TheGreatWar.pl
← Oś czasu

Zjednoczone sejmy bałtyckie

Kategoria:
Polityka
Data:
12 kwietnia 1918
Autor:
Natalia
Tagi:
Niemcy, Estonia, Łotwa, okupacja niemiecka

12 kwietnia 1918 roku w Rydze zebrała się Zjednoczona Rada Krajowa Inflant, Estonii, Rygi i Ozylii (Vereinigter Landesrat für Livland, Estland, Riga und Ösel). Większością głosów poprosiła cesarza Wilhelma II, by Niemcy nadal bronili kraju i wsparli jego oderwanie od Rosji, a Inflanty, Estonię, Rygę i wyspę Saremę połączyli w jedną monarchię konstytucyjną ze wspólną konstytucją, złączoną unią personalną z koroną pruską. Rada prosiła też o zgodę na tworzenie własnych władz i o zawarcie z Rzeszą konwencji wojskowej, monetarnej i handlowej. Brytyjska chronologia wojny podaje błędnie 13 kwietnia.

Inicjatywa wyszła od Niemców bałtyckich, od stuleci ziemiańskiej i mieszczańskiej elity tych ziem, a zwłaszcza od rycerstwa (Ritterschaft) Estonii i Inflant. Już na przełomie 1917 i 1918 roku ich zgromadzenia ogłosiły zerwanie z Rosją bolszewicką. Rygę Niemcy zdobyli już we wrześniu 1917 roku, a w lutym 1918 roku zajęli resztę Inflant i całą Estonię, a traktat brzeski zobowiązał Rosję do opuszczenia tych ziem, które miała strzec niemiecka „policja”. W odróżnieniu od Kurlandii, której Rosja się wyrzekła i którą cesarz w marcu uznał za odrębne państwo, los Estonii i Inflant pozostawał formalnie otwarty. Niemieckie naczelne dowództwo widziało w miejscowym ziemiaństwie jedynego partnera i nie chciało rozmawiać z estońskimi ani łotewskimi ruchami narodowymi.

Rada powstała z dwóch zgromadzeń stanowych zwołanych pod niemiecką okupacją: 9 kwietnia w Tallinnie dla Estonii i 10 kwietnia w Rydze dla Inflant. Zasiedli w nich przedstawiciele rycerstwa, właścicieli majątków, duchowieństwa, miast i gmin wiejskich, a także Uniwersytetu w Dorpacie. Proporcje nie miały nic wspólnego z układem ludności. Według łotewskich i anglojęzycznych opracowań w 58-osobowej radzie zasiadło 35 Niemców, 13 Estończyków i 11 Łotyszy, choć Niemcy stanowili tu kilka procent mieszkańców. Rada wysłała do cesarza depeszę z podziękowaniem i wybrała delegację, na której czele stanął przywódca rycerstwa estońskiego baron Eduard von Dellingshausen. 21 kwietnia kanclerz Georg von Hertling przyjął ją w Berlinie, ale poza uprzejmymi obietnicami nie dał nic konkretnego.

Estońscy i łotewscy działacze narodowi nie uznawali rady. Estończycy ogłosili niepodległość 24 lutego, a łotewska rada narodowa już w styczniu opowiedziała się za niepodległą Łotwą. Na inflanckim zgromadzeniu w Rydze 10 kwietnia wójt gminy Vana-Antsla Peeter Koemets odczytał oświadczenie wójtów z południowej Estonii, przygotowane przez działający w podziemiu rząd tymczasowy Konstantina Pätsa: Estończycy protestowali przeciw samowoli okupantów, nie chcieli łączyć się ani z Niemcami, ani z Rosją i za jedyną prawowitą władzę uznawali własny rząd tymczasowy. Pod koniec kwietnia przeciw ryskim uchwałom formalnie zaprotestowała też Rosja Radziecka, która kwestionowała prawo Niemców bałtyckich do wypowiadania się w imieniu Łotyszy i Estończyków.

Berlin długo zwlekał. Dopiero gdy w sierpniu 1918 roku Rosja w traktacie uzupełniającym zrzekła się zwierzchnictwa nad Estonią i Inflantami, cesarz 22 września uznał ich niepodległość, a 5 listopada Niemcy bałtyccy proklamowali w Rydze Zjednoczone Księstwo Bałtyckie. Kilka dni później Niemcy przegrały wojnę i państwo to nigdy nie zaczęło działać, a na jego miejscu powstały niepodległe Estonia i Łotwa.