Francuzi zajmują Oyem

16 lutego 1915 roku francuska kolumna dowodzona przez majora Miquelarda wkroczyła do Oyem, niemieckiego posterunku na południu Kamerunu. Według brytyjskiej oficjalnej historii kampanii Niemcy opuścili miasto tego samego dnia, nie podejmując walki. Niektóre opracowania francuskie podają datę 17 lutego.

Utracone ziemie Gabonu

Oyem leży dziś w północnym Gabonie. Na początku XX wieku Francuzi założyli tu posterunek wojskowy. W 1911 roku, po drugim kryzysie marokańskim, Francja w zamian za uznanie swojego protektoratu nad Marokiem odstąpiła Niemcom rozległe obszary w Afryce Równikowej. Ziemie te, nazwane Nowym Kamerunem, objęły także północną część Gabonu, z Oyem i Bitam. Gdy w sierpniu 1914 roku wybuchła wojna, odzyskanie tych ziem stało się jednym z pierwszych celów francuskich wojsk kolonialnych.

Kolumna Miquelarda

Początek był nieudany. Kolumna z trzech kompanii, zebrana pod Mitzic, przekroczyła granicę i 6 września 1914 roku zaatakowała Niemców pod Mibang. Jej dowódca, major Dubois de Saligny, poległ, tragarze uciekli, a kolumna musiała wrócić do Mitzic. W tym samym czasie major Miquelard wylądował z jedną kompanią z kanonierki Surprise w Ukoko (dziś Cocobeach) i 21 września po ostrej walce zdobył tę przystań na granicy z Gwineą Hiszpańską. Potem przeszedł na wschód i pod koniec października objął dowództwo nad kolumną oyemską. Do końca roku stała ona w umocnionej pozycji przy granicy i czekała na posiłki. Niemcy, którzy jesienią mieli w rejonie Oyem dwie kompanie Schutztruppe oraz oddział rezerwy i policji, bronili linii rzeki Woleu.

W nocy z 9 na 10 lutego 1915 roku kolumna Miquelarda sforsowała Woleu. Następnego dnia napotkała silny opór i poniosła straty, a jej natarcie utknęło. Według francuskiej relacji z 1915 roku zdobyła jednak po zaciętej walce ufortyfikowaną pozycję w N’Kolago, kilka kilometrów na północ od rzeki. 16 lutego Niemcy wycofali się z Oyem, a Francuzi jeszcze tego samego dnia zajęli miasto.

Długi postój

Zajęcie Oyem było niewielkim, ale symbolicznym sukcesem: Francuzi wrócili do jednego z miast utraconych w 1911 roku. Na szybki dalszy marsz nie było jednak sił. Kolumna Miquelarda pozostała w Oyem przez wiele tygodni, wysunąwszy tylko dwie kompanie osłony na północ i północny wschód. W marcu odparła niemieckie natarcie, ale pora deszczowa i trudności z zaopatrzeniem unieruchomiły ją aż do końca czerwca. Bitam, kolejne miasto na drodze na północ, Francuzi zajęli dopiero w lipcu 1915 roku. Podobnie jak nad Sanagą, także na południu Kamerunu wojna w lesie równikowym toczyła się powoli, a o jej losach rozstrzygało nie tyle pole bitwy, ile zaopatrzenie, choroby i pogoda.