Ustąpienie Feng Guozhanga
- Kategoria:
- Polityka
- Front:
- Azja i Pacyfik
- Data:
- 11 października 1918
- Autor:
- Łukasz Skowroń
Brytyjska chronologia wojny notuje pod 11 października 1918 roku, że prezydent Chin Feng Guozhang ustąpił z urzędu. W rzeczywistości przekazanie władzy odbyło się dzień wcześniej, 10 października, w siódmą rocznicę wybuchu rewolucji, która obaliła cesarstwo. Tego dnia w Pekinie Xu Shichang, wybrany przez parlament 4 września, objął urząd prezydenta, a Feng oddał mu władzę podczas uroczystości przekazania urzędu. Feng nie był odwołany ani obalony. Kończyła się po prostu kadencja, którą w 1913 roku rozpoczął Yuan Shikai, a którą po jego śmierci kontynuował Li Yuanhong.
Feng sprawował obowiązki prezydenta od lipca 1917 roku. Jako wiceprezydent przejął je w Nankinie, gdy Li Yuanhong ukrył się przed puczem monarchistów generała Zhang Xuna, a po upadku restauracji mandżurskiej przyjechał do Pekinu i pozostał na stanowisku do końca kadencji. Za jego prezydentury Chiny wypowiedziały wojnę Niemcom i Austro-Węgrom, ale przez cały ten czas trwał spór między nim a premierem Duanem Qirui. Feng, przywódca kliki Zhili w armii Beiyang, chciał pokojowego porozumienia z rządem południa w Kantonie, a Duan, stojący na czele kliki Anhui, chciał zjednoczyć kraj siłą i szukał na to pieniędzy oraz broni w Japonii, z którą w 1918 roku zawarł tajne porozumienie wojskowe. 12 sierpnia 1918 roku, w dniu otwarcia nowego parlamentu, Feng ogłosił, że nie będzie się ubiegał o wybór.
7 października, kilka dni przed odejściem, Feng wysłał do całego kraju depeszę. Przyznał w niej, że nie zdołał zakończyć wojny domowej, i wziął winę na siebie, pisząc, że wynikło to z jego „braku cnoty i nieudolności”. Zarazem dał do zrozumienia, że odpowiedzialność ponoszą też przywódcy obu stron, którzy uparcie trwają przy swoich racjach, a cierpi na tym naród. Wezwał północ i południe, by jak najszybciej poszły na ustępstwa.
Odejście Fenga było połową kompromisu, który umożliwił wybór Xu. Pierwszym zarządzeniem nowego prezydenta, wydanym jeszcze 10 października, było przyjęcie dymisji Duana Qirui. Tymczasowym premierem został minister spraw wewnętrznych Qian Nengxun. Duan zachował jednak wpływy jako szef urzędu do spraw udziału w wojnie i patron większości w parlamencie. Feng wiosną 1919 roku wyjechał do rodzinnego Hejian w prowincji Zhili i zajął się interesami. Zmarł w Pekinie w grudniu 1919 roku. Jego frakcja przetrwała go jednak i w 1920 roku, już pod wodzą generałów Cao Kuna i Wu Peifu, pokonała klikę Anhui w krótkiej wojnie o władzę nad Pekinem.