Milne zastępuje Mahona

9 maja 1916 roku generał porucznik George Milne objął dowództwo brytyjskiej Armii Salonik. Zastąpił generała porucznika sir Bryana Mahona, który dowodził wojskami brytyjskimi w Macedonii od jesieni 1915 roku. Brytyjska historia oficjalna kampanii macedońskiej podaje, że Mahon przekazał dowództwo 9 maja i jeszcze tego samego dnia odpłynął do Egiptu. Zmianę ogłoszono publicznie dopiero później. Londyński tygodnik „The Near East” pisał w wydaniu z 26 maja, że War Office zakomunikowało ją „w zeszły piątek”, czyli około 19 maja. Ten sam tygodnik podał, że Mahon wyjechał z Salonik „w piątek”, co trudno pogodzić z datą historii oficjalnej. Pewniejsza wydaje się data historii oficjalnej, opartej na dokumentach wojskowych.

Telegram z Egiptu

Decyzję podjęto w Londynie. 4 maja do Salonik dotarła z Egiptu depesza ministerstwa wojny do generała Archibalda Murraya, dowódcy wojsk brytyjskich w Egipcie. Ministerstwo uznało, że Mahon, ze względu na „znajomość Egiptu i szczególne kwalifikacje”, bardziej się przyda jako następca generała Williama Peytona na czele wojsk zachodniej granicy Egiptu, osłaniających kraj przed bractwem Sanusijja, niż na dotychczasowym stanowisku. Mahon rzeczywiście znał ten kraj, bo przed laty służył w armii egipskiej i walczył w Sudanie. Murray miał go mianować na nowe stanowisko, a w Salonikach zastąpić Milne’em, dotąd dowódcą XVI Korpusu.

Historia oficjalna podkreśla, że Mahona nie odwołano za żadne błędy. W trudnym położeniu wykazał rozsądek i takt, a obóz warowny wokół Salonik umocnił z energią. Dowództwo dostał jednak w dużej mierze przypadkiem, jako najstarszy stopniem oficer na miejscu, gdy pod jego rozkazami była tylko jedna dywizja. Generał Charles Monro meldował już wcześniej, że Mahon jest przemęczony i potrzebuje odpoczynku. Rząd brytyjski uznał, że teraz, gdy sprzymierzeni znów stanęli twarzą w twarz z nieprzyjacielem, mogła się zacząć ofensywa, a Francuzi i Brytyjczycy coraz wyraźniej różnili się w ocenie celów kampanii, w Salonikach potrzebny jest dowódca z dużym doświadczeniem z tej wojny i wyjątkowo silnej woli. Pożegnanie było serdeczne. Według „The Near East” generał Maurice Sarrail, naczelny wódz wojsk sprzymierzonych, powiedział korespondentowi, że znalazł w Mahonie „nie tylko idealnego współpracownika, ale prawdziwego przyjaciela”. Na pożegnanie przyszli brytyjscy generałowie i oficerowie sztabu, oficerowie serbscy, a także greccy generałowie ze swoimi sztabami.

Artylerzysta spod Omdurmanu

George Francis Milne urodził się w 1866 roku w Aberdeen. Był oficerem artylerii. W 1898 roku walczył w Sudanie w bitwie pod Omdurmanem, a potem w wojnie burskiej. W 1914 roku poszedł do Francji jako dowódca artylerii 4 Dywizji i dowodził nią między innymi pod Le Cateau i nad Marną. W 1915 roku był szefem sztabu 2 Armii, a latem objął dowództwo 27 Dywizji, którą pod koniec roku przerzucono do Salonik. Sam przybył tam 8 stycznia 1916 roku i już jako generał porucznik stanął na czele nowo utworzonego XVI Korpusu. Z szefem Imperialnego Sztabu Generalnego, generałem Williamem Robertsonem, przyjaźnił się od czasów kursu w szkole sztabowej.

Nowy dowódca, stara polityka

Milne przejmował armię liczącą pięć dywizji. W kwietniu i na początku maja wojska sprzymierzone wysunęły się z obozu warownego ku granicy z Serbią i Bułgarią. Za zgodą Londynu, który pozwolił podejść do granicy, ale jej nie przekraczać, Mahon wysłał na północ, w okolice Kukusza (Kilkis), dwie brygady 22 Dywizji i brygadę kawalerii pod dowództwem generała Fredericka Gordona. Jednym z pierwszych rozkazów nowego dowódcy było polecenie z 10 maja, zgodne z życzeniem Sarraila, by pozycje tego oddziału między wsiami Dereselo i Chirsowa trzymać jako linię oporu i wzmocnić je trzecią brygadą dywizji. Milne wymienił też szefa sztabu. Generał brygady Howell, który był prawą ręką Mahona, wyjechał do Londynu, a jego miejsce zajął generał brygady W. Gillman ze sztabu w Egipcie.

Polityka Londynu się nie zmieniła. Według historii oficjalnej Milne nie został nawet poproszony o ocenę, ilu dywizji potrzeba do ofensywy w Macedonii. Rząd wciąż uważał, że wojska w Salonikach mają bronić miasta, a nie atakować. Gdy w maju Sarrail przedstawił plan natarcia, Robertson polecił Milne’owi wyjaśnić francuskiemu dowódcy, że Wielka Brytania nie zgodziła się na żadne działania zaczepne, nawet ograniczone. Wiadomość wysłano do Salonik 28 maja, dwa dni po tym, jak Bułgarzy i Niemcy zajęli grecki fort Rupel nad Strumą.

Mahon długo nie nacieszył się nowym stanowiskiem. Przybył do Egiptu w upale przekraczającym w południe 38 stopni w cieniu, dostał udaru słonecznego, ledwie uszedł z życiem i musiał wrócić do kraju. W listopadzie 1916 roku został naczelnym dowódcą wojsk w Irlandii. Milne dowodził w Macedonii do końca wojny. Po wojnie został szefem Imperialnego Sztabu Generalnego, feldmarszałkiem i parem jako baron Milne of Salonika.