztabu pułku. Przez następne miesiące służył na odcinku, którego stawką był właśnie zdobyty tego dnia grzbiet. Niemcy utrzymali go przez dwa i pół roku, aż do wielkiego brytyjskiego natarcia w czerwcu 1917 roku.