Hymans ministrem spraw zagranicznych Belgii

1 stycznia 1918 roku w rządzie belgijskim na wygnaniu, urzędującym w Sainte-Adresse pod Hawrem, ministrem spraw zagranicznych został liberał Paul Hymans. Zastąpił premiera Charles’a de Broqueville’a, który od sierpnia 1917 roku sam kierował dyplomacją. Broqueville pozostał na czele rządu, ale zamiast spraw zagranicznych objął nowo utworzone ministerstwo odbudowy narodowej, które miało przygotować powojenne podniesienie kraju z ruin. Według belgijskich zestawień rządów tego samego dnia zmieniono też inne resorty: sprawy gospodarcze, prowadzone dotąd przez Hymansa, przejął katolik Prosper Poullet, a do rady ministrów wszedł drugi obok Émile’a Vandervelde’a socjalista, Émile Brunet.

Dlaczego odszedł Broqueville

Źródła tłumaczą tę zmianę przede wszystkim nieufnością kolegów wobec premiera. Według szwedzkiego historyka Carla-Henrika Höjera, autora klasycznej pracy o belgijskim parlamentaryzmie, Broqueville z zainteresowaniem przyjmował sondaże, które Niemcy prowadzili za pośrednictwem barona Oskara von der Lancken, szefa wydziału politycznego niemieckich władz okupacyjnych w Brukseli. Lancken szukał kompromisowego pokoju z Francją i Belgią, a jednym z jego pośredników był belgijski przemysłowiec baron Evence Coppée, który dotarł do Aristide’a Brianda. Broqueville długo nie informował o tych rozmowach rady ministrów. Gdy sprawa wyszła na jaw, wywołała duże rozdrażnienie, zwłaszcza u ministra kolonii Jules’a Renkina i u Hymansa, który razem z Vanderveldem stanowczo odrzucał wszelki pokój kompromisowy. Biografia Broqueville’a przygotowana przez belgijski Senat dodaje, że rosnące niezadowolenie budził też jego apodyktyczny sposób kierowania rządem. Oddanie dyplomacji jednemu z najtwardszych przeciwników układów z Niemcami miało uspokoić koalicję.

Nowy minister

Hymans, urodzony w 1865 roku w Ixelles pod Brukselą, był adwokatem, historykiem parlamentaryzmu i jednym z przywódców belgijskich liberałów. Na początku wojny pojechał z misją parlamentarzystów do Stanów Zjednoczonych, by przedstawić prezydentowi Wilsonowi sprawę napadniętej Belgii, a w 1915 roku został posłem w Londynie. W styczniu 1916 roku, gdy rząd stał się gabinetem jedności narodowej, wszedł do niego jako minister bez teki, a w październiku 1917 roku objął resort spraw gospodarczych. Jako minister spraw zagranicznych domagał się pełnego przywrócenia niepodległości Belgii, odszkodowań za zniszczenia i zmiany traktatów z 1839 roku, które narzucały krajowi wieczystą neutralność.

Co dalej

Zmiana nie uratowała Broqueville’a. Jego plany powojennych reform, z reformą wyborczą i ustępstwami wobec ruchu flamandzkiego, napotkały opór konserwatywnych katolików, a pozycję premiera osłabiały też dawne spory z królem Albertem I o dowództwo nad armią. Pod koniec maja 1918 roku premier podał się do dymisji, a nowy rząd utworzył Gérard Cooreman. Hymans zachował resort spraw zagranicznych także w kolejnych gabinetach. W 1919 roku przewodniczył belgijskiej delegacji na konferencji pokojowej w Paryżu, a w 1920 roku został pierwszym przewodniczącym Zgromadzenia Ligi Narodów.