Śmierć sułtana Ali Dinara

6 listopada 1916 roku o świcie niewielki oddział armii egipskiej pod dowództwem majora Huberta Huddlestona z Pułku Dorset dopadł obóz sułtana Darfuru Alego Dinara pod Dżabal Dżuba, na odludnym pograniczu południowo-zachodniego Darfuru. Żołnierze otworzyli ogień z odległości około 450 metrów i ludzie sułtana rozbiegli się na wszystkie strony. Około półtora kilometra od obozu znaleziono ciało Alego Dinara. Według brytyjskiej historii oficjalnej działań w Egipcie (MacMunn i Falls, Military Operations: Egypt and Palestine) sułtan zginął od kuli w głowę. Brytyjska urzędowa chronologia wojny zapisała to starcie jako „potyczkę pod Gyuba”.

Pół roku ucieczki

Od zajęcia Al-Faszir w maju 1916 roku Ali Dinar ukrywał się w górach Dżabal Marra. Prowadził rokowania o poddaniu się, ale podpułkownik Philip Kelly, dowódca wyprawy i gubernator zajętego kraju, uznał, że sułtan gra na zwłokę, i 1 sierpnia je zerwał. Tymczasem siły Alego Dinara topniały. Część stronników zbuntowała się przeciw niemu, a arabskie plemiona Darfuru, zwłaszcza potężni Rizajkat z południowego zachodu, od dawna były mu wrogie. Według historii oficjalnej został mu najwyżej tysiąc ludzi. To wciąż wystarczało, by napadać na wsie po żywność i trzymać okolicę w niepokoju, a każdy sukces mógł ściągnąć do sułtana nowych zwolenników.

Kelly postanowił więc, gdy tylko ziemia przeschnie po sierpniowej porze deszczowej, założyć posterunki w Kebkabii, około 130 kilometrów na zachód od Al-Faszir, i w Dibbis, około 180 kilometrów na południowy zachód. Kebkabię zajęto bez walki na początku września. W październiku do Dibbis wyruszył Huddleston z oddziałem liczącym około 200 karabinów z 13 Batalionu Sudańskiego i Korpusu Wielbłądziego, z dwoma działami i czterema karabinami maszynowymi Maxim. Doszedł tam 13 października i po krótkiej potyczce rozpędził oddział syna sułtana: około 150 strzelców i tysiąc włóczników. Ali Dinar znowu zaproponował rokowania, ale i tym razem Brytyjczycy uznali, że nie ma uczciwych zamiarów. Kelly przysłał Huddlestonowi posiłki, sto karabinów z 13 Batalionu Sudańskiego.

Kulme i pościg

Gdy do Dibbis doszły wieści, że ludzie sułtana obozujący w Kulme, około 80 kilometrów dalej na zachód, cierpią z głodu i chorób, Huddleston nie czekał na kolejne posiłki. 3 listopada zajął Kulme po słabym oporze. Zdobył tam większość broni i amunicji, jakie zostały sułtanowi, a kilkuset jego ludzi, w tym mężczyźni i kobiety z rodziny Alego Dinara, poddało się. Sam sułtan uciekł na południowy zachód, w stronę Dżabal Dżuba.

Huddleston nie miał czym wyżywić całego oddziału, więc połowę zostawił w Kulme. 5 listopada wyruszył w pościg ze 150 strzelcami, jednym działem i czterema karabinami maszynowymi. Żołnierzy posadził na koniach zdobytych na przeciwniku albo pożyczonych od przyjaznych Arabów. Pościg zakończył się o świcie 6 listopada nad obozem sułtana. Ciało Alego Dinara Brytyjczycy sfotografowali, a jego miecz trafił później do zbiorów British Museum.

Koniec sułtanatu

Ali Dinar, potomek dawnych sułtanów z dynastii Kajra, odbudował Darfur po upadku państwa mahdystów w 1898 roku i przez ponad 17 lat rządził nim niemal niezależnie, choć formalnie uznawał zwierzchnictwo Sudanu Anglo-Egipskiego. W 1915 roku opowiedział się po stronie Turcji i to ściągnęło na niego wyprawę gubernatora generalnego Sudanu, generała sir Reginalda Wingate’a. Po jego śmierci kraj, z wyjątkiem odległego północno-zachodniego zakątka, był spacyfikowany. Przez pewien czas krążyły po nim jeszcze bandy uzbrojonych ludzi bez pana, ale stopniowo je rozbito. Według historii oficjalnej Darfur dodał Sudanowi około miliona mieszkańców. Na początku 1917 roku formalnie włączono go do Sudanu jako zwykłą prowincję. Większość źródeł podaje styczeń 1917 roku, ale spotyka się też późniejsze daty. Pierwszym gubernatorem został Kelly. Huddleston zrobił później wielką karierę: w latach 1940–1947 sam był gubernatorem generalnym Sudanu.