Brytyjczycy ponownie zajmują Kirkuk

Wieczorem 25 października 1918 roku brytyjska kolumna generała brygady A.C. Lewina po raz drugi w tym roku weszła do Kirkuku. Przez cały dzień turecki garnizon trzymał pozycje przed miastem, a o zmroku zaczął się wycofywać na północny zachód, ku przeprawie przez Mały Zab pod Altun Köprü. Według brytyjskiej historii oficjalnej (F.J. Moberly, The Campaign in Mesopotamia, t. IV) oddziały Lewina, które przez cały dzień trzymały się tuż przy nieprzyjacielu, zajęły po ciemku miasto i linię na północ od niego. Brytyjska chronologia wojny notuje pod tą datą: „Kirkuk ponownie zajęty przez wojska brytyjskie”, odsyłając do 24 maja, kiedy Brytyjczycy opuścili miasto zdobyte na początku maja.

Tym razem Kirkuk nie był głównym celem. Dwa dni wcześniej I Korpus generała Alexandra Cobbe’a ruszył w górę Tygrysu na turecką Grupę Tygrysu osłaniającą Mosul. Kolumna Lewina, wydzielona z III Korpusu, osłaniała jego prawe skrzydło. Miała iść przez Tauk i Kirkuk na Altun Köprü i nie dopuścić, by stojące w okolicy Kirkuku oddziały tureckiej 2 Dywizji zeszły w dół Małego Zabu na pomoc wojskom nad Tygrysem. Część tej dywizji Turcy zdążyli już wcześniej przerzucić nad Tygrys. Lewin, dowódca 40 Brygady piechoty, miał dwa bataliony (4 South Wales Borderers i 5 Wiltshire), 12 Pułk Kawalerii bez jednego szwadronu, sześć dział polowych, saperów, baterię lekkich samochodów pancernych oraz samoloty 30 Dywizjonu RAF i klucz 72 Dywizjonu.

Kolumna wyruszyła wcześniej niż wojska nad Tygrysem. 18 października po nocnym marszu z Tuz Churmatu zajęła Tauk, skąd turecka jazda cofnęła się, zostawiając 27 jeńców. 23 października Lewin bez walki wszedł do Taza Churmatu i odepchnął turecki oddział w stronę Kirkuku. 24 października stanął pod miastem, gdzie Turcy pokazali sporą siłę: według późniejszych zeznań jeńców około 150 szabel, 1900 karabinów i 8 dział. Zadaniem Lewina było tylko trzymać ich w miejscu, więc nie atakował i nie narażał się na ciężkie straty. Ograniczył się do ścisłego kontaktu z nieprzyjacielem. Moberly nie wyjaśnia, co skłoniło Turków do odwrotu właśnie 25 października. Tego samego dnia nad Tygrysem brytyjska jazda zepchnęła tureckie oddziały za Mały Zab i z całego lewego brzegu rzeki.

26 października kolumna ruszyła za Turkami na Altun Köprü. Kawaleria i samochody pancerne dogoniły turecką straż tylną około 16 kilometrów przed miastem, ale dalej drogę zagrodziła rzeka, której samochody nie mogły pokonać, i kolumna stanęła na noc około 27 kilometrów na północ od Kirkuku. Brakowało zaopatrzenia, więc w kolejnych dniach Lewin mógł posyłać naprzód już tylko jazdę, samochody pancerne i działa. Pod dowództwem pułkownika Deane’a z 12 Pułku Kawalerii, tego samego, który w maju jako pierwszy wszedł do Kirkuku, nękały one Turków broniących przyczółka pod Altun Köprü. Spełniły swoje zadanie: turecki 1 Pułk i batalion 18 Pułku, związane przez Lewina, nie dołączyły do wojsk nad Tygrysem, które 30 października skapitulowały pod Szarkatem. Pod koniec października odchodziły już spod Altun Köprü ku Mosulowi. Rankiem 31 października, w dniu wejścia w życie rozejmu z Turcją, Lewin zajął Altun Köprü bez walki. W odróżnieniu od maja Brytyjczycy zostali w Kirkuku już na stałe.