Czarnogóra wypowiada wojnę Austro-Węgrom

5 sierpnia 1914 roku Królestwo Czarnogóry wypowiedziało wojnę Austro-Węgrom. Taką datę podają ówczesne kroniki wojny. Inne źródła wskazują na 6 lub 7 sierpnia, co wynika między innymi z tego, że Czarnogóra posługiwała się wówczas kalendarzem juliańskim, a informacje z Cetynii docierały do Europy z opóźnieniem. Wszystkie źródła zgodnie potwierdzają jednak, że mała bałkańska monarchia przystąpiła do wojny w pierwszym tygodniu sierpnia, jako pierwszy sojusznik Serbii.

U boku Serbii

Decyzja króla Mikołaja I nie była zaskoczeniem. Czarnogórę łączyły z Serbią wspólny język, wiara i poczucie przynależności do narodu serbskiego, a także więzy dynastyczne. Oba państwa walczyły razem w wojnach bałkańskich. Czarnogóra zarządziła mobilizację już 26 lipca, a w pierwszych dniach sierpnia uzgodniła z Serbią współpracę wojskową. Szefem sztabu jej armii został wkrótce serbski generał Božidar Janković.

Kilka dni później Czarnogóra wypowiedziała wojnę także Niemcom. Miało to znaczenie głównie symboliczne, bo oba kraje nie miały wspólnej granicy, ale podkreślało, że Cetynia stanęła po stronie Ententy.

Działa nad Zatoką Kotorską

Choć czarnogórska armia liczyła zaledwie kilkadziesiąt tysięcy ludzi i była słabo uzbrojona, kraj miał jeden ważny atut: położenie. Góra Lovćen wznosiła się bezpośrednio nad Zatoką Kotorską, gdzie mieściła się najważniejsza baza austro-węgierskiej floty na południowym Adriatyku. Czarnogórska artyleria ustawiona na zboczach Lovćenu mogła ostrzeliwać port w Kotorze i umocnienia wokół zatoki.

Austro-Węgry odpowiedziały ostrzałem czarnogórskiego wybrzeża, w tym portu w Barze, nazywanym wówczas Antivari. 16 sierpnia w pobliżu tego portu francuska flota zatopiła austro-węgierski krążownik SMS Zenta. Jesienią 1914 roku oddziały czarnogórskie, dowodzone między innymi przez generała Janka Vukoticia, wspólnie z Serbami wkroczyły do wschodniej Hercegowiny i Bośni.

Upadek królestwa

Czarnogóra walczyła do początku 1916 roku. W styczniu, po upadku Serbii, wojska austro-węgierskie zdobyły Lovćen i zajęły Cetynię, a kraj skapitulował. Król Mikołaj I udał się na emigrację, najpierw do Włoch, a następnie do Francji. Nigdy już nie wrócił na tron: w listopadzie 1918 roku zgromadzenie w Podgoricy ogłosiło jego detronizację i połączenie Czarnogóry z Serbią. Kraj stał się częścią nowego Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców.

Znaczenie

Wypowiedzenie wojny przez Czarnogórę miało niewielkie znaczenie dla losów wojny w Europie, ale dobrze pokazuje, jak szybko konflikt austro-serbski wciągał kolejne państwa. W ciągu tygodnia od wypowiedzenia wojny Serbii walczyły już wszystkie wielkie mocarstwa Europy, a na Bałkanach Serbia zyskała sojusznika, który związał część sił austro-węgierskich nad Adriatykiem.