Nowy minister spraw zagranicznych Persji

Brytyjska chronologia wojny odnotowuje pod 20 lutego 1915 roku zmianę na stanowisku ministra spraw zagranicznych Persji. Ala os-Saltane, który kierował perską dyplomacją od sierpnia 1914 roku, ustąpił, a jego miejsce zajął Moawen od-Dole. Część zestawień podaje jako ostatni dzień urzędowania Ala os-Saltane 21 lutego.

Doświadczony urzędnik

Moawen od-Dole, czyli Mohammad Ebrahim Chan Ghaffari, był jednym z weteranów kadżarskiej administracji. Urodził się około 1860 roku. Pracował w sądownictwie handlowym, był szefem policji i ministrem handlu, a na początku XX wieku posłem Persji na Bałkanach, z siedzibą w Bukareszcie, i w Rzymie. Sprawy zagraniczne znał z praktyki: ministrem spraw zagranicznych był już w 1910 roku. Uchodził za sprawnego administratora, utrzymującego kontakty z ówczesnymi intelektualistami. Encyclopaedia Iranica datuje jego ponowne kierowanie resortem ogólnie na lata 1913–1915, co nie pokrywa się dokładnie z innymi zestawieniami.

Jego poprzednik, Ala os-Saltane, był dyplomatą starszego pokolenia, przez wiele lat posłem w Londynie, a od stycznia 1913 roku premierem. Tekę ministra spraw zagranicznych objął w sierpniu 1914 roku, gdy rząd w Teheranie przejął Mostowfi ol-Mamalek. W 1917 roku Ala os-Saltane jeszcze raz stanął na czele rządu.

Neutralność, której nikt nie szanował

Nowy minister obejmował urząd w najtrudniejszym dla perskiej dyplomacji momencie. Persja, w której od lipca 1914 roku samodzielnie rządził młody szach Ahmad, ogłosiła w listopadzie 1914 roku neutralność, ale na jej ziemi toczyła się już wojna. W perskim Azerbejdżanie walczyli Rosjanie i Turcy. W styczniu Tebriz zajęli Kurdowie i Turcy, a pod koniec miesiąca miasto odbili Rosjanie. Na południu Brytyjczycy strzegli pól naftowych i rurociągu nad Zatoką Perską, a niemieccy agenci podburzali plemiona przeciw Wielkiej Brytanii i Rosji.

Rząd w Teheranie nie miał armii zdolnej zatrzymać którąkolwiek ze stron. Mógł jedynie protestować i domagać się wycofania obcych wojsk, czego Rosja nie zamierzała uczynić, a Turcja uzasadniała swoje wejście właśnie obecnością Rosjan. Zmiany w gabinecie odzwierciedlały chwiejność władzy. Niespełna miesiąc później, w połowie marca 1915 roku, upadł cały rząd Mostowfiego ol-Mamaleka, a premierem został Hasan Pirnia, Moszir od-Dole. W kolejnych miesiącach Persja coraz bardziej pogrążała się w wojnie, której chciała uniknąć.