Nowy premier Persji

14 marca 1915 roku w Persji zmienił się rząd. Premier Mostowfi ol-Mamalek podał się do dymisji. Jego następcą został Hasan Pirnia, znany pod tytułem Moszir od-Dole. Zaledwie trzy tygodnie wcześniej, w lutym, zmienił się minister spraw zagranicznych. Teraz upadł cały rząd.

Upadek Mostowfiego

Mostowfi ol-Mamalek objął urząd według ówczesnych kronik w sierpniu 1914 roku, choć część zestawień datuje to rok wcześniej. Uchodził za zwolennika ścisłej neutralności. Na początku grudnia 1914 roku, po długich wyborach, zebrał się w Teheranie trzeci Madżlis, perski parlament. W lutym 1915 roku premier otrzymał od niego wotum zaufania, ale deputowani wkrótce odrzucili jego program reform. Według Encyclopaedia Iranica prawdziwą przyczyną utraty poparcia, o której w debatach nie mówiono, było to, że premier nie zdołał nakłonić Rosjan do wycofania wojsk z perskiego Azerbejdżanu.

Rosja nie zamierzała ustąpić. Jej dowódcy twierdzili, że bez rosyjskich wojsk północną Persję zajmą Turcy, i mieli na to dowód: w styczniu Kurdowie i Turcy zajęli Tebriz, a Rosjanie musieli go odbijać. Turcy z kolei uzasadniali swoje wkroczenie obecnością Rosjan. Rząd w Teheranie, bez armii zdolnej obronić granice, nie miał wyjścia z tego błędnego koła.

Moszir od-Dole

Nowy premier należał do najbardziej szanowanych polityków swojego pokolenia. Urodził się w 1871 roku w Nainie, w rodzinie wysokiego urzędnika. Jego ojciec, Mirza Nasrollah Chan, stał na czele rządu w 1906 roku, w czasie rewolucji konstytucyjnej. Hasan Pirnia kształcił się w Moskwie, gdzie ukończył szkołę wojskową i studiował prawo, a potem był posłem perskim w Petersburgu. W 1899 roku założył w Teheranie szkołę nauk politycznych. Po śmierci ojca przejął jego tytuł Moszir od-Dole i współtworzył pierwszą perską konstytucję. Był już między innymi ministrem spraw zagranicznych i ministrem sprawiedliwości.

Kandydata na premiera wskazał Madżlis, a szach Ahmad go zatwierdził. Moszir od-Dole cieszył się poparciem nacjonalistów i zamierzał prowadzić politykę prawdziwej, a nie tylko deklarowanej neutralności. Jego rząd współpracował z parlamentem lepiej niż poprzednie. Wspólnie uchylili między innymi ustawę, która dawała szerokie uprawnienia zagranicznym skarbnikom, i przekazali ich kompetencje perskiemu ministrowi finansów.

Krótki rząd

Neutralność, o którą zabiegał premier, nie odpowiadała jednak ani Rosji, ani Wielkiej Brytanii. W Persji coraz śmielej działali niemieccy agenci, którzy podburzali plemiona przeciw Ententie i szukali sojuszników wśród perskich polityków. Rosjanie i Brytyjczycy domagali się od Teheranu zdecydowanych kroków przeciw nim. Moszir od-Dole ich nie podjął i pod naciskiem Ententy już po półtora miesiąca, pod koniec kwietnia lub 1 maja 1915 roku (źródła różnią się co do daty), musiał ustąpić. Jego następcą został Ajn od-Dole, a w sierpniu 1915 roku na urząd powrócił Mostowfi ol-Mamalek.

Hasan Pirnia jeszcze trzykrotnie stawał na czele rządu, w latach 1920–1923. Zapisał się też w historii jako uczony: napisał trzytomową „Historię starożytnego Iranu”, której skrócona wersja długo służyła jako szkolny podręcznik. Zmarł w 1935 roku.