Francusko-włoskie porozumienie w sprawie Azji Mniejszej

27 lipca 1917 roku ambasador Włoch w Paryżu, markiz Giuseppe Salvago Raggi, przekazał premierowi i ministrowi spraw zagranicznych Francji Alexandre’owi Ribotowi notę, którą zamknięto spór o jeden z odcinków przyszłej granicy między strefami francuską i włoską w Azji Mniejszej. Brytyjska chronologia wojny pisze pod tą datą o porozumieniu rządów Francji i Włoch, które określiło ich strefy wpływów w Azji Mniejszej. Opublikowane później włoskie dokumenty dyplomatyczne pokazują, że uzgodniono wtedy jedną, choć sporną od miesięcy kwestię: przebieg linii rozgraniczającej obie strefy na wybrzeżu Cylicji. Całość podziału czekała jeszcze na Brytyjczyków.

Sprawa ciągnęła się od konferencji w Saint-Jean-de-Maurienne. 19 kwietnia premierzy Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch ustalili tam, że włoska strefa w podzielonym po wojnie Imperium Osmańskim zacznie się w punkcie, który zostanie wyznaczony na zachód od portu Mersin. Francuzi, którym umowa Sykes-Picot przyznała Cylicję z Mersin i Adaną, nie chcieli oddać Włochom ani skrawka tego wybrzeża. Przez następne tygodnie Londyn, Paryż i Rzym wymieniały memoranda, a Brytyjczycy i Francuzi dopisywali warunki, o których premierzy w kwietniu nie rozmawiali. Okazja do rozmowy w cztery oczy nadarzyła się w Paryżu, gdzie 25 i 26 lipca obradowała konferencja sprzymierzonych w sprawie Bałkanów, w której uczestniczył włoski minister spraw zagranicznych Sidney Sonnino.

Rano 26 lipca Salvago Raggi spotkał się z sekretarzem generalnym francuskiego ministerstwa spraw zagranicznych Jules’em Cambonem. Uzgodnili, że granica stref francuskiej i włoskiej poprowadzi od morza w górę rzeki Lamas (starożytnego Lamosu, dziś Limonlu), uchodzącej do morza kilkadziesiąt kilometrów na południowy zachód od Mersin, aż do jej źródeł, a stamtąd prosto do wyznaczonej już wcześniej granicy francusko-włoskiej w górach Taurus. Jeszcze tego samego dnia Ribot zawiadomił ambasadora notą, że się na to zgadza. 27 lipca Salvago Raggi odpowiedział w imieniu Sonnina, że rząd włoski również przyjmuje tę propozycję. Ustalono, że ambasadorowie w Londynie, Francuz Paul Cambon i Włoch markiz Guglielmo Imperiali, poinformują się nawzajem o porozumieniu i przekażą je rządowi brytyjskiemu. Sonnino zanotował krótko w swoim dzienniku: „Znaleziono porozumienie co do granicy Mersiny”.

Porozumienie przesądzało, że sama Mersin z okolicą pozostanie po stronie francuskiej. Włosi mieli dostać ogromny obszar dalej na zachód: południowo-zachodnią Anatolię z Antalyą i Konyą, a ponadto Smyrnę w strefie wpływów. Nazajutrz, 28 lipca, Sonnino pojechał do Londynu, by dokończyć rokowania z Brytyjczykami. Dalsze rozmowy trwały do sierpnia. Ostateczny tekst porozumienia z Saint-Jean-de-Maurienne trzy mocarstwa zatwierdziły między 18 sierpnia a 26 września 1917 roku, z zastrzeżeniem zgody Rosji, której nigdy nie uzyskano. Po wojnie Brytyjczycy i Francuzi powołali się na ten brak, by uznać porozumienie za nieważne, a Włosi, choć w 1919 roku obsadzili okolice Antalyi, nie zachowali w Azji Mniejszej żadnej z obiecanych ziem.