Islandia królestwem

1 grudnia 1918 roku weszła w życie duńsko-islandzka ustawa o unii, podpisana dzień wcześniej w Kopenhadze przez króla Chrystiana X. Islandia, od wieków część monarchii duńskiej, a od 1904 roku kraj z własnym rządem w sprawach wewnętrznych, stała się suwerennym i wolnym państwem, Królestwem Islandii. Z Danią łączyła ją odtąd tylko unia personalna: ten sam monarcha był królem obu krajów.

Wojna odcięła wyspę od Danii, a Islandczycy musieli sami zabiegać o dostawy żywności, węgla i paliwa oraz układać się w sprawach handlu z Brytyjczykami, którzy kontrolowali szlaki morskie na północnym Atlantyku. Pokazali w ten sposób, że potrafią prowadzić własne sprawy także wobec obcych państw. Według islandzkich opracowań rząd Jóna Magnússona prosił początkowo tylko o zgodę na własną banderę handlową, bo flaga zatwierdzona w 1915 roku mogła powiewać jedynie na lądzie i na wodach przybrzeżnych. Duński premier Carl Theodor Zahle zaproponował w odpowiedzi rozmowy o całości stosunków między oboma krajami. Historycy zwracają uwagę, że pod koniec wojny prawo narodów do samostanowienia stało się hasłem, któremu trudno było się sprzeciwić, zwłaszcza Duńczykom, którzy sami powoływali się na nie w sprawie północnego Szlezwiku. Latem 1918 roku komisja złożona z delegatów obu parlamentów uzgodniła w Reykjavíku tekst ustawy. Zatwierdził go islandzki parlament, Althing, a 19 października 1918 roku w referendum za ustawą głosowało 12 411 osób, a przeciw 999. Do urn poszło jednak tylko niespełna 44 procent uprawnionych. Pod koniec listopada ustawę przyjął także parlament duński.

Ustawa uznawała Islandię za suwerenne państwo i zapowiadała, że Dania notyfikuje obcym państwom jej wieczystą neutralność. Dania miała w imieniu Islandii prowadzić jej sprawy zagraniczne i strzec jej wód rybackich, a duński Sąd Najwyższy miał pozostać najwyższą instancją dla Islandczyków, dopóki nie utworzą własnego (powstał w 1920 roku). Obywatele obu krajów zachowywali równe prawa w obu państwach. Po 1940 roku każda ze stron mogła zażądać renegocjacji umowy, a jeśli w ciągu trzech lat nie doszłoby do porozumienia, mogła ją wypowiedzieć.

Obchody w stolicy były skromne. Na początku roku wyspę nawiedziła wyjątkowo sroga zima, zapamiętana jako „wielka mroźna zima”, w październiku wybuchł wulkan Katla, a jesienią do kraju dotarła grypa hiszpanka, która zabiła kilkaset osób. Przed siedzibą rządu podniesiono flagę islandzką, już jako pełnoprawną flagę państwową, a stojący w porcie duński okręt strażniczy „Islands Falk” oddał na jej cześć salut z 21 dział.

Królestwo Islandii przetrwało ćwierć wieku. W kwietniu 1940 roku Niemcy zajęli Danię, a w maju na wyspie wylądowali Brytyjczycy. 17 czerwca 1944 roku, po kolejnym referendum, Islandia zerwała unię i ogłosiła się republiką. 1 grudnia Islandczycy wspominają do dziś jako dzień odzyskania suwerenności.