Zatonięcie HMS Pegasus pod Zanzibarem

20 września 1914 roku o świcie niemiecki krążownik lekki SMS Königsberg wpłynął do portu w mieście Zanzibar i zaatakował stojący na kotwicy brytyjski krążownik HMS Pegasus. Zaskoczony okręt nie zdołał się obronić i po krótkiej walce zatonął.

Okręt w naprawie

Pegasus był starym, niewielkim krążownikiem pancernopokładowym, zbudowanym pod koniec XIX wieku. Od początku wojny wraz z innymi okrętami patrolował wybrzeże Niemieckiej Afryki Wschodniej i uczestniczył w działaniach, które zapoczątkował sierpniowy ostrzał Dar es Salaam. We wrześniu jego wyeksploatowane kotły i maszyny wymagały pilnego remontu. Dowódca, komandor John Ingles, zawinął więc do Zanzibaru, brytyjskiego protektoratu u wybrzeży Afryki, i rozpoczął naprawę. Okręt stał w porcie z rozebraną częścią maszyn, niezdolny do szybkiego wyjścia w morze.

Königsberg, dowodzony przez komandora Maxa Looffa, od początku wojny krążył po zachodniej części Oceanu Indyjskiego. Już 6 sierpnia zatopił brytyjski statek handlowy City of Winchester. Looff dowiedział się, że w Zanzibarze stoi brytyjski okręt, i postanowił go zaatakować.

Atak o świcie

Rankiem 20 września Königsberg niespodziewanie pojawił się na redzie. Wejścia do portu pilnował tylko uzbrojony holownik, który nie zdołał go zatrzymać ani ostrzec załogi Pegasusa. Niemiecki krążownik otworzył ogień z odległości kilku kilometrów. Jego nowocześniejsze działa miały większy zasięg niż stare działa Brytyjczyków, a pierwsze salwy trafiły w cel. Pegasus odpowiedział ogniem, ale jego pociski nie dolatywały do przeciwnika.

Już po kilku, najwyżej kilkunastu minutach brytyjski okręt był płonącym wrakiem, niezdolnym do walki. Ingles kazał opuścić banderę i zejść z pokładu. Königsberg ostrzeliwał jeszcze przez chwilę port, po czym odpłynął. Pegasus zatonął jeszcze tego samego dnia. Dane o stratach różnią się w zależności od źródła: zginęło od 31 do 38 członków załogi, a około 55 zostało rannych. Niemcy nie ponieśli strat. Brytyjczycy wydobyli później z wraku sześć dział i użyli ich w walkach na lądzie.

Koniec Königsberga

Sukces nie zmienił położenia niemieckiego krążownika. Jego maszyny także wymagały remontu, a Looff nie miał dokąd płynąć. Ukrył okręt w rozlewiskach delty rzeki Rufidżi na wybrzeżu Niemieckiej Afryki Wschodniej. Pod koniec października Brytyjczycy go wykryli i zablokowali. Przez wiele miesięcy nie potrafili go jednak dosięgnąć w płytkich kanałach. Dopiero w lipcu 1915 roku dwa płytko zanurzone monitory wpłynęły w głąb delty i ciężko uszkodziły krążownik. 11 lipca załoga wysadziła wrak.

Wojna Königsberga na tym się nie skończyła. Niemcy wydobyli z wraku działa i przewieźli je w głąb lądu. Marynarze z załogi wraz z działami dołączyli do wojsk podpułkownika Paula von Lettow-Vorbecka, które przez kolejne lata prowadziły kampanię w Afryce Wschodniej.