Francuzi odbijają Roye

27 sierpnia 1918 roku o 10.00 oddziały francuskiego XXXI Korpusu z 1 Armii generała Marie-Eugène’a Debeneya weszły do Roye, zniszczonego miasteczka, ważnego węzła drogowego na szosie z Amiens do Saint-Quentin. Według francuskich opracowań miasto zajęła 56 Dywizja generała Demetza. Niemcy, którzy zajęli Roye 26 marca w czasie operacji Michael, a od 10 sierpnia bronili go uparcie przed nacierającymi Francuzami i Kanadyjczykami, oddali je, cofając się na nową linię za Canal du Nord i Sommą. Chronologie brytyjskie z lat dwudziestych przypisują odbicie Roye Brytyjczykom, ale brytyjska historia oficjalna, opierając się na francuskiej, jednoznacznie podaje, że miasto zajęli Francuzi.

Roye było tego lata jednym z najmocniej bronionych punktów niemieckiego frontu. Po bitwie pod Montdidier francuska 1 Armia, nacierająca na prawo od Brytyjczyków, utknęła na starych okopach z 1916 roku na zachód od miasta. Kanadyjczycy, którzy po 8 sierpnia stanęli na styku z Francuzami, przez kilka dni krwawo walczyli o lasy i wsie na północ od drogi Amiens–Roye, aż w dniach 20–25 sierpnia zluzowały ich francuskie dywizje, a Korpus Kanadyjski odjechał pod Arras. Erich Ludendorff pisał później, że w połowie sierpnia środek ciężkości natarć nieprzyjaciela leżał „po obu stronach Roye, które utrzymano w ciężkich walkach”. Wieś Fresnoy-lès-Roye, położona na wzniesieniu kilka kilometrów na północ od miasta, z którego Niemcy mieli dobry widok na przedpole, przez kilka dni powstrzymywała Francuzów.

Przełom przyszedł 26 sierpnia. O 4.50 rano francuska 126 Dywizja zaatakowała Fresnoy-lès-Roye i okoliczne okopy i do 7.00 zdobyła wszystkie cele. Dowódca dywizji, generał Mathieu, gratulował jednemu z jej pułków, 173 Pułkowi Piechoty, wzięcia 450 jeńców i 16 oficerów. Po południu dywizja razem z 47 Dywizją zdobyła trochę terenu na grzbiecie na południe od wsi, a o 16.00 56 Dywizja po zaciętej walce zajęła Saint-Mard nad Avre, na południowy zachód od Roye. Tego samego dnia niemieckie dowództwo, zaniepokojone postępami Francuzów między Oise a Aisne i Brytyjczyków na północ od Sommy, kazało 18 i 2 Armii cofnąć się na krótszą linię od Noyon wzdłuż Canal du Nord do Nesle, a dalej wzdłuż Sommy. Według brytyjskiej historii oficjalnej odwrót zaplanowano na noc z 27 na 28 sierpnia, ale Ludendorff pisze, że przeprowadzono go „mniej więcej w nocy z 26 sierpnia”. Pod Roye Niemcy cofali się już rano 27 sierpnia.

27 sierpnia rano Francuzi ruszyli na całym froncie 1 Armii. XXXV Korpus zajął Crapeaumesnil na południe od Roye, X Korpus Laucourt, a XXXVI Korpus linię kolejową Roye–Chaulnes. O 9.30 Debeney rozkazał telefonicznie energiczny pościg za cofającym się nieprzyjacielem, a pół godziny później XXXI Korpus zajął Roye. O 11.00 generał Émile Fayolle, dowódca grupy armii Rezerwowej, polecił 1 i 3 Armii iść za Niemcami „nie dając im wytchnienia, ale nie grając w ich grę”, to znaczy unikając niepotrzebnych strat: twierdz nie atakować od czoła, tylko je obchodzić, i posuwać się szybko tam, gdzie opór słabnie. W południe Debeney kazał wysłać naprzód kawalerię i wyznaczył cele na wieczór na linii przez Nesle, ale do wieczora jego armia zatrzymała się sporo przed tym miastem.

Roye odbijano już raz, w marcu 1917 roku, gdy Niemcy cofali się na Linię Hindenburga. Wtedy czekało na Francuzów kilkuset mieszkańców, których okupant nie wywiózł. Teraz miasto, ostrzeliwane od marca 1918 roku przez obie strony, było w ruinie. Następnego dnia 1 Armia posunęła się o około 8 kilometrów, zajęła Chaulnes i doszła pod Nesle, a dwa dni później Francuzi odbili Noyon.