Brytyjczycy ponownie odbijają Armentières

3 października 1918 roku Armentières, miasto włókiennicze nad rzeką Lys przy granicy francusko-belgijskiej, znów znalazło się w rękach brytyjskich. Niemcy zajęli je 11 kwietnia 1918 roku, w czasie ofensywy nad Lys, gdy brytyjska 34 Dywizja opuściła zatrute gazem ruiny. Wcześniej przez trzy i pół roku miasto leżało tuż za brytyjskim frontem, odkąd III Korpus odbił je w październiku 1914 roku. Tym razem Brytyjczycy wrócili bez walki, bo Niemcy wycofali się sami.

Odwrót był skutkiem klęsk niemieckich na innych odcinkach frontu. Pod koniec września sprzymierzeni uderzyli we Flandrii pod Ypres i na Linię Hindenburga pod Cambrai i Saint-Quentin, a wysunięty występ niemiecki między Lys a Lens stał się zbędny i zagrożony z obu stron. Według brytyjskiej historii oficjalnej (James Edmonds, Military Operations France and Belgium 1918, tom V) niemiecka 6 Armia, ostrzeliwana przez ciężką artylerię brytyjskiego XV Korpusu na drogach przez Armentières, Frelinghien i Warneton, ewakuowała w nocy z 1 na 2 października Armentières i sąsiednie Erquinghem-Lys. Jednocześnie zaczęła cofać się na froncie długim na około 27 kilometrów, od Armentières po Lens, na linię kanału Haute Deûle.

Już 1 października brytyjska 40 Dywizja z XV Korpusu 2 Armii zajęła, obchodząc ją z dwóch stron, osadę Le Bizet na północ od miasta. 2 października 40 i 31 Dywizja posunęły się prawie bez oporu po obu stronach Armentières, ale miały rozkaz nie wchodzić do ruin, opuszczonych dopiero co przez Niemców i, jak się obawiano, pełnych min-pułapek. Zamiast tego przygotowywały mosty na Lys. Brytyjska komisja grobów wojennych i brytyjska chronologia wojny podają, że miasto odzyskano 3 października. Francuskie źródła przyjmują często datę 2 października, bo tego dnia Armentières było już wolne od Niemców.

Z miasta niewiele zostało. W 1917 roku Niemcy wielokrotnie zasypywali je pociskami z iperytem, a w kwietniu 1918 roku przeszła przez nie ofensywa. Przed odejściem okupanci zniszczyli wszystko, co mogło się przydać sprzymierzonym, i według opisów odbudowy wysadzili nawet beffroi, wieżę ratuszową, która stała się symbolem wytrwania miasta. Pod koniec wojny trzy czwarte Armentières leżało w gruzach: około 4800 domów było zburzonych, a 2400 ciężko uszkodzonych. Miasto odznaczono później francuskim Krzyżem Wojennym.

Odzyskanie Armentières otworzyło sprzymierzonym drogę ku Lille, oddalonemu o kilkanaście kilometrów. Gdy w drugiej połowie października Niemcy oddali to miasto, Brytyjczycy w cztery dni zbudowali w Armentières most kolejowy przez Lys, by dowieźć żywność dla wygłodzonych mieszkańców Lille.