Zaślubiny Polski z morzem

10 lutego 1920 roku w Pucku generał Józef Haller, dowódca Frontu Pomorskiego, wjechał konno do Zatoki Puckiej i wrzucił do morza platynowy pierścień. Symboliczne zaślubiny z morzem kończyły przejmowanie przez Polskę Pomorza, przyznanego jej przez traktat wersalski. Po raz pierwszy od rozbiorów Polska miała własny brzeg Bałtyku.

Pomorze bez wojny

Traktat wersalski oddał Polsce większą część Prus Zachodnich, ale przejmować ich nie mogła, dopóki traktat nie wszedł w życie. Stało się to 10 stycznia 1920 roku. Wojsko było gotowe od jesieni: 19 października 1919 roku utworzono Front Pomorski, którego dowództwo objął Haller, dawny dowódca Armii Polskiej we Francji. W jego skład weszły między innymi oddziały tej armii, nazywanej od koloru mundurów błękitną. Rewindykacja Pomorza miała przebiegać pokojowo, krok po kroku, w miarę jak wycofywali się Niemcy.

Wojska polskie wkroczyły na Pomorze 17 stycznia 1920 roku. Następnego dnia oddziały 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty zajęły Toruń, 23 stycznia wojsko weszło do Grudziądza, potem do Bydgoszczy i kolejnych miast. Nie obyło się bez incydentów. Zdarzały się próby zbrojnego oporu i sabotaż, ale całość przebiegła bez większych walk. 10 lutego żołnierze dotarli do wybrzeża.

Polska dostała jednak skromny skrawek morza. Według dzieje.pl było to 147 kilometrów, z czego 74 przypadały na brzeg Mierzei Helskiej, 24 na otwarte morze i 49 na brzeg Zatoki Puckiej. Inne obliczenia mówią o około 140 kilometrach. Na tym wybrzeżu nie było żadnego większego portu. Gdańsk, który Polacy uważali za naturalne ujście Wisły, stał się Wolnym Miastem pod opieką Ligi Narodów.

Pierścień z Gdańska

Władze nadały uroczystości wielką rangę. Hallerowi towarzyszyli minister spraw wewnętrznych Stanisław Wojciechowski, dwudziestoosobowa delegacja Sejmu, nowe władze województwa pomorskiego, kontradmirał Kazimierz Porębski oraz szef misji brytyjskiej i amerykański attaché morski. Specjalny pociąg zatrzymał się najpierw w Gdańsku. Na dworcu starosta dr Józef Wybicki wręczył generałowi dwa platynowe pierścienie, wykonane na tę okazję za pieniądze gdańskiej Polonii.

W Pucku na udekorowanym flagami dworcu czekały oddziały ze sztandarami i orkiestrami, delegacje miast i tłumy mieszkańców okolicznych wsi, w większości Kaszubów. Nad brzegiem stanęły 1 Batalion Morski i ułani krechowieccy z artylerią. Haller mówił: „Oto dzisiaj dzień czci i chwały! Jest on dniem wolności, bo rozpostarł skrzydła Orzeł Biały nie tylko nad ziemiami polskimi, ale i nad morzem polskim”. Duchowni poświęcili polską banderę, którą przy salwach armatnich i dźwiękach hymnu wciągnięto na maszt jako znak, że Marynarka Wojenna obejmuje wachtę na Bałtyku. Chorążowie pochylili sztandary ku wodzie. Kaszubski rybak, szyper Jakub Myślisz, symbolicznie przekazał straż nad wybrzeżem polskiemu marynarzowi. Na polowym ołtarzu odprawiono mszę.

Potem Haller wjechał konno w morze i wrzucił do wody jeden z pierścieni, a drugi włożył na palec. Według części relacji Zatoka Pucka była tego dnia skuta lodem, co Kaszubi brali za dobry znak. W dno wbito pamiątkowy słup z orłem jagiellońskim od strony morza i napisem od strony lądu: „Roku Pańskiego 1920, 10 lutego Wojsko Polskie z gen. Józefem Hallerem na czele objęło na wieczyste posiadanie polskie morze”. Delegacja Sejmu rzuciła na fale wieniec z szarfą „Robotnicy polscy witają polskie morze”. Na koniec najważniejsi goście podpisali akt erekcyjny zaślubin. Następnego dnia podobną uroczystość z udziałem Hallera urządzili rybacy w Wielkiej Wsi.

Zaślubiny na trwałe weszły do polskiej pamięci, a Wojciech Kossak uwiecznił je na obrazie. Brak portu Polska rozwiązała kilka lat później, budując od podstaw port w Gdyni.