Regent Aleksander w Belgradzie

Brytyjska chronologia wojny podaje pod 6 listopada 1918 roku, że król Serbii Piotr I powrócił do Belgradu, odzyskanego pięć dni wcześniej przez serbską 1 Armię. Tak się jednak nie stało. Biografowie króla zgodnie podają, że 74-letni, schorowany Piotr I pozostawał za granicą aż do lipca 1919 roku i dopiero wtedy wrócił do Belgradu. Do stolicy przyjechał natomiast w tych dniach jego syn, regent i naczelny wódz armii serbskiej Aleksander. Możliwe, że chronologia omyłkowo przypisała królowi właśnie przyjazd regenta.

Król bez władzy

Piotr I od czerwca 1914 roku nie sprawował już rządów. Ze względu na zły stan zdrowia przekazał wtedy uprawnienia królewskie synowi, który odtąd rządził jako regent. Stary król przeszedł z armią przez góry Albanii w czasie odwrotu zimą 1915 roku, a potem przebywał w Grecji, gdzie na Korfu urzędował rząd serbski na wygnaniu. W wielkich decyzjach końca wojny nie uczestniczył. To regent Aleksander towarzyszył wojsku podczas ofensywy na froncie salonickim i to on kierował polityką kraju razem z premierem Nikolą Pašiciem. Piotr I pozostał jednak symbolem narodowej walki, a Serbowie nazywali go królem Oswobodzicielem.

Regent i generał

Według brytyjskiej historii oficjalnej Cyrila Fallsa naczelny wódz armii sprzymierzonych na Wschodzie, generał Louis Franchet d’Espérey, pojechał do Belgradu razem z serbskim następcą tronu i 7 listopada wkroczył u jego boku do stolicy. Data podana przez Fallsa różni się więc o jeden dzień od daty z chronologii. Część serbskich opracowań pisze z kolei, że regent na stałe zamieszkał w Belgradzie dopiero później w listopadzie. Pałac królewski był zniszczony, więc jego siedzibą stał się dom przemysłowca Krsmanovicia na Terazijach.

Przyjazd Franchet d’Espérey do Belgradu miał przede wszystkim cel wojskowy i polityczny. Francuski generał zamierzał uderzyć na Niemcy przez Węgry i chciał zmusić Węgrów do oddania mu do dyspozycji kolei i statków na Dunaju. W Belgradzie przyjął delegację nowego rządu węgierskiego z premierem Mihályem Károlyim na czele, z którą rozmawiał o warunkach zawieszenia broni. Według Fallsa rozmowy przeciągały się, a generał groził dalszymi działaniami i marszem na Budapeszt.

Stolica nowego państwa

Belgrad, zniszczony i ograbiony podczas trzyletniej okupacji, szybko stał się ośrodkiem wielkiej polityki. Przyjeżdżały do niego delegacje z ziem południowosłowiańskich dawnej monarchii Habsburgów, które prosiły o serbskie wojsko i rozmawiały o zjednoczeniu. To w domu Krsmanovicia regent Aleksander proklamował 1 grudnia 1918 roku Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, a Piotr I został jego pierwszym królem. Rząd serbski przeniósł się do Belgradu w grudniu. Stary król wrócił do stolicy w lipcu 1919 roku i zmarł w niej w sierpniu 1921 roku.