Wygasa austro-węgierskie natarcie nad Driną

Brytyjska chronologia wojny notuje pod datą 17 września 1914 roku koniec bitwy nad Driną. Jej autorzy od razu jednak zastrzegli, że jest to data umowna. Mniej więcej wtedy wyczerpała się siła głównego austro-węgierskiego natarcia, ale bitwa nie skończyła się żadnym wyraźnym rozstrzygnięciem. Przeszła w ciąg zaciętych lokalnych walk o wzgórza na południe od Driny, które nie ustały aż do serbskiego odwrotu na początku listopada.

Natarcie, które utknęło

Druga ofensywa generała Oskara Potiorka zaczęła się 8 września przeprawami przez graniczną rzekę. Na północy, w nizinnej Mačvie, 5 Armia poniosła ciężkie straty i utrzymała tylko niewielkie przyczółki na serbskim brzegu. Na południu 6 Armia wdarła się na górskie grzbiety wzdłuż rzeki: Gučevo, Boranję i Jagodnję. Dalej, w stronę Valjeva i doliny Kolubary, już się nie przebiła.

W połowie września sytuacja zaczęła się zmieniać na korzyść Serbów. Znad Sawy, po przerwaniu wyprawy do Sremu, forsownym marszem nadciągnęła 1 Armia generała Petara Bojovicia i od razu przeszła do kontrataków na austro-węgierskie pozycje w górach. Równocześnie serbskie i czarnogórskie oddziały weszły do wschodniej Bośni i 14 września zajęły Višegrad, zagrażając tyłom 6 Armii. Natarcie Potiorka straciło impet. Jego wojska zamiast iść naprzód musiały bronić zdobytych wzgórz.

Walki, które trwały dalej

Wygaśnięcie ofensywy nie oznaczało końca rozlewu krwi. Najcięższe starcia dopiero miały nadejść. Serbowie za wszelką cenę próbowali zepchnąć przeciwnika z powrotem za Drinę. W dniach 20–22 września o szczyt Mačkov Kamen w paśmie Jagodnji toczyła się seria szturmów i kontrataków na bagnety, w których obie strony poniosły straszliwe straty. Według różnych szacunków dwie zaangażowane tam serbskie dywizje straciły łącznie około 11 tysięcy ludzi, a straty austro-węgierskie były podobne. Wieczorem 22 września Serbowie zeszli ze szczytu.

Po tych walkach front zastygł na grzbietach gór. Na Gučevie, Boranji i Jagodnji przeciwnicy okopali się w odległości kilkudziesięciu, a miejscami kilku metrów od siebie. Walczono granatami, a pod pozycje wroga podkopywano się i podkładano miny. Za koniec bitwy nad Driną uznaje się zwykle 4 października, gdy ustały ostatnie większe natarcia. Wojna pozycyjna w tych górach trwała jednak do początku listopada.

Co było dalej

Serbia obroniła się, ale była wyczerpana. Brakowało jej amunicji artyleryjskiej, butów i mundurów, a straty w ludziach były ogromne. Gdy na początku listopada Potiorek rozpoczął trzecią ofensywę, osłabiona armia wojewody Radomira Putnika nie zdołała już utrzymać pozycji nad Driną i zaczęła się cofać w głąb kraju. Dopiero w bitwie nad Kolubarą w grudniu 1914 roku Serbowie przeszli do kontrofensywy i wyparli najeźdźców.