Brytyjczycy lądują we Władywostoku

Rankiem 3 sierpnia 1918 roku parowiec Ping Suey wprowadzony do portu we Władywostoku przez dwa japońskie niszczyciele przybił do nabrzeża, mijając udekorowane okręty państw sojuszniczych. Na pokładzie przypłynął z Hongkongu 25 Batalion Pułku Middlesex, liczący według amerykańskich meldunków około 800 ludzi. Był to pierwszy oddział wojsk lądowych Ententy, który przybył na Syberię po japońskiej deklaracji z poprzedniego dnia. Wcześniej na lądzie działali tylko marynarze z okrętów stojących na redzie, w tym Brytyjczycy z krążownika Suffolk, którzy zeszli na ląd już w kwietniu. Amerykański konsul John Caldwell zameldował tego samego dnia, że osiemset brytyjskich żołnierzy przybyło rano. Część gazet, m.in. nowojorska „Current History”, podawała później datę 4 sierpnia.

Batalion robotników

Dowódca batalionu, podpułkownik John Ward, był postacią nietypową. Syn tynkarza, od dwunastego roku życia pracował jako robotnik przy budowie kolei i kanałów, w 1889 roku założył związek zawodowy robotników ziemnych, a od 1906 roku zasiadał w Izbie Gmin jako poseł liberalno-robotniczy ze Stoke-upon-Trent. W 1915 roku sformował z robotników batalion pionierów Pułku Middlesex. Jego żołnierze należeli jednak do kategorii B1, czyli nie nadawali się do służby na pierwszej linii, i służyli jako załoga garnizonowa w Hongkongu i Singapurze. Ward wspominał, że rozkaz przygotowania wyprawy do Władywostoku dostał już w listopadzie 1917 roku, ale w styczniu go odwołano. Dopiero w czerwcu 1918 roku kazano ściągnąć do Hongkongu połowę batalionu stacjonującą w Singapurze, a w lipcu cały batalion zaokrętował się na Ping Suey.

O dziesiątej rano na nabrzeżu czekali na Brytyjczyków batalion czechosłowacki z orkiestrą, kompania honorowa z Suffolka, brytyjski konsul, przedstawiciele ziemstwa i dowódcy sojuszniczy. Batalion przemaszerował przez miasto przed czechosłowacką kwaterą główną, a potem zajął zaniedbane koszary na przedmieściu. Tego samego dnia do Władywostoku przyjechał z Harbinu generał Dmitrij Horwat, który od lipca tytułował się Tymczasowym Władcą, z około pięćdziesięcioma uzbrojonymi oficerami. Konsul Caldwell pisał, że jego przyjazd rozdrażnił robotników, a ziemstwo groziło strajkiem generalnym. Miasto było podzielone, a w niedawnych wyborach do rady miejskiej większość zdobyli bolszewicy.

Na front nad Ussuri

Brytyjczycy mieli strzec Władywostoku, ale sytuacja na północy była zła. Na froncie nad Ussuri około 3 tysięcy słabo uzbrojonych Czechosłowaków i kozaków cofało się przed czerwonymi, wspieranymi przez uzbrojonych jeńców wojennych. Według Warda w dniu jego przybycia przegrali kolejną bitwę i musieli się wycofać na pozycje kilkanaście kilometrów za stacją Krajewskij. Amerykański admirał Austin Knight meldował, że brytyjski batalion zostanie natychmiast wysłany na front, a nie zostawiony w mieście. 5 sierpnia na naradzie dowódców sojuszniczych generał Michaił Diterichs, dowódca Czechosłowaków we Władywostoku, opisał położenie nad Ussuri jako krytyczne. Ward zanotował, że obrońców zostało już tylko około 2 tysięcy, a przeciwników, łącznie z Niemcami i Węgrami z obozów jenieckich, miało być od 18 do 20 tysięcy. Narada poprosiła Londyn o zgodę na wysłanie Brytyjczyków na front i jeszcze tego samego dnia brytyjskie Ministerstwo Wojny zezwoliło na skierowanie tam połowy batalionu. W nocy z 5 na 6 sierpnia 500 piechurów i 43 żołnierzy obsługi czterech ciężkich karabinów maszynowych wyruszyło pociągiem przez Nikolsk do Spasska, a 7 sierpnia Ward objął dowództwo odcinka pod stacją Krajewskij. 9 sierpnia wylądował we Władywostoku francuski Batalion Kolonialny Syberyjski, a 18 sierpnia jego oficer, major Pichon, przejął dowództwo tego odcinka frontu.

Ward pozostał w Rosji ponad rok i poprowadził swój batalion aż do Omska. Jego wspomnienia, wydane w 1920 roku jako „With the »Die-Hards« in Siberia”, są do dziś jednym z głównych źródeł do dziejów brytyjskiego udziału w interwencji syberyjskiej.