Dymisja Wosuga od-Dole

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 29 maja 1917 roku, że premier i zarazem minister spraw zagranicznych Persji Wosug od-Dole podał się do dymisji. Perskie zestawienia rządów potwierdzają tę datę: kończą jego pierwsze premierostwo 8 chordada 1296 roku według kalendarza irańskiego, czyli właśnie 29 maja. Inne wykazy, liczące urzędowanie do dnia, w którym władzę objął następca, podają 5 czerwca. Tego dnia lub nazajutrz, bo chronologia brytyjska wskazuje 6 czerwca, nowy rząd utworzył Ala os-Saltane. Wosug kierował gabinetem od końca sierpnia 1916 roku, kiedy objął władzę w chwili, gdy Turcy stali w Hamadanie, a poselstwa w Teheranie liczyły się z ewakuacją.

Przez dziewięć miesięcy jego rząd prowadził wobec Wielkiej Brytanii politykę, którą brytyjski generał Percy Sykes nazywał „życzliwą neutralnością”. Według historyka Iraja Tanhatana Nasseriego jedynym stałym dochodem rządu były w praktyce pieniądze przekazywane przez sprzymierzonych. W styczniu 1917 roku premier podziękował Sykesowi depeszą za przywracanie ładu na południu kraju, a 21 marca rząd w Teheranie oficjalnie uznał South Persia Rifles, oddziały werbowane spośród Persów i dowodzone przez brytyjskich oficerów. Dla Sykesa, który budował je w Szirazie, było to wielkie ułatwienie. Wiosną zmieniło się też położenie na zachodzie Persji: po upadku Al-Kutu Turcy wycofali się w kierunku Bagdadu, a Rosjanie generała Baratowa wrócili do Hamadanu i Kermanszahu.

Źródła nie podają jednej wyraźnej przyczyny upadku gabinetu. Perskie opracowania zwracają uwagę, że Wosug, bliski brytyjskiemu poselstwu, nigdy nie miał dobrych stosunków z młodym szachem Ahmadem Szahem. Zmieniała się też sytuacja jednego z dwóch mocarstw, które od porozumienia z 1907 roku dzieliły Persję na strefy wpływów. Po rewolucji lutowej rosyjskie oddziały w Persji zaczęły się rozprzęgać. Sykes, który w czerwcu był w Isfahanie, widział tam Kozaków, którzy jeszcze rok wcześniej uchodzili za doborowe wojsko, a teraz przestali wystawiać warty, salutować i słuchać oficerów.

Nowy premier, Ala os-Saltane, był sędziwym dyplomatą, wieloletnim posłem w Londynie i już wcześniej, w latach 1913–1914, szefem rządu. Sykes pisał, że on sam był Brytyjczykom osobiście przychylny, ale jego gabinet jako całość nastawiony był do nich nieprzyjaźnie. Jako przykład podawał to, że nowy rząd odmówił uznania South Persia Rifles. Sykes uważał tę decyzję za nieuzasadnioną i pisał, że znacznie utrudniła mu ona pracę na południu, gdzie latem 1917 roku jego siły były jeszcze słabe.

Wosug od-Dole nie zniknął z polityki. W sierpniu 1918 roku po raz drugi stanął na czele rządu, a rok później zawarł z Wielką Brytanią układ, który jego przeciwnicy uważali za próbę podporządkowania Persji Londynowi.