Pétain marszałkiem Francji

19 listopada 1918 roku generał Philippe Pétain, naczelny wódz armii francuskiej, dowiedział się, że zostanie marszałkiem Francji. Według dziennika jego zastępcy, generała Edmonda Buata, wiadomość przyszła telefonicznie w południe. Dwa dni wcześniej, na prośbę oficerów Wielkiej Kwatery Głównej, w sprawie buławy dla Pétaina u premiera Georges’a Clemenceau interweniował marszałek Ferdinand Foch. Formalnie Pétain został marszałkiem dekretem prezydenta z 21 listopada, ogłoszonym w dzienniku urzędowym następnego dnia, dlatego większość opracowań podaje datę 21 listopada.

Dzień w Metzu

Wczesnym popołudniem 19 listopada Pétain, na białym koniu, w otoczeniu Buata i dwudziestu pięciu oficerów kwatery głównej, przyglądał się defiladzie oddziałów 10 Armii, które wkraczały do Metzu przez bramę Serpenoise. Miasto, od 1871 roku stolica niemieckiej Lotaryngii, wracało do Francji po 47 latach, a tłumy na ulicach witały żołnierzy entuzjastycznie. Dla Pétaina był to także dzień goryczy. Właśnie 10 Armia miała poprowadzić wielką ofensywę w Lotaryngii, przygotowaną pod jego kierunkiem i zaplanowaną na 14 listopada. Rozejm z 11 listopada sprawił, że do natarcia nie doszło, a Pétain uważał, że zawieszenie broni przyszło przedwcześnie.

Od pułkownika do marszałka

Kariera Pétaina była w tej wojnie wyjątkowa. W sierpniu 1914 roku był 58-letnim pułkownikiem, który szykował się do emerytury, uchodził bowiem za oficera bez przyszłości, krytyka modnej przed wojną doktryny ataku za wszelką cenę. Wojna szybko zweryfikowała te poglądy. W niespełna rok przeszedł od dowództwa brygady do dowództwa armii, a w lutym 1916 roku powierzono mu obronę Verdun. Zorganizowanie obrony, zaopatrzenia przez Świętą Drogę i rotacji dywizji uczyniło go jednym z najpopularniejszych dowódców we Francji. W maju 1917 roku, po klęsce ofensywy Nivelle’a, objął naczelne dowództwo armii francuskiej i opanował bunty, które ogarnęły jej oddziały, łącząc surowość wobec przywódców z poprawą warunków życia żołnierzy i oszczędzaniem ich krwi.

W 1918 roku Pétain pozostawał w cieniu Focha, który jako naczelny wódz sojuszników kierował całą kampanią. Gdy w sierpniu Foch otrzymał buławę, Pétain dostał tylko Medal Wojskowy. Teraz dołączył do Josepha Joffre’a i Focha jako trzeci marszałek tej wojny, a pierwszy mianowany po zawieszeniu broni.

Buława

Uroczystość odbyła się kilka tygodni później. 8 grudnia 1918 roku w Metzu prezydent Raymond Poincaré, w obecności Clemenceau, wręczył Pétainowi buławę marszałkowską. Pétain miał wtedy 62 lata. Jako zwycięzca spod Verdun i naczelny wódz z lat 1917–1918 przez dwie dekady cieszył się we Francji ogromnym autorytetem. Ten sam autorytet sprawił, że w 1940 roku stanął na czele państwa, które po klęsce podjęło kolaborację z Niemcami. W 1945 roku sąd skazał go za zdradę na karę śmierci, którą generał Charles de Gaulle zamienił na dożywocie.