Zatonięcie krążownika Kaiserin Elisabeth

2 listopada 1914 roku, gdy japońska artyleria oblężnicza od kilku dni ostrzeliwała Tsingtao, załoga austro-węgierskiego krążownika Kaiserin Elisabeth zatopiła swój okręt w porcie. Krążownik wystrzelał już niemal całą amunicję i nie mógł ani walczyć dalej, ani wyrwać się z blokady. Jedyny okręt Austro-Węgier na Dalekim Wschodzie poszedł na dno pięć dni przed upadkiem twierdzy.

Kaiserin Elisabeth był starym krążownikiem pancernopokładowym, zwodowanym w 1890 roku w Puli. Miał za sobą długą służbę w dalekich wodach. W latach 1892–1893 odbył na nim podróż dookoła świata arcyksiążę Franciszek Ferdynand, a w 1900 roku jego marynarze brali udział w tłumieniu powstania bokserów w Chinach. Latem 1914 roku okręt przebywał w niemieckim Tsingtao i tam zastała go wojna. Po wahaniach Wiedeń zdecydował, że krążownik weźmie udział w obronie twierdzy, a 25 sierpnia Japonia i Austro-Węgry znalazły się w stanie wojny.

Od początku oblężenia okręt walczył razem z Niemcami. Dowodził nim Richard Makoviz (w źródłach także Makovicz). Część dział zdjęto z pokładu i ustawiono na lądzie jako baterię nazwaną od imienia okrętu „Elisabeth”. Sam krążownik, wraz z niemiecką kanonierką Jaguar, ostrzeliwał japońskie pozycje od strony zatoki, a 6 września był celem ataku japońskich wodnosamolotów z okrętu Wakamiya, uważanego za pierwszy w historii nalot samolotów startujących z okrętu. Bomby nie trafiły.

Gdy 31 października rozpoczęło się wielkie japońskie bombardowanie, los twierdzy był przesądzony. Zapasy amunicji krążownika się kończyły, a z portu nie było wyjścia. 2 listopada załoga zatopiła okręt, by nie wpadł w ręce Japończyków. Marynarze zeszli na ląd i walczyli dalej w szeregach obrońców, między innymi przy działach baterii „Elisabeth”, aż do kapitulacji Tsingtao.

Razem z Niemcami austro-węgierscy marynarze trafili do japońskiej niewoli. Do domu wrócili dopiero w 1920 roku, kilkanaście miesięcy po rozpadzie monarchii, pod której banderą walczyli.