Rada Narodowa w Zagrzebiu

5 października 1918 roku w Zagrzebiu zebrali się przedstawiciele partii i organizacji politycznych Słoweńców, Chorwatów i Serbów z niemal wszystkich południowosłowiańskich krajów monarchii habsburskiej: z Chorwacji i Slawonii, Dalmacji, Istrii, Triestu, ziem słoweńskich, Bośni i Hercegowiny oraz z południowych Węgier. Postanowili utworzyć wspólne przedstawicielstwo polityczne, Radę Narodową Słoweńców, Chorwatów i Serbów (Narodno vijeće). Brytyjska chronologia wojny notuje pod tą datą zjazd delegatów jugosłowiańskich w Zagrzebiu i decyzję o utworzeniu zjednoczonej Rady Narodowej. Obrady trwały do 8 października, dlatego w opracowaniach powstanie Rady datuje się na 5, 6 albo 8 października.

Zjazd przygotowywano od kilku tygodni. Pod koniec września cztery opozycyjne partie z Chorwacji i Slawonii, w tym Partia Prawa Starčevicia, kierowana przez dentystę Ante Pavelicia, Chorwackie Ludowe Stronnictwo Chłopskie Stjepana Radicia i socjaldemokraci, porozumiały się z organizacjami narodowymi, które latem powstały w Splicie dla Dalmacji, w Sušaku dla Primorja i Istrii oraz w Lublanie dla ziem słoweńskich. Ta ostatnia, słoweńska Rada Narodowa z Antonem Korošcem na czele, od początku miała być tylko częścią szerszej organizacji z siedzibą w Zagrzebiu. Pośpiech wynikał z położenia monarchii. W połowie września Austro-Węgry zaproponowały rozmowy pokojowe, a pod koniec miesiąca Bułgaria wyszła z wojny a wojska serbskie i francuskie szły przez Macedonię na północ, ku Serbii zajętej przez państwa centralne.

8 października zgromadzenie przyjęło regulamin Rady. Rada miała być przedstawicielstwem politycznym wszystkich Słoweńców, Chorwatów i Serbów żyjących w Chorwacji i Slawonii z Rijeką, w Dalmacji, Bośni i Hercegowinie, Istrii, Trieście, Krainie, Gorycji, Styrii, Karyntii, Baczce, Banacie, Baranii, Međimurju i w innych krajach południowo-zachodnich Węgier. Jej podstawowym programem było zjednoczenie wszystkich Słoweńców, Chorwatów i Serbów w narodowym, wolnym i niepodległym państwie urządzonym na zasadach demokratycznych. O berle Habsburgów, które jeszcze w deklaracji majowej z 1917 roku miało spinać te ziemie, nie było już mowy. Każda kraina miała wysłać do Rady jednego delegata na 100 tysięcy mieszkańców: Chorwacja i Slawonia z Rijeką 28, Bośnia i Hercegowina 18, ziemie słoweńskie z Triestem 14, Dalmacja 7, Istria 3, a Jugosłowianie z Węgier 10. Posłowie do sejmów krajowych i austriackiej Rady Państwa mogli uczestniczyć w posiedzeniach jako obserwatorzy. Bieżącą pracą miał kierować Komitet Centralny złożony z najwyżej 30 członków.

Najważniejszą siłą polityczną w Chorwacji pozostawała jednak rządząca w zagrzebskim Saborze Koalicja Chorwacko-Serbska, dotąd lojalna wobec Budapesztu. Jej przywódca, chorwacki Serb Svetozar Pribićević, uzgodnił wcześniej z organizatorami zjazdu, że koalicja zostanie zaproszona do Rady. Według części opracowań przystąpiła do niej 8 października, według innych dopiero po rozmowach 10 października. Odtąd w Radzie zasiadali politycy niemal wszystkich partii południowosłowiańskich monarchii, z wyjątkiem nielicznych zwolenników trializmu, czyli przekształcenia Austro-Węgier w monarchię trzech członów.

Władze Rady wybrano na posiedzeniu plenarnym w dniach 17–19 października. Przewodniczącym został Korošec, a wiceprzewodniczącymi Pribićević i Pavelić, niespokrewniony z późniejszym przywódcą ustaszy. 19 października Rada ogłosiła, że bierze w swoje ręce prowadzenie polityki narodowej, i zażądała zjednoczenia całego narodu Słoweńców, Chorwatów i Serbów w jednym, w pełni suwerennym państwie, bez względu na istniejące granice krajowe i państwowe. Dziesięć dni później Rada stanęła na czele Państwa Słoweńców, Chorwatów i Serbów.