Niemcy wypowiadają wojnę Francji

3 sierpnia 1914 roku o godzinie 18:45 niemiecki ambasador w Paryżu, baron Wilhelm von Schoen, wręczył premierowi i ministrowi spraw zagranicznych Francji René Vivianiemu wypowiedzenie wojny. Od tej chwili Niemcy prowadziły wojnę na dwa fronty: z Rosją na wschodzie i z Francją na zachodzie.

Wymyślony pretekst

Dwa dni wcześniej Niemcy zapytały Francję, czy w razie wojny z Rosją zachowa neutralność. Viviani odpowiedział, że Francja będzie działać zgodnie ze swoimi interesami, a następnie ogłosiła mobilizację. Berlin potrzebował jednak powodu, który pozwoliłby przedstawić Niemcy jako stronę zaatakowaną.

W nocie wypowiedzenia wojny zarzucano Francji „jawnie wrogie akty”. Francuscy lotnicy mieli naruszyć neutralność Belgii, przelatując nad jej terytorium, a jeden z nich rzekomo zrzucił bomby na linię kolejową w pobliżu Karlsruhe i Norymbergi. Zarzuty były fałszywe. Żadnych francuskich nalotów na niemieckie miasta nie było i wkrótce okazało się, że doniesienia te nie miały żadnych podstaw. Telegram z Berlina dotarł zresztą do ambasady częściowo zniekształcony i Schoen musiał sam odtworzyć brakujące fragmenty tekstu.

Viviani wysłuchał noty w milczeniu, po czym stanowczo zaprotestował przeciw niesprawiedliwości i absurdalności niemieckich oskarżeń. Wkrótce potem Schoen opuścił Paryż.

Wojna zaplanowana od lat

Wypowiedzenie wojny było formalnym zamknięciem sprawy, o której od dawna przesądzały niemieckie plany wojenne. Plan Schlieffena zakładał, że w razie wojny z Rosją Niemcy najpierw szybko pokonają Francję, uderzając na nią przez terytorium Belgii, a dopiero potem przerzucą główne siły na wschód. Dlatego po wypowiedzeniu wojny Rosji 1 sierpnia Berlin nie mógł czekać, aż Francja sama zdecyduje o przystąpieniu do konfliktu.

Francja również była przygotowana do wojny. Od klęski w wojnie francusko-pruskiej i utraty Alzacji i Lotaryngii w 1871 roku odzyskanie tych prowincji pozostawało jednym z celów francuskiej polityki. Naczelny wódz Joseph Joffre planował ofensywę właśnie w Lotaryngii i Alzacji.

Święte zjednoczenie

Następnego dnia, 4 sierpnia, prezydent Raymond Poincaré w orędziu do parlamentu wezwał Francuzów do „świętego zjednoczenia” (union sacrée). Wszystkie siły polityczne, od prawicy po socjalistów, zawiesiły spory i poparły obronę kraju. Parlament jednogłośnie przyjął kredyty wojenne.

Znaczenie

3 sierpnia 1914 roku wojna między Niemcami a Francją stała się faktem. Już następnego dnia wojska niemieckie wkroczyły do Belgii, a Wielka Brytania przystąpiła do wojny. W ciągu tygodnia od wypowiedzenia wojny Serbii konflikt objął wszystkie wielkie mocarstwa Europy. Na froncie zachodnim miały się rozegrać najkrwawsze bitwy tej wojny.