Ustawa o obronie królestwa

8 sierpnia 1914 roku, cztery dni po tym, jak Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Niemcom, ustawa o obronie królestwa (Defence of the Realm Act) otrzymała sankcję królewską. Parlament uchwalił ją w ciągu dwóch dni, właściwie bez debaty. Krótki akt dawał rządowi prawo wydawania przez cały czas wojny rozporządzeń, które z czasem sięgnęły daleko w codzienne życie Brytyjczyków. Od pierwszych liter angielskiej nazwy nazywano ją krótko DORA.

Ustawa w dwa dni

Projekt wniósł do Izby Gmin 7 sierpnia minister spraw wewnętrznych Reginald McKenna. Pierwszy artykuł upoważniał króla w radzie do wydawania w czasie wojny rozporządzeń o uprawnieniach i obowiązkach Admiralicji i Rady Armii, służących „bezpieczeństwu publicznemu i obronie królestwa”. Rozporządzenia mogły przewidywać, że ludzie porozumiewający się z nieprzyjacielem albo zagrażający łączności, kolejom, dokom i portom będą sądzeni i karani przez sądy wojskowe tak, jakby podlegali prawu wojskowemu. McKenna zapewniał, że wśród kar nie będzie kary śmierci. Tłumaczył, że przy takich przestępstwach jak podłączanie się do linii telegraficznych czy próba wysadzenia mostu potrzebny jest sąd, który zbierze się od razu. Poseł William Chapple pytał, czy ustawa będzie działać wstecz. Minister odpowiedział, że obejmie czyny popełnione od dnia jej uchwalenia, a rozporządzenia będą obowiązywać do końca wojny. Izba Gmin przyjęła projekt tego samego dnia w trzech czytaniach, bez poprawek.

8 sierpnia projekt trafił do Izby Lordów. Lordowie zawiesili przepis regulaminu, by przeprowadzić wszystkie czytania na jednym posiedzeniu, zrezygnowali z prac w komisji i uchwalili ustawę. Jeszcze tego dnia wicemarszałek Izby Gmin ogłosił posłom, że otrzymała ona sankcję królewską. Tekst ustawy ukazał się 11 sierpnia w dodatku do urzędowej „London Gazette”, a kolejne dodatki przynosiły wydawane na jej podstawie rozporządzenia.

Czego zakazywała DORA

Sama ustawa liczyła kilka zdań, ale rozporządzenia objęły w ciągu wojny niemal każdą dziedzinę życia. Rząd mógł zajmować budynki i grunty potrzebne na cele wojenne i tworzyć nowe przestępstwa bez głosowania w parlamencie. Zakazano rozmów o sprawach floty i wojska w miejscach publicznych i rozpuszczania pogłosek o nich, kupowania lornetek, wchodzenia na tory kolejowe i mosty, puszczania latawców, palenia ognisk i odpalania fajerwerków, a także używania atramentu sympatycznego w listach wysyłanych za granicę. Nie wolno było szerzyć ustnie ani na piśmie wieści, które mogły wywołać niezadowolenie albo niepokój. Prasa nie mogła pisać o ruchach i liczebności wojsk, a listy z frontu czytali cenzorzy.

Co było dalej

W czasie wojny ustawę kilka razy zmieniano i rozszerzano. Już 28 sierpnia 1914 roku parlament uchwalił drugą ustawę o obronie królestwa, a 27 listopada ustawa konsolidacyjna zastąpiła obie poprzednie. Kolejne nowelizacje z 1915 roku sięgnęły do pubów: ograniczono godziny ich otwarcia do pory od południa do 15 i od 18.30 do 21.30, zakazano stawiania kolejek innym, a piwo rozcieńczano. Popołudniowa przerwa w angielskich pubach przetrwała do 1988 roku. Na podstawie przepisów DORA więziono przeciwników wojny, wśród nich szkockiego socjalistę Johna Macleana i filozofa Bertranda Russella. Później rząd sięgał po nią także w sprawach żywności i zakazał nawet karmienia chlebem koni i kur.