Brytyjczycy ponownie odbijają Merville

19 sierpnia 1918 roku wojska brytyjskie ponownie weszły do Merville, miasteczka nad rzeką Leie (Lys) we francuskiej Flandrii. Niemcy zajęli je wieczorem 11 kwietnia, w trzecim dniu bitwy nad Lys, i przez ponad cztery miesiące trzymali na samym czubku klina, który ich ofensywa wbiła we front brytyjski. Teraz oddali je prawie bez walki. Był to pierwszy wyraźny znak, że Niemcy opuszczają teren zdobyty wiosną we Flandrii.

Merville było dla Brytyjczyków miejscem dobrze znanym. W październiku 1914 roku odbiła je brytyjska kawaleria, a potem przez trzy i pół roku leżało tuż za frontem. Do maja 1915 roku było stacją wyładunkową zaopatrzenia, jesienią 1914 i 1915 roku mieściło kwaterę główną Korpusu Indyjskiego, a później ośrodkiem kwater i szpitali, w którym działały brytyjskie szpitale polowe. W kwietniu 1918 roku Niemcy, wchodząc do miasta, ostrzeliwali także budynki szpitalne. Przez całe lato niemieckie dywizje w klinie nad Lys trwały pod nieustannym ogniem brytyjskich dział i, jak pisał Haig, ponosiły ciężkie straty nie tylko w pierwszej linii, ale i na tyłach.

Odwrót przyspieszyła bitwa stoczona dzień wcześniej około dziesięciu kilometrów na północny wschód. 18 sierpnia szkocka 9 Dywizja i 29 Dywizja z brytyjskiej 2 Armii zdobyły grzbiet Outtersteene koło Bailleul. Według marszałka Douglasa Haiga tego samego dnia brytyjskie patrole posunęły się też znacznie naprzód naprzeciw Merville, a następnego dnia zajęto samo miasto, a front przesunął się na całym odcinku od rzeki Lawe po potok Plate Becque. Merville leżało na odcinku XI Korpusu generała Richarda Hakinga z 5 Armii generała Williama Birdwooda, w którym stały wtedy 61 i 74 Dywizja. Dostępne źródła nie mówią wyraźnie, które oddziały pierwsze weszły do miasta. Brytyjska historia oficjalna ocenia, że zdobycie grzbietu Outtersteene groziło oskrzydleniem niemieckiego występu pod Merville i dlatego w nocy z 19 na 20 sierpnia Niemcy zaczęli nowy odwrót przed całym frontem XI Korpusu.

Niemcy i tak szykowali się do odejścia. Po upadku planu wielkiej ofensywy „Hagen” we Flandrii, przekreślonego przez lipcowe kontrnatarcie sprzymierzonych nad Marną, następca tronu bawarskiego Rupprecht dostał zgodę na opuszczanie mniej ważnych występów. Od końca lipca z klinu wywożono amunicję i zapasy, a na początku sierpnia Niemcy cofnęli się na jego południowym skrzydle pod kanałem La Bassée. Po klęsce pod Amiens 8 sierpnia Erich Ludendorff potrzebował każdej dywizji na Sommie, a płaski klin nad Lys, ostrzeliwany z otaczających go wzgórz, kosztował go wielu ludzi i nie dawał już żadnych korzyści. Brytyjczycy nie zawsze potrafili to wykorzystać. Oficerowie sztabowi 5 Armii skarżyli się w połowie sierpnia, że żołnierze opieszale idą za cofającym się przeciwnikiem, a prawie wszyscy zapomnieli, jak się używa karabinu.

Do wieczora 23 sierpnia brytyjska linia przebiegała od Le Touret nad kanałem La Bassée przez Les Lobes, około półtora kilometra na wschód od Merville, i przez Neuf-Berquin po Meteren. Potem Niemcy zatrzymali się na kilka dni, ale pod koniec sierpnia, gdy na południu cofali się nad Sommę, ruszyli dalej. Na początku września front wrócił w pobliże linii z 1915 roku pod Neuve-Chapelle, a cały klin wywalczony w kwietniu zniknął. Merville do końca wojny pozostało w rękach sprzymierzonych.