Austriacy zajmują Bar

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 22 stycznia 1916 roku zajęcie przez wojska austro-węgierskie czarnogórskiego portu Antivari, dzisiejszego Baru. Tę samą datę podają kroniki oparte na ówczesnych komunikatach wojennych, które pod 22 stycznia odnotowują zajęcie Baru i leżącego dalej na południe Ulcinja, po włosku Dulcigno. Prasa zachodnia pisała o tym dzień później. Austriacka historia oficjalna nie podaje dnia wkroczenia do miasta. Wspomina tylko, że oddziały grupy marszałka polnego porucznika Béli Sorsicha, posuwające się wzdłuż wybrzeża, mniej więcej w tym czasie dotarły do doliny Buny, rzeki na granicy z Albanią. Źródła nie wspominają o walkach o sam port.

Okno Czarnogóry na świat

Bar był jedynym ważnym portem Królestwa Czarnogóry. Od 1908 roku łączyła go z Virpazarem nad Jeziorem Szkoderskim wąskotorowa kolej zbudowana przez włoskie towarzystwo Compagnia di Antivari, które utrzymywało też żeglugę po jeziorze. Tą drogą płynęło w czasie wojny zaopatrzenie przysyłane Czarnogórze przez sojuszników: zboże, żywność i amunicja. We wrześniu 1914 roku Francuzi wyładowali tu działa, które następnie wciągnięto na Lovćen. Dlatego port był stałym celem austro-węgierskiej floty z pobliskiego Kotoru. Najdotkliwszy był wypad torpedowców w nocy z 1 na 2 marca 1915 roku, kiedy zniszczono główne molo i składy, a w porcie zatonął królewski jacht Rumija. Pod koniec 1915 roku austro-węgierskie torpedowce przechwytywały statki ze zbożem płynące do Baru, a Czarnogóra cierpiała głód.

Upadek kraju

W styczniu 1916 roku austro-węgierska 3 Armia generała piechoty Hermanna Kövessa uderzyła na Czarnogórę od zachodu, z rejonu Zatoki Kotorskiej, i od północnego wschodu. Po utracie Lovćenu czarnogórskie oddziały na zachodnim froncie zaczęły się rozchodzić do domów, a 13 stycznia Austriacy weszli do Cetyni. Rząd prosił o pokój. Wiedeń żądał bezwarunkowego złożenia broni przez całą armię. Negocjacje zerwały się, a król Mikołaj I wyjechał do Włoch. Austro-węgierskie dowództwo zagroziło wznowieniem działań 21 stycznia, a na prośbę rządu w Wiedniu przesunęło ten termin o jeden dzień. W praktyce rozbrajanie Czarnogórców i tak postępowało szybko. Według austriackiej historii oficjalnej czarnogórska armia po prostu przestała istnieć.

Zajęcie Baru było w tej sytuacji raczej marszem niż bitwą. Wraz z Ulcinjem w ręce Austro-Węgier przeszło całe wybrzeże Czarnogóry, a flota w Kotorze, głównej bazie austro-węgierskiej marynarki na południowym Adriatyku, nie miała już obok siebie wrogiego wybrzeża. Droga przez Stari Bar, stare miasto w górach nad portem, prowadziła dalej ku Bunie i Szkodrze, gdzie zbierały się resztki armii serbskiej. Już 16 stycznia generał Kövess rozkazał wysłać tamtędy, przez Virpazar i Stari Bar, dwa bataliony z baterią górską, które miały z zaskoczenia zająć Szkodrę i ruszyć dalej na San Giovanni di Medua.

Kolej z Baru do Virpazaru posłużyła potem Austriakom jako jedna z linii zaopatrzenia dla wojsk w Czarnogórze i północnej Albanii. Bar pozostał pod okupacją austro-węgierską do końca wojny. Na początku listopada 1918 roku zajęła go włoska marynarka wojenna.