Bernardino Machado prezydentem Portugalii

6 sierpnia 1915 roku Kongres Portugalii, czyli połączone izby parlamentu, wybrał nowego prezydenta republiki. Został nim 64-letni Bernardino Machado, profesor z Coimbry, były minister spraw zagranicznych i premier z 1914 roku. Wybór nie poszedł gładko. Według protokołu posiedzenia, przechowywanego w archiwum portugalskiego parlamentu, potrzebne były trzy głosowania. W pierwszym głosy padły na siedmiu kandydatów, a 15 kart było pustych. Machado otrzymał 71 głosów, a generał António Xavier Correia Barreto 44. W drugim, z pięcioma kandydatami, Machado zebrał 75 głosów, a Correia Barreto 45. Ponieważ żaden nie uzyskał wymaganej większości, w trzecim głosowaniu zmierzyli się już tylko oni dwaj. Machado wygrał 134 głosami przeciw 18, a 27 kart uznano za nieważne.

Kandydat radykałów

Machado został wybrany na pełną, czteroletnią kadencję. Miał zastąpić Teófila Bragę, którego Kongres wybrał pod koniec maja tylko na dokończenie kadencji ustępującego Manuela de Arriagi. Kandydaturę Machado poparł Afonso Costa i radykalne skrzydło Partii Demokratycznej, która od czerwcowych wyborów miała w obu izbach zdecydowaną przewagę. Jego głównym rywalem był także republikanin, generał Correia Barreto, minister wojny w rządzie tymczasowym po rewolucji 1910 roku. Obradom przewodniczył początkowo sam Correia Barreto, a po drugim głosowaniu zastąpił go Vítor Hugo de Azevedo Coutinho, premier z przełomu 1914 i 1915 roku.

Dla Machado była to druga próba. 24 sierpnia 1911 roku, przy wyborze pierwszego prezydenta republiki, przegrał z Arriagą 86 głosami do 121. Umiarkowani republikanie nie chcieli wtedy kandydata wspieranego przez radykałów. Tym razem większość parlamentarna należała do demokratów.

Profesor z Rio de Janeiro

Nowy prezydent urodził się 28 marca 1851 roku w Rio de Janeiro. Rodzina przeniosła się do Portugalii w 1860 roku i osiadła w Joane koło Vila Nova de Famalicão, a obywatelstwo portugalskie przyjął w 1872 roku. Studiował matematykę i filozofię na Uniwersytecie w Coimbrze, gdzie potem wykładał, od 1883 roku prowadząc katedrę antropologii. Za monarchii był w 1893 roku ministrem robót publicznych i zajmował się wtedy ochroną pracy kobiet i dzieci. W 1903 roku przystąpił do Portugalskiej Partii Republikańskiej, a w latach 1906–1909 zasiadał w jej kierownictwie. Należał też do czołowych postaci portugalskiej masonerii. Po rewolucji 1910 roku kierował dyplomacją w rządzie tymczasowym, od 1912 roku był posłem w Brazylii, a w 1914 roku stał na czele rządu, który upadł w grudniu. Z żoną Elzirą Dantas Machado, działaczką ruchu kobiecego, miał kilkanaścioro dzieci (źródła podają 18 albo 19).

Zwolennik wojny

Machado od początku wojny opowiadał się za wiernością sojuszowi z Anglią, także wtedy, gdyby miało to oznaczać wysłanie żołnierzy na front. Jego wybór umacniał więc obóz zwolenników przystąpienia Portugalii do wojny po stronie Ententy. Przysięgę złożył dwa miesiące później, 5 października 1915 roku, w piątą rocznicę proklamowania republiki, na uroczystym posiedzeniu Kongresu. Kilka tygodni później rząd José de Castro podał się do dymisji, a nowy gabinet utworzył Costa. W marcu 1916 roku Niemcy wypowiedziały Portugalii wojnę, a prezydent odwiedzał potem portugalskich żołnierzy we Francji. Kadencji nie dokończył: w grudniu 1917 roku obalił go zamach stanu Sidónia Paisa i Machado musiał wyjechać z kraju.