Moltke szefem Sztabu Generalnego Armii Polowej

2 sierpnia 1914 roku, w pierwszym dniu niemieckiej mobilizacji, generał Helmuth von Moltke został szefem Sztabu Generalnego Armii Polowej. Oznaczało to, że człowiek, który od 1906 roku kierował przygotowaniami Niemiec do wojny, przejmował teraz faktyczne dowództwo nad armią w czasie wojny.

Zmiana wynikała z niemieckiego systemu dowodzenia. W czasie pokoju Wielki Sztab Generalny zajmował się planowaniem i przygotowaniem armii. Z chwilą mobilizacji stawał się sztabem armii polowej, tworząc Naczelne Dowództwo Wojsk Lądowych (Oberste Heeresleitung). Formalnie najwyższym wodzem był cesarz Wilhelm II, ale w praktyce to szef sztabu wydawał rozkazy w jego imieniu i kierował operacjami wojennymi.

Moltke był bratankiem słynnego marszałka Helmutha von Moltkego, zwycięzcy wojen z Austrią i Francją w XIX wieku. Nosił więc nazwisko, które w Niemczech było symbolem militarnego sukcesu. W latach poprzedzających wojnę zmodyfikował odziedziczony po poprzedniku plan Schlieffena, wzmacniając między innymi obronę granicy z Francją. Nie był jednak przekonany o własnych zdolnościach dowódczych, a zdrowie i nerwy nie zawsze mu dopisywały.

Na początku wojny Naczelne Dowództwo pozostawało w Berlinie, a w drugiej połowie sierpnia przeniosło się bliżej frontu, do Koblencji, a następnie do Luksemburga. Stamtąd Moltke kierował wielką ofensywą na zachodzie, mając ograniczony kontakt z dowódcami poszczególnych armii.

Jego dowództwo trwało niewiele ponad miesiąc. Po klęsce w I bitwie nad Marną we wrześniu 1914 roku, która przekreśliła nadzieje na szybkie zwycięstwo nad Francją, Moltke załamał się nerwowo. 14 września cesarz powierzył faktyczne kierowanie armią ministrowi wojny Erichowi von Falkenhaynowi.