Francja i Włochy przyjmują brytyjską propozycję konferencji

26 lipca 1914 roku rząd Wielkiej Brytanii przedstawił formalną propozycję, która miała zatrzymać zbliżającą się wojnę. Ambasadorowie czterech mocarstw niezaangażowanych bezpośrednio w spór austro-serbski – Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec i Włoch – mieli zebrać się w Londynie pod przewodnictwem ministra spraw zagranicznych Edwarda Greya i poszukać rozwiązania kryzysu. Do czasu zakończenia obrad Austro-Węgry, Serbia i Rosja miały powstrzymać się od działań wojennych.

Propozycję rozesłał w niedzielę 26 lipca stały podsekretarz w Foreign Office, sir Arthur Nicolson, za zgodą przebywającego poza Londynem Greya. Był to rozwinięty wariant mediacji, którą Grey sugerował już 24 lipca. Wzorem była konferencja ambasadorów w Londynie z lat 1912–1913, która w czasie wojen bałkańskich pomogła uniknąć konfliktu między mocarstwami. Grey liczył, że ten sam mechanizm zadziała ponownie.

27 lipca propozycję przyjęły Francja i Włochy. We Francji odpowiedzi udzielił pełniący obowiązki ministra spraw zagranicznych Jean-Baptiste Bienvenu-Martin, ponieważ prezydent Raymond Poincaré i premier René Viviani wciąż płynęli do kraju po wizycie w Rosji. Zgoda Włoch, reprezentowanych przez ministra Antonina di San Giuliano, miała szczególną wagę. Rzym należał do trójprzymierza razem z Niemcami i Austro-Węgrami, ale nie został uprzedzony o ultimatum wobec Serbii i nie chciał dać się wciągnąć w wojnę. Gotowość do rozmów wyrażała także Rosja, choć jej minister spraw zagranicznych Siergiej Sazonow wolał bezpośrednie negocjacje z Wiedniem.

Bez udziału Niemiec konferencja nie mogła się jednak odbyć, a Berlin tego samego dnia odmówił. Sekretarz stanu Gottlieb von Jagow oświadczył brytyjskiemu ambasadorowi, że taka konferencja byłaby w praktyce sądem arbitrażowym i że Niemcy nie mogą stawiać Austro-Węgier przed europejskim trybunałem. W zamian proponował bezpośrednie rozmowy Wiednia z Petersburgiem. Jednocześnie Berlin dawał Wiedniowi do zrozumienia, że brytyjskie propozycje przekazuje jedynie dla zachowania pozorów i że Austro-Węgry nie powinny się nimi przejmować. Niemiecki ambasador w Londynie, książę Karol Lichnowsky, bezskutecznie ostrzegał, że Brytyjczycy traktują swoją inicjatywę bardzo poważnie.

27 lipca 1914 roku pokazał więc wyraźny podział Europy. Francja, Włochy i Rosja były gotowe usiąść do stołu, Wielka Brytania próbowała pełnić rolę mediatora, a Niemcy zablokowały jedyną wspólną inicjatywę pokojową mocarstw. Następnego dnia Austro-Węgry wypowiedziały Serbii wojnę.