Niemcy opuszczają Szawle

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 11 maja 1915 roku, że wojska niemieckie opuściły Szawle, po litewsku Šiauliai. Niemcy weszli do tego węzła kolejowego na północy Litwy 30 kwietnia, w czasie wypadu grupy armijnej generała Ottona von Lauensteina. Według litewskich i niemieckich opracowań oddziały niemieckie opuściły miasto już wieczorem 10 maja, a 11 maja walczyły z Rosjanami na północ od niego. Zestawienia brytyjskie podają datę 11 maja, gdy wycofanie było już faktem.

Rosyjska odpowiedź

Wypad na Litwę i do Kurlandii miał odciągnąć rosyjskie odwody od Galicji, gdzie 2 maja ruszyła ofensywa państw centralnych pod Gorlicami. Cel został osiągnięty, ale z czasem obrócił się przeciw samym Niemcom. Dowódca rosyjskiego Frontu Północno-Zachodniego, generał Michaił Aleksiejew, skierował w rejon między Niemnem a Rygą kilka dywizji piechoty. Próba niemieckiej kawalerii dotarcia do Mitawy, czyli Jełgawy, załamała się na początku maja, a niemiecki komunikat z 9 maja przyznawał, że przed silnymi siłami zebranymi przez przeciwnika pod Mitawą wysunięte oddziały „powoli ustępują”. Niemcom udało się wprawdzie 7 maja zająć Lipawę, ale w głębi lądu sytuacja szybko się pogarszała.

Do Poniewieża przybył koleją rosyjski XIX Korpus Armijny i od razu ruszył w stronę Szawli. Od południowego wschodu zbliżała się do miasta jedna rosyjska dywizja, od północnego wschodu druga. Szawli broniła niemiecka 78 Dywizja Rezerwowa, zajmująca dogodne pozycje, ale druga dywizja, 6 Rezerwowa, nie zdążyła jeszcze dotrzeć na miejsce. Grożące okrążenie przesądziło sprawę. Niemcy wycofali się z miasta, zabierając zgromadzone w nim zapasy skór z miejscowych garbarni.

Walki pod miastem

Odwrót nie oznaczał końca walk. 78 Dywizja Rezerwowa zajęła pozycje kilka kilometrów na południowy zachód od Szawli, a nadciągająca 6 Dywizja Rezerwowa uderzyła na Rosjan na północ od miasta. Według niemieckich danych, przytaczanych w różnych zestawieniach, w walkach 11 i 12 maja wzięła od około 1400 do 2000 jeńców i zatrzymała rosyjskie natarcie. Niemieckie komunikaty z kolejnych dni mówiły o „nierozstrzygniętym” boju pod Szawlami. W połowie maja ciężkie starcia toczyły się w okolicach Kurszan, na północny zachód od miasta.

Kwatera główna feldmarszałka Paula von Hindenburga nie zamierzała jednak rezygnować z północnego skrzydła. Na Litwę i do Kurlandii trafiały kolejne dywizje kawalerii i piechoty, a pod koniec maja oddziały Lauensteina weszły w skład nowej Armii Niemna pod dowództwem generała Ottona von Below. Front ustabilizował się na długie tygodnie wzdłuż Dubissy i Windawy. Spalone w kwietniu Szawle znalazły się znów w rękach Rosjan, a rosyjskie władze, szukając winnych porażek, przystąpiły w maju do masowego wysiedlania Żydów z guberni kowieńskiej i kurlandzkiej. Niemcy wrócili do Szawli w lipcu 1915 roku, w czasie wielkiej ofensywy na północnym skrzydle frontu wschodniego.