Koniec piątej bitwy nad Isonzo

Brytyjska chronologia wojny podaje, że 17 marca 1916 roku zakończyła się piąta bitwa nad Isonzo. Każde ze źródeł zamyka ją jednak innego dnia. Włoskie wojsko i większość włoskich opracowań liczą bitwę od 9 do 15 marca. Austro-węgierska historia oficjalna kończy ją 16 marca, gdy pod Peteano na płaskowyżu Kras załamało się ostatnie włoskie natarcie. Część polskich zestawień podaje 9–17 marca, co zgadza się z datą końcową brytyjskiej chronologii. Różnice biorą się stąd, że ofensywa generała Luigiego Cadorny, zaczęta 11 marca dla odciążenia Francuzów pod Verdun, nie skończyła się żadną decyzją. Po kilku dniach rozproszonych ataków na wąskich odcinkach frontu po prostu wygasła w śniegu, deszczu i mgle.

Austriacy uznali, że skoro Włosi przestali atakować, nadeszła pora na ich własne uderzenia. Austro-węgierskie naczelne dowództwo już 7 marca kazało 5 i 10 Armii przygotować wypady, które miały ruszyć od 19 marca. Nie chodziło w nich o zdobycze terenu. Znad Soczy i z Karyntii wywożono właśnie do Tyrolu sześć i pół dywizji, a ataki miały przekonać Włochów, że naprzeciw nich szykuje się ofensywa. Dowództwo XV Korpusu z 10 Armii generała Franza Rohra wbrew rozkazowi naczelnego dowództwa wyznaczyło pierwszy z nich na 17 marca, bo chciało użyć doświadczonej 8 Brygady Górskiej, zanim i ona odjedzie.

Wieczorem 17 marca bośniacko-hercegowiński 6 Batalion Strzelców Polowych, wsparty przez sąsiednie bataliony, uderzył na północno-zachodnim stoku góry Sveta Maria pod Tolminem i zdobył pierwszą linię włoskich okopów. Według austriackiej historii oficjalnej wziął do niewoli 16 oficerów i 542 żołnierzy włoskiej 7 Dywizji oraz zdobył 3 karabiny maszynowe i moździerz okopowy. Nazajutrz austro-węgierska 1 Dywizja wdarła się do włoskich okopów pod Čiginjem, a jeden batalion zdobył wzgórze 854 na południe od grzbietu Mrzli vrh, biorąc kolejnych 125 jeńców. Włoskie kontrataki nie przywróciły dawnej linii i dowództwo VIII Korpusu cofnęło 7 Dywizję na drugą pozycję. 19 i 20 marca podobne wypady przeprowadzono w głębokim śniegu pod Flitsch, dziś Bovec.

Wypady były tylko częścią szerszej mistyfikacji. Według austriackiej historii oficjalnej kolumny wojska maszerowały za dnia ku frontowi, a nocą wracały, w Klagenfurcie głośno przygotowywano kwatery dla nowego dowództwa armii, a 20 marca następca tronu arcyksiążę Karol odbył pokazową podróż inspekcyjną nad Soczę i na front karyncki. Do prasy, także neutralnej, podsuwano fałszywe wiadomości, a radiostacje nadawały mylące depesze. Austriaccy historycy uważali zresztą, że i Włosi nazwali swoje marcowe natarcia „piątą bitwą” głównie po to, by ukryć przerzucanie własnych wojsk.

Obie strony straciły w marcowej bitwie po około 2 tysiące ludzi. Cadorna nie zatrzymał nad Soczą wojsk wybranych przez Austriaków do ofensywy w Tyrolu, a te w maju 1916 roku uderzyły pod Asiago.