Biali zdobywają Tampere
- Kategoria:
- Działania zbrojne
- Data:
- 6 kwietnia 1918
- Autor:
- Natalia
- Tagi:
- Finlandia, Szwecja, zbrodnie wojenne
6 kwietnia 1918 roku o wpół do dziewiątej rano na wieży widokowej w parku Pyynikki, na zachodnim skraju Tampere, zawisła biała flaga. Poddali się ostatni czerwonogwardziści, zepchnięci na przedmieścia Pyynikki i Pispala. Tak skończyła się bitwa o Tampere, największa i najkrwawsza bitwa wojny domowej w Finlandii. Tampere, trzecie co do wielkości miasto kraju i jego najważniejszy ośrodek przemysłowy, uchodziło za stolicę fińskiego ruchu robotniczego i od końca stycznia było główną bazą Czerwonej Gwardii na froncie północnym.
Biali generała Carla Gustafa Mannerheima ruszyli na miasto w połowie marca (fińskie i angielskie opracowania podają 15 albo 16 marca), rozbili front czerwonych na północy i 23 marca stanęli pod Tampere. Do 26 marca zamknęli pierścień oblężenia. Po stronie białych walczyło około 16–17 tysięcy ludzi, w tym poborowi dowodzeni przez wyszkolonych w Niemczech jegrów oraz około 400 szwedzkich ochotników z Brygady Szwedzkiej. Miasta broniło około 14–15 tysięcy czerwonych, mężczyzn i kobiet. 28 marca, w Wielki Czwartek, biali przypuścili szturm na cmentarz Kalevankangas i wschodnie przedmieścia. Stracili ponad dwustu zabitych i nie weszli do miasta. Tego samego dnia od przypadkowego wybuchu granatu w sztabie zginął dowódca obrony Hugo Salmela.
Decydujący szturm zaczął się 3 kwietnia o wpół do trzeciej w nocy. Biali walczyli o każdy dom w robotniczych dzielnicach Tammela i Kyttälä, zniszczonych już ostrzałem artyleryjskim, i doszli do rwącej rzeki Tammerkoski, która dzieli miasto. 4 kwietnia przeprawili się przez mosty na zachodni brzeg, a 5 kwietnia zajęli resztę śródmieścia. Ostatnim punktem oporu był ratusz, który poddał się około wpół do szóstej wieczorem. Wieczorem część czerwonych, wśród nich dowódca obrony Verner Lehtimäki, uciekła po lodzie jezior Näsijärvi i Pyhäjärvi. Ludność cywilna kryła się w piwnicach i kościołach. W samej katedrze schroniło się około 1700 osób.
Straty są do dziś szacowane różnie. Według fińskich badaczy zginęło od 600 do ponad 800 białych i od 600 do około tysiąca czerwonych w walce. Do niewoli trafiło około 11 tysięcy czerwonych, których przez ponad dobę trzymano na rynku, a potem zamknięto w obozie na Kalevankangas. Zaraz po kapitulacji biali zaczęli rozstrzeliwać jeńców: tych, których wskazano jako przywódców, część zwykłych czerwonogwardzistów i niemal wszystkich złapanych w mieście Rosjan. Szacunki ofiar egzekucji wahają się od kilkuset do około tysiąca. Do jesieni w obozie zmarło z głodu, chorób i w egzekucjach ponad 1200 więźniów.
Zdobycie Tampere było punktem zwrotnym wojny. Czerwoni stracili najlepsze oddziały i zapasy, a biali mogli skierować siły na wschód, na Przesmyk Karelski. Trzy dni wcześniej w Hanko wylądowali Niemcy, więc czerwona Finlandia musiała teraz walczyć na dwóch frontach. Kilka dni później rewolucyjny rząd opuścił Helsinki i przeniósł się do Wyborga. Biała propaganda uczyniła z bitwy symbol „wojny o wolność”, a dla robotniczego Tampere jej krwawe zakończenie pozostało na pokolenia jedną z najboleśniejszych ran.