Rząd Hary

29 września 1918 roku cesarz Yoshihito mianował nowy rząd Japonii. Jego szefem został 62-letni Takashi Hara, od 1914 roku przewodniczący partii Rikken Seiyūkai, najsilniejszego ugrupowania w izbie niższej parlamentu. Zastąpił marszałka Masatake Terauchiego, który od października 1916 roku kierował gabinetem ponadpartyjnym, złożonym z wojskowych i biurokratów. Japończycy nazwali Harę „premierem z ludu” (heimin saishō). Był pierwszym szefem japońskiego rządu, który nie miał tytułu arystokratycznego, i uchodzi za pierwszego premiera, który zasiadał w wybieralnej izbie niższej parlamentu.

Upadek Terauchiego

Rząd Terauchiego obaliły zamieszki ryżowe. Latem 1918 roku ceny ryżu rosły z tygodnia na tydzień, a gdy rząd ogłosił wyprawę na Syberię, handlarze zaczęli wstrzymywać sprzedaż w oczekiwaniu na zamówienia dla wojska. Protesty kobiet z rybackich osad w prefekturze Toyama przerodziły się w sierpniu w zamieszki w dziesiątkach miast, miasteczek i wsi, a we wrześniu w strajki w zagłębiach węglowych. Do przywracania porządku rząd użył ponad 100 tysięcy żołnierzy. Zginęło kilkudziesięciu cywilów, a aresztowano ponad 25 tysięcy osób. Chorujący od wiosny premier złożył dymisję całego gabinetu 21 września (część japońskich opracowań podaje 20 września).

Wybór następcy należał do genrō, czyli starszych mężów stanu, a wśród nich najwięcej do powiedzenia miał marszałek Aritomo Yamagata, który od lat nie dopuszczał Seiyūkai do władzy. Szukał kandydata wśród swoich ludzi, ale żaden nie mógłby rządzić wbrew partii, która miała przewagę w parlamencie. Gdy premierem nie chciał zostać ponownie książę Kinmochi Saionji, poprzednik Hary na czele Seiyūkai, Yamagata pogodził się z tym, że rząd musi objąć Hara. 27 września cesarz powierzył mu misję utworzenia gabinetu, a dwa dni później nowi ministrowie objęli urzędy.

Gabinet partyjny

Hara urodził się w 1856 roku w Morioce na północy Japonii, w rodzinie samurajów z księstwa Nanbu, które w czasie restauracji Meiji walczyło po stronie przegranych. Jako młody człowiek zrezygnował ze statusu potomka samurajów i zapisał się jako zwykły obywatel, a później odrzucał propozycje nadania tytułu szlacheckiego, by nie utracić miejsca w izbie niższej. Był dyplomatą, wiceministrem spraw zagranicznych, dziennikarzem i szefem wydawnictwa osakijskiego dziennika „Mainichi”, a w latach 1906–1913 trzykrotnie ministrem spraw wewnętrznych. W 1917 roku przyjął zaproszenie Terauchiego do Komisji Doradczej do Spraw Zagranicznych i stał się dla rządu partnerem, z którym trzeba się było liczyć. To on wraz z Yamagatą hamował wiosną 1918 roku zapędy zwolenników samodzielnej interwencji na Syberii.

W nowym rządzie wszyscy ministrowie z wyjątkiem ministrów wojny, marynarki i spraw zagranicznych byli członkami Seiyūkai. Dlatego japońscy historycy uznają go za pierwszy pełny gabinet partyjny w historii kraju. Sam premier objął też ministerstwo sprawiedliwości. Finansami pokierował po raz drugi Korekiyo Takahashi, a sprawami wewnętrznymi Takejirō Tokonami. Admirał Katō Tomosaburō pozostał ministrem marynarki. Ministrem wojny w miejsce generała Ken’ichiego Ōshimy został generał porucznik Giichi Tanaka, dotychczasowy zastępca szefa sztabu generalnego i jeden z głównych architektów wyprawy syberyjskiej. Brytyjska chronologia wojny datuje jego nominację na 30 września, ale według japońskich wykazów wszyscy ministrowie zostali mianowani 29 września. Resort spraw zagranicznych, którym od kwietnia kierował Shinpei Gotō, objął wicehrabia Kōsai Uchida. Brytyjska chronologia i japońskie biografie Gotō podają, że ustąpił on już 28 września. Uchida (w zachodnich źródłach z epoki Yasuya Uchida) był zawodowym dyplomatą, ministrem spraw zagranicznych był już w latach 1911–1912, a w czasie rewolucji ambasadorem w Rosji.

Zmiana rządu nie oznaczała zerwania z interwencją, ale zmieniła jej kierunek. Hara chciał współpracy ze Stanami Zjednoczonymi, a nie samodzielnych akcji armii. Już 5 października jego gabinet postanowił, że japońskie wojska nie pójdą na zachód od Bajkału, a w grudniu zaczął zmniejszać kontyngent. Hara rządził do 4 listopada 1921 roku, gdy zginął z ręki zamachowca na dworcu w Tokio.