Baron Beyens ministrem spraw zagranicznych Belgii

18 stycznia 1916 roku dekret króla Alberta I powierzył baronowi Eugène’owi Beyensowi urząd ministra spraw zagranicznych Belgii. Beyens zastąpił Juliena Davignona, który kierował belgijską dyplomacją od 1907 roku, a w sierpniu 1914 roku odebrał z rąk niemieckiego posła ultimatum wobec Belgii. Od lata 1915 roku Davignon był ciężko chory i to Beyens faktycznie prowadził już jego resort. Nominacja tylko potwierdzała więc stan istniejący od miesięcy. Rząd belgijski urzędował wtedy na wygnaniu, w Sainte-Adresse pod Hawrem.

Dyplomata z Berlina

Beyens urodził się w 1855 roku w Paryżu jako syn wieloletniego posła Belgii we Francji. Jego ojcem chrzestnym był podobno sam cesarz Napoleon III. Służył w belgijskich placówkach w Paryżu, Teheranie i Bukareszcie, potem kierował gabinetem króla Alberta. W 1912 roku objął poselstwo w Berlinie, najtrudniejszą placówkę belgijskiej dyplomacji. Według jego biografów to on przekazał francuskiemu ambasadorowi Jules’owi Cambonowi za zgodą króla ostrzeżenie, jakie Albert usłyszał w listopadzie 1913 roku w Poczdamie: Wilhelm II i szef niemieckiego sztabu generalnego uważali wojnę z Francją za nieuniknioną i bliską.

4 sierpnia 1914 roku Beyens zaprotestował w Berlinie przeciw wkroczeniu Niemców do Belgii. Sekretarz stanu Gottlieb von Jagow przyznał wówczas, że Belgii nie można nic zarzucić, ale szybki przemarsz przez jej terytorium był dla Niemiec sprawą życia i śmierci. Tego samego dnia Belgia zerwała stosunki z Niemcami, a poseł dostał paszporty i następnego dnia odwieziono go do granicy holenderskiej.

Zastępca chorego ministra

Gdy zdrowie Davignona się pogorszyło, rząd poprosił Beyensa o zastępstwo. Pod koniec lipca 1915 roku Beyens został ministrem stanu i członkiem rady ministrów jako minister bez teki. Belgijskie zestawienia podają tu daty 26 i 30 lipca. Według przypisu w brytyjskiej chronologii pełnił obowiązki ministra spraw zagranicznych od 26 lipca 1915 do 18 stycznia 1916 roku, a Davignon w tym czasie był nieobecny z powodu choroby. 18 stycznia Davignon formalnie zrezygnował z resortu i pozostał w rządzie jako minister bez teki. Zmarł niespełna dwa miesiące później, 12 marca 1916 roku w Nicei.

Tego samego dnia zmienił się też charakter rządu premiera Charles’a de Broqueville’a. Według belgijskich zestawień do gabinetu, katolickiego od 1884 roku, weszli jako ministrowie bez teki dwaj liberałowie, Paul Hymans i Eugène Goblet d’Alviella, oraz przywódca socjalistów Émile Vandervelde. Belgia na wygnaniu miała odtąd rząd jedności narodowej.

Zadania nowego ministra

Beyens chciał, by Belgia pozostała w wojnie państwem neutralnym, którego neutralność pogwałcił jeden z gwarantów, a nie zwykłym sojusznikiem Ententy. Dlatego nie przystąpiła ona do londyńskiego układu o niezawieraniu odrębnego pokoju. Rząd zabiegał natomiast o uroczyste zapewnienie mocarstw gwarantów, że Belgia weźmie udział w rokowaniach pokojowych, odzyska niepodległość i dostanie odszkodowanie. Taką deklarację Francja, Wielka Brytania i Rosja przekazały Beyensowi w Sainte-Adresse już 14 lutego 1916 roku. Beyens kierował belgijską dyplomacją do sierpnia 1917 roku, gdy resort przejął sam premier de Broqueville.