Koniec bitwy w Szampanii i Argonnach

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 15 października 1918 roku koniec bitwy w Szampanii i Argonnach (bataille de Champagne et d’Argonne). Tak Francuzi nazwali pierwszy etap wielkiej ofensywy francusko-amerykańskiej, która ruszyła 26 września między rzeką Suippe a Mozą. Nazwa obejmowała walki obu armii: francuskiej 4 Armii generała Henriego Gouraud w Szampanii, na zachód od lasów Argonny, i amerykańskiej 1 Armii generała Johna Pershinga między Argonnami a Mozą. Data końcowa była umowna. 15 października obie armie stanęły przed nową linią niemieckiej obrony, ale Amerykanie, którzy własną operację nazywali ofensywą Moza-Argonne, walczyli dalej bez przerwy aż do rozejmu.

Francuzi w Szampanii

26 września o 5.25 francuska 4 Armia uderzyła na pozycje, które Niemcy umacniali w Szampanii od 1915 roku. Według francuskich danych pierwszego dnia wzięła około 7 tysięcy jeńców, ale potem, podobnie jak Amerykanie, utknęła na kolejnych liniach obrony. Francuska lista bitew nazywa walki z 26 września – 3 października bitwą pod Somme-Py, od wsi Sommepy w dolinie Py. Kluczem do niemieckiej pozycji był grzbiet Blanc Mont, najwyższy punkt w okolicy. 3 października zdobyła go amerykańska 2 Dywizja generała Johna Lejeune’a, złożona z brygady piechoty morskiej i brygady piechoty, walcząca w składzie armii Gouraud. Następnie przez kilka dni krwawo walczyła o wieś Saint-Étienne-à-Arnes, tracąc tysiące zabitych i rannych. Marszałek Ferdinand Foch był niezadowolony z francuskiego natarcia. 4 października pisał do generała Pétaina, że poprzedniego dnia 4 Armia toczyła bitwę, którą nikt nie dowodził i nikt nie popychał naprzód, i żądał, by dowódcy osobiście kierowali walką.

Mimo tej krytyki nacisk Francuzów i Amerykanów, połączony z klęskami Niemców pod Saint-Quentin i Cambrai, zrobił swoje. 9 października niemieckie armie na całym froncie od Oise po Argonny zaczęły wycofywać się na tylną pozycję Hunding-Brunhilda. 4 Armia ruszyła w pościg i w następnych dniach doszła nad Aisne w rejonie Vouziers. Według amerykańskich opracowań w pościgu szła w jej składzie także amerykańska 36 Dywizja, która zluzowała wykrwawioną 2 Dywizję.

15 października

Według wspomnień Focha 15 października armie francusko-amerykańskie między Oise a Argonnami weszły w styczność z nową, silną pozycją niemiecką na linii La Fère – Crécy-sur-Serre – Sissonne – Château-Porcien – Vouziers – Grandpré. Na tej linii Niemcy znów stawili zacięty opór. Francuska 4 Armia zaczęła od 13 października wywalczać przyczółki na prawym brzegu Aisne na wschód od Vouziers, a jej dalsze natarcia wiązały część wojsk niemieckich, które mogłyby inaczej walczyć z Amerykanami w Argonnach.

Amerykanie byli tego dnia w środku najcięższych walk całej ofensywy. Od 14 października nacierali na główną pozycję niemiecką, pozycję Kriemhildy, na wzgórzach koło Romagne i Cunel, i w ciągu kilku dni ją przełamali. Dla nich 15 października nie oznaczał więc żadnego końca. Kolejny etap walk na całym froncie od Oise po Mozę zaczął się w drugiej połowie października, a ostatnie wielkie natarcie francusko-amerykańskie ruszyło 1 listopada.