Zmiany w sztabie Haiga

22 grudnia 1917 roku ze stanowiska kwatermistrza generalnego Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego ustąpił generał porucznik Ronald Maxwell, który od stycznia 1915 roku odpowiadał za zaopatrzenie brytyjskiej armii we Francji. Następnego dnia jego obowiązki przejął generał Travers Clarke. Brytyjska historia oficjalna podaje, że Maxwell cierpiał po upadku z konia. Sześćdziesięciopięcioletni generał od dawna nie cieszył się jednak zaufaniem części dowódców, a historycy uważają, że stan zdrowia posłużył jako wygodny pretekst. Jego odejście było pierwszą z kilku zmian, które na przełomie 1917 i 1918 roku przemeblowały kwaterę główną marszałka Douglasa Haiga w Montreuil.

Uderzenie w sztab zamiast w wodza

Po krwawych miesiącach pod Ypres i niepowodzeniu pod Cambrai premier David Lloyd George stracił resztki zaufania do Haiga. Odwołać go jednak nie mógł. Haig miał poparcie w armii, u króla, w części prasy i wśród konserwatystów, a minister wojny, lord Derby, groził dymisją, gdyby naczelnego wodza lub szefa Imperialnego Sztabu Generalnego Williama Robertsona usunięto. Rząd uderzył więc w najbliższych współpracowników Haiga, którym zarzucano, że karmią go zbyt optymistycznymi ocenami. W połowie grudnia przyłączył się do tej krytyki „The Times”, który domagał się usunięcia z kwatery głównej winnych błędów. Szef wywiadu Haiga, generał brygady John Charteris, zanotował 12 grudnia, że przeciwnicy marszałka próbują go dosięgnąć właśnie przez jego sztab.

Pierwszym celem był sam Charteris. Od 1916 roku kierował wywiadem w kwaterze głównej i był autorem raportów, według których niemieckie morale i rezerwy ludzkie były na wyczerpaniu. Zarzucano mu, że lekceważył sygnały o niemieckich przygotowaniach przed 30 listopada. Haig długo go bronił, ale Derby nalegał na jego odwołanie, a według części biografów Robertson przyjechał do kwatery głównej z podpisanym już przez Derby’ego rozkazem na wypadek, gdyby Haig odmówił. Marszałek ustąpił. 31 grudnia Charteris przekazywał wywiad generałowi Herbertowi Lawrence’owi, dotąd dowódcy 66 Dywizji, i przeszedł na stanowisko zastępcy generalnego inspektora transportu.

Nowi ludzie

Travers Clarke był doświadczonym oficerem służb kwatermistrzowskich, który przed wojną i w 1914 roku służył pod Haigiem w Aldershot i w I Korpusie. Pozostał na stanowisku kwatermistrza generalnego do 1921 roku i prowadził zaopatrzenie armii przez wielkie bitwy 1918 roku. Zmiany nie skończyły się na nim. Na stanowisku szefa sztabu Haiga od 22 grudnia 1915 roku, czyli równo od dwóch lat, był generał porucznik Launcelot Kiggell. Wyczerpany nerwowo, uchodził za zbyt uległego wobec przełożonego. 1 stycznia 1918 roku Derby dał Haigowi do zrozumienia, że rząd chce odejścia „zmęczonego człowieka” i nie zgodzi się na kandydata marszałka, zastępcę szefa sztabu Richarda Butlera. 24 stycznia (według części opracowań 22 stycznia) szefem sztabu został Lawrence, a Kiggell, z opinią lekarzy o złym stanie zdrowia, objął spokojne stanowisko gubernatora porucznika Guernsey. Butler dostał dowództwo III Korpusu, a wywiad pod koniec stycznia przejął generał brygady Edgar Cox.

Haig przyjął te zmiany z wielką niechęcią i odebrał je jako znak, że rząd mu nie ufa. Zdaniem wielu historyków, także tych życzliwych marszałkowi, wyszły jednak armii na dobre. Lawrence, który po wojnie burskiej odszedł z armii i zrobił karierę w interesach, nie wiązał z wojskiem przyszłości. Był silniejszą osobowością niż Kiggell i nie był od Haiga zależny. Kwatera główna z nowym szefem sztabu, nowym kwatermistrzem i nowym szefem wywiadu poprowadziła Brytyjczyków przez niemiecką ofensywę wiosną 1918 roku i zwycięskie natarcia jesienią.