Kapitulacja Tsingtao

Rankiem 7 listopada 1914 roku nad niemiecką twierdzą Tsingtao, dzisiejszym Qingdao, zawisły białe flagi. Po nocnym szturmie japońskiej piechoty gubernator dzierżawy Kiautschou, komandor Alfred Meyer-Waldeck, uznał dalszą obronę za bezcelową i poprosił o rozmowy. Tego samego dnia załoga skapitulowała. Po nieco ponad dwóch miesiącach od japońskiego desantu w Szantungu zakończyła się jedyna wielka kampania lądowa I wojny światowej w Azji Wschodniej.

Ostatnia noc

Od 31 października twierdza znajdowała się pod huraganowym ogniem około stu japońskich dział oblężniczych, wspieranych przez okręty. Ostrzał zniszczył większość niemieckich baterii, zbiorniki paliwa i elektrownię, zburzył zasieki i popękał betonowe schrony. Obrońcy wystrzeliwali ostatnie pociski. Kilka dni wcześniej załoga zatopiła austro-węgierski krążownik Kaiserin Elisabeth, a 6 listopada porucznik Gunther Plüschow odleciał z twierdzy swoim samolotem Taube, zabierając ostatnie meldunki gubernatora.

W nocy z 6 na 7 listopada japońskie oddziały ruszyły do szturmu na środkowy odcinek głównej linii obrony, złożonej z pięciu dzieł piechoty. Uderzenie przyszło z okopów podciągniętych tuż pod niemieckie umocnienia. Jako pierwsze padło środkowe dzieło, a japońska piechota, wychodząc na tyły sąsiednich stanowisk, zdobywała kolejne. W niektórych miejscach Niemcy bronili się jeszcze przez kilka godzin i walczyli wręcz. O świcie Japończycy wdzierali się już na wzgórza za główną linią, na których stały ostatnie baterie.

Białe flagi

Meyer-Waldeck, który jeszcze w sierpniu depeszował do cesarza, że twierdza spełni swój obowiązek do ostatka, nie miał już czym walczyć. Ostatnie działa wysadzono, a jeszcze w nocy w zatoce zatopiono kanonierkę Jaguar, ostatni okręt obrońców. Aby nie przenosić walk na ulice miasta, gubernator kazał rano wywiesić białe flagi na stacji sygnałowej i obserwatorium. Tego samego dnia uzgodniono warunki kapitulacji. W ręce Japończyków i Brytyjczyków przeszły miasto, port i cała dzierżawa.

Według najczęściej podawanych danych w walkach o Tsingtao zginęło około 200 obrońców, a około 4,7 tysiąca Niemców i Austriaków trafiło do niewoli. Straty japońskie były wyższe, choć ich szacunki bardzo się różnią. 16 listopada wojska japońskie i brytyjskie urządziły uroczyste wkroczenie do miasta.

Jeńcy w Japonii

Jeńców przewieziono do Japonii i rozmieszczono w kilkunastu obozach. Meyer-Waldeck przebywał najpierw w obozie w Fukuoce, a później w Narashino. Najsłynniejszym stał się obóz Bandō na wyspie Sikoku, gdzie życzliwy komendant pozwalał jeńcom prowadzić warsztaty, orkiestry i wykłady. 1 czerwca 1918 roku orkiestra jeniecka z Bandō wykonała tam po raz pierwszy w Japonii IX symfonię Beethovena. Większość jeńców wróciła do domu dopiero na przełomie 1919 i 1920 roku.

Japonia w Szantungu

Upadek Tsingtao zamknął rozdział niemieckiej obecności w Chinach. Eskadra admirała von Spee, operująca wtedy u wybrzeży Ameryki Południowej, straciła ostatnią bazę, do której mogłaby kiedykolwiek wrócić. Zwycięzcą okazała się jednak przede wszystkim Japonia. Ogłosiła, że zatrzyma dzierżawę pod swoim zarządem do końca wojny, a jej wojska kontrolowały już niemiecką kolej z Tsingtao do Jinanu i kopalnie w głębi prowincji. Choć w ultimatum z sierpnia Tokio zapowiadało, że Kiautschou ma zostać ostatecznie zwrócone Chinom, szybko okazało się, że Japończycy nie zamierzają się stąd wycofać.

Już w styczniu 1915 roku rząd japoński przedstawił prezydentowi Chin Yuan Shikaiowi dwadzieścia jeden żądań. Pierwsza ich grupa dotyczyła właśnie przejęcia dawnych praw niemieckich w Szantungu. Spór o tę prowincję miał ciążyć na stosunkach chińsko-japońskich przez całą wojnę i długo po niej. Japonia oddała Chinom Tsingtao dopiero w 1922 roku, po konferencji waszyngtońskiej.