Koniec bitwy pod Neuve-Chapelle

13 marca 1915 roku zakończyła się bitwa pod Neuve-Chapelle. W nocy z 12 na 13 marca marszałek John French polecił dowódcy 1 Armii, generałowi Douglasowi Haigowi, wstrzymać natarcie i umocnić zdobyty teren. Trzy dni wcześniej brytyjskie i indyjskie dywizje zdobyły wieś jednym, starannie przygotowanym uderzeniem. Dalej jednak nie zaszły. Niemieckie posiłki zamknęły wyłom, a grzbiet Aubers, cel całej operacji, pozostał w rękach niemieckich.

Dwa dni bezskutecznych ataków

11 marca obie strony szykowały się do natarcia. Nad płaską równiną wisiała gęsta mgła, lotnicy nie mogli obserwować celów, a większość linii telefonicznych między obserwatorami a bateriami była przerwana. Brytyjskie działa nie potrafiły odnaleźć nowej niemieckiej linii, ukrytej w domach, rowach i na skraju lasku Biez, a ataki 7 i 8 Dywizji oraz Korpusu Indyjskiego załamywały się w ogniu karabinów maszynowych. Niemcy ściągnęli tymczasem posiłki, przede wszystkim 6 Bawarską Dywizję Rezerwową, ale ich własne przeciwnatarcie trzeba było odłożyć, bo część oddziałów nie dotarła na czas.

12 marca o świcie, we mgle, około 20 niemieckich batalionów uderzyło na cały front wyłomu. Brytyjczycy i Hindusi zdążyli się jednak okopać, a niemiecka piechota szła przez otwarte pole. Przeciwnatarcie załamało się z ciężkimi stratami. Haig uznał, że Niemcy są wyczerpani, i nakazał ponowić natarcie na lasek Biez i grzbiet Aubers. Kolejne ataki 7 i 8 Dywizji, a po południu brygad indyjskiej Dywizji Lahore, przyniosły jednak tylko niewielkie zdobycze. Walka toczyła się głównie granatami, o pojedyncze okopy i domy. Tego jednego dnia brytyjscy żołnierze zdobyli kilka Krzyży Wiktorii.

Decyzja o przerwaniu

Wieczorem stało się jasne, że przełamania nie będzie. Kawaleria, która czekała na wyłom, nie znalazła zastosowania. Artyleria wystrzeliła tymczasem tyle pocisków, że jej zapasy topniały w oczach: już pierwszego dnia 1 Armia zużyła blisko jedną trzecią amunicji do dział polowych. W nocy French polecił Haigowi przejść do obrony. 13 marca wojska umacniały nową linię, biegnącą kilkaset metrów na wschód od ruin Neuve-Chapelle, a naprzeciw nich Niemcy kopali własne okopy. 15 marca French ostatecznie zrezygnował z dalszej ofensywy, bo pocisków starczało już tylko na obronę.

Nie wszystkie źródła kończą bitwę 13 marca. Brytyjska komisja nazewnictwa bitew, a za nią chronologia wojny, na której opiera się nasza oś czasu, przyjęła daty 10–13 marca. Sam French pisał jednak w raporcie, że bitwę stoczono 10, 11 i 12 marca, i tak datują ją niektóre opracowania.

Bilans

Brytyjczycy i Hindusi zdobyli wieś i zlikwidowali niemiecki występ na szerokości około dwóch kilometrów, ale nie zbliżyli się do Lille. Według brytyjskiej historii oficjalnej cztery dywizje, które wzięły udział w natarciu, straciły 11 652 zabitych, rannych i zaginionych, w tym Korpus Indyjski około 4,2 tysiąca. Straty niemieckie szacuje się na 8,5–10 tysięcy ludzi, a do niewoli trafiło ich ponad 1,6 tysiąca.

Pierwsza samodzielna ofensywa Brytyjczyków pokazała, że krótki, gwałtowny ostrzał i dokładny plan pozwalają przełamać pierwszą linię okopów. Pokazała jednak też, że gdy zawodzi łączność, dowództwo traci kontrolę nad bitwą, a obrońca zamyka wyłom szybciej, niż atakujący zdąży wprowadzić odwody. Francuzi przekonali się, że na Brytyjczykach można polegać w natarciu, a Niemcy pospiesznie wzmocnili okopy na tym odcinku.

Najdłużej odbił się echem brak pocisków. French tłumaczył przerwanie ofensywy wyczerpaniem żołnierzy i brakiem amunicji. Gdy w maju 1915 roku kolejne natarcie pod Aubers załamało się z podobnych powodów, sprawa trafiła do prasy i wywołała w Wielkiej Brytanii kryzys amunicyjny, który przyczynił się do powstania rządu koalicyjnego i nowego ministerstwa amunicji pod kierunkiem Davida Lloyda George’a.