Koniec oblężenia Lwowa

19 marca 1919 roku polskie oddziały przełamały ukraińskie pozycje pod Gródkiem i odzyskały linię kolejową z Przemyśla do Lwowa, jedyną drogę, którą mogli do niego docierać żołnierze, amunicja i żywność. Tego dnia dowódca polskich wojsk w Galicji Wschodniej, generał Wacław Iwaszkiewicz, ogłosił w rozkazie zwycięstwo i szczególnie pochwalił oddziały przybyłe z Wielkopolski. Ukraiński pierścień wokół Lwowa, zaciśnięty na początku marca, został rozerwany. W polskiej pamięci te walki przeszły do historii jako odsiecz Lwowa, a miasto po raz pierwszy od miesięcy przestało być odcięte od reszty kraju.

Półroczne okrążenie

Lwów był w polskich rękach od 22 listopada 1918 roku, ale wycofane z miasta wojska Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej zatrzymały się tuż za jego rogatkami i otoczyły je z trzech stron. Jak pisze Artur Brożyniak z IPN, Polacy mieli tylko wąski korytarz wzdłuż linii kolejowej do Przemyśla, a ukraińska artyleria mogła ostrzeliwać śródmieście. Pod koniec grudnia Ukraińska Armia Halicka podjęła pierwszą próbę zdobycia miasta, a w styczniu kolejną. Obie załamały się na polskiej obronie.

15 lutego Ukraińcy rozpoczęli nazwaną od wsi Wołczuchy operację, która miała odciąć Lwów od Przemyśla. Według Encyclopedia of Ukraine wzięło w niej udział około 40 tysięcy żołnierzy. Ukraińcy przecięli tory, a polskie położenie było tak trudne, że walki przerwał dopiero krótki rozejm, wymuszony przez misję aliancką, w której rokowania prowadził francuski generał Joseph Barthélemy. Proponowana przez niego linia demarkacyjna zostawiała Lwów i zagłębie naftowe w Borysławiu po stronie polskiej, więc strona ukraińska ostatecznie jej nie przyjęła. Na początku marca (opracowania podają daty od 2 do 8 marca) Ukraińska Armia Halicka znów uderzyła, zniszczyła mosty kolejowe koło Sądowej Wiszni i w Medyce i zamknęła pierścień. Lwów ponownie znalazł się w oblężeniu.

Odsiecz

Polska opinia publiczna domagała się natychmiastowej pomocy dla miasta, a na front galicyjski kierowano większość sił, jakie miało młode Wojsko Polskie. 10 marca do Przemyśla przyjechała grupa generała Franciszka Aleksandrowicza, która z marszu zaatakowała i doszła do Sądowej Wiszni. Najważniejsze posiłki przyszły jednak z Poznania. Po powstaniu wielkopolskim tamtejsze dowództwo zgodziło się wysłać pod Lwów część swoich wojsk. 12 i 13 marca wyjechała Grupa Wielkopolska pułkownika Daniela Konarzewskiego: według opracowania IPN około 3800 żołnierzy z 1 Pułku Strzelców Wielkopolskich, trzy baterie i siedem samolotów.

17 marca o szóstej rano Wielkopolanie wyszli do natarcia spod Sądowej Wiszni. Zdobyli kilka wsi, w tym Wołczuchy, od których Ukraińcy nazwali swoją operację, i w dwudniowych walkach przebili się w stronę Lwowa. 19 marca linia kolejowa była znowu w polskich rękach. Generał Iwaszkiewicz pisał w rozkazie, że „żelazne zastępy Wielkopolan pod dowództwem płk. Konarzewskiego brawurowym atakiem […] wpłynęły na zwycięstwo”. Według IPN Grupa Wielkopolska straciła 18 i 19 marca 17 zabitych, 178 rannych i 35 zaginionych, a zdobyła dwa działa i pięć ciężkich karabinów maszynowych. Daty w źródłach nieco się różnią: Brożyniak pisze, że Lwów odblokowano już 15 marca, a polska Wikipedia o przybyciu Wielkopolan 18 marca, ale ukraińskie i polskie opracowania zgodnie wskazują 19 marca jako dzień, w którym odzyskano korytarz.

Tego samego dnia Tadeusz Rozwadowski, który od listopada dowodził obroną Galicji Wschodniej, został mianowany szefem polskiej misji wojskowej przy naczelnym dowództwie aliantów w Paryżu, a dowództwo frontu objął Iwaszkiewicz.

Miasto na linii frontu

Przerwanie pierścienia nie odsunęło jeszcze wojny od Lwowa. Ukraińcy wciąż stali kilka kilometrów od miasta, a 21 marca polskie Naczelne Dowództwo wstrzymało większe działania zaczepne do czasu przybycia z Francji armii Józefa Hallera. Dopiero w kwietniu polskie natarcie odepchnęło Ukraińców od południowych przedmieść, tak że miasto można było odtąd ostrzeliwać tylko od północy. Ostatnie ukraińskie oddziały odeszły spod Lwowa w maju, podczas polskiej ofensywy, i dlatego część opracowań, w tym polska Wikipedia, właśnie wtedy kończy oblężenie miasta.