Abdykacja Ferdynanda

3 października 1918 roku, cztery dni po podpisaniu rozejmu w Salonikach, car Bułgarii Ferdynand I zrzekł się tronu na rzecz najstarszego syna, 24-letniego następcy tronu Borysa, księcia Tyrnowa, który jako Borys III został carem. Brytyjska chronologia wojny notuje abdykację pod 4 października. Tego dnia ogłosiła ją bułgarska gazeta urzędowa i wtedy wiadomość obiegła Europę, a w części ówczesnych przekładów manifest nosi datę 4 października. Oryginał, przechowywany w bułgarskim Centralnym Archiwum Państwowym, jest jednak datowany w Sofii 3 października i tę datę podają zarówno bułgarscy historycy, jak i brytyjska historia oficjalna Cyrila Fallsa.

Car, który przegrał wojnę

Ferdynand z dynastii Sachsen-Coburg-Gotha panował w Bułgarii od 1887 roku, najpierw jako książę, a od 1908 roku jako car. To on w 1915 roku przesądził o przystąpieniu Bułgarii do wojny po stronie Niemiec i Austro-Węgier, licząc na odzyskanie Macedonii. We wrześniu 1918 roku ofensywa nad Wardarem rozbiła armię bułgarską, a zbuntowani żołnierze proklamowali w Radomirze republikę i ruszyli na Sofię. Bunt stłumiono, a 2 października wojska rządowe odzyskały Radomir, ale autorytet cara był zniszczony. W oczach wielu Bułgarów to on ponosił winę za drugą w ciągu pięciu lat narodową katastrofę.

Według bułgarskiego historyka Georgiego Markowa 1 października delegat na rokowania w Salonikach, minister finansów Andrej Lapczew, przekazał carowi, że generał Louis Franchet d’Espérey oczekuje jego abdykacji. W tekście konwencji rozejmowej nie było o tym ani słowa, ale bułgarscy historycy mówią o niepisanym warunku sprzymierzonych. Ferdynand próbował jeszcze ratować sytuację. Według tego samego autora namawiał generała Aleksandyra Protogerowa do zamachu stanu i dalszej wojny, ale ten odmówił. 2 października car przyjął przywódców partii politycznych i rozmawiał z nimi o możliwej abdykacji.

Manifest

3 października o 18.00 Ferdynand przyjął premiera Aleksandyra Malinowa, oznajmił mu, że abdykuje, i podpisał manifest do narodu bułgarskiego. Markow przytacza scenę, w której premier szybko przeczytał akt i schował go do kieszeni surduta, a car miał gorzko zauważyć, że kiedyś w tym gabinecie przyjmował dymisje swoich premierów, a teraz premier przyjmuje jego dymisję. Manifest, spisany odręcznie przez samego Ferdynanda i kontrasygnowany przez Malinowa, był krótki. Car pisał, że okoliczności wymagają od każdego obywatela ofiar, a on chce dać pierwszy przykład. Mimo więzów, które od 32 lat łączyły go z krajem, rezygnował z tronu na rzecz syna i wzywał poddanych, by skupili się wokół cara Borysa i wyprowadzili ojczyznę z ciężkiego położenia.

Wyjazd

Ferdynand niezwłocznie opuścił Bułgarię pociągiem. Chciał zamieszkać w swoich majątkach na Węgrzech, ale cesarz Karol I nie zgodził się na jego pobyt w Austro-Węgrzech. Były car pojechał więc do rodowego Coburga w Niemczech, gdzie według bułgarskich opracowań zamieszkał 7 października. Przeżył tam jeszcze 30 lat. Zmarł w 1948 roku.

Monarchia ocalona

Borys, który w czasie odwrotu jeździł od pułku do pułku, by podtrzymać ducha wojska, cieszył się wśród żołnierzy popularnością, jakiej ojciec nigdy nie miał. Według Fallsa to dzięki niej, a w pierwszych dniach także dzięki obecności w Sofii wojsk niemieckiej 217 Dywizji, Bułgaria uniknęła rewolucji antydynastycznej. Rząd Malinowa pozostał u władzy. Ze wszystkich pokonanych w Wielkiej Wojnie państw, Rosji, Austro-Węgier, Niemiec, Turcji i Bułgarii, tylko w Bułgarii przetrwała monarchia, a Borys III panował do śmierci w 1943 roku. Ferdynand był pierwszym z monarchów państw centralnych, który stracił tron. Kilka tygodni później los ten spotkał cesarzy Niemiec i Austrii.