Dymisja Wekerlego

17 kwietnia 1918 roku, w środę, rząd Węgier Sándora Wekerlego podał się do dymisji. Decyzję podjęto już poprzedniego wieczoru na naradzie ministrów, a rano na krótkim posiedzeniu w pałacu premiera członkowie gabinetu podpisali akt dymisji. Półoficjalny komunikat tłumaczył, że rząd „nie dysponuje obecnie takim zakresem środków, jaki uważa za konieczny, by przeprowadzić reformę prawa wyborczego”. Były to już kolejne tarapaty gabinetu, który 68-letni Wekerle utworzył w sierpniu 1917 roku. W styczniu 1918 roku, po strajku generalnym w Budapeszcie, musiał go przebudować.

Przyczyną kryzysu był spór o prawo wyborcze. Rząd Wekerlego nie miał większości w Izbie Posłów. Większość nadal należała do Narodowej Partii Pracy Istvána Tiszy, który w maju 1917 roku stracił urząd premiera właśnie dlatego, że nie chciał rozszerzenia prawa głosu. Projekt ministra Vilmosa Vázsonyiego, przedstawiony w grudniu 1917 roku, był już umiarkowany. Mimo to 10 kwietnia przedstawiciele partii Tiszy odmówili mu poparcia, obawiając się, że dopuści do urn zbyt wielu robotników i przedstawicieli mniejszości narodowych. Rząd nie chciał rozwiązywać parlamentu, a według socjaldemokratycznej „Népszavy” król nie zamierzał zarządzać nowych wyborów. Vázsonyi uznał więc, że jedynym wyjściem jest dymisja całego gabinetu. Współczesne gazety wiązały decyzję także z nominacją Istvána Buriána, zaufanego Tiszy, na ministra spraw zagranicznych. „Népszava” przekonywała jednak, że była ona tylko objawem, a nie przyczyną kryzysu.

Rozwiązanie zajęło kilka tygodni. Według prasy budapeszteńskiej w pewnym momencie misję utworzenia rządu otrzymał minister handlu József Szterényi, ale bez skutku. Brytyjska chronologia wojny podaje, że 27 kwietnia Karol IV, jak nazywano cesarza jako króla Węgier, ponownie powierzył urząd premiera Wekerlemu. Węgierskie zestawienia jako datę utworzenia nowego gabinetu podają 8 maja, a prasa amerykańska pisała o 10 maja. W przebudowanym rządzie zabrakło Vázsonyiego i hrabiego Alberta Apponyiego, którzy nie chcieli dalszych ustępstw wobec Tiszy. Ich miejsca zajęli politycy bliscy Partii Pracy, a sam Wekerle objął dodatkowo ministerstwo spraw wewnętrznych.

Wekerle już wcześniej zaczął odchodzić od powszechnego prawa wyborczego. Według „Pesti Napló” mówił, że reforma jest tylko punktem wyjścia jego programu, a samodzielna armia węgierska jest z narodowego punktu widzenia ważniejsza. W maju porozumiał się z Tiszą, że projekt Vázsonyiego zostanie okrojony, i ustawę w tej skromniejszej postaci Izba Posłów uchwaliła w lipcu 1918 roku. Jak podsumowują węgierscy historycy, Tisza nie wrócił wprawdzie do władzy osobiście, ale wróciły jego zasady i polityka: dla węgierskiej elity utrzymanie jej przewagi okazało się ważniejsze niż demokratyzacja kraju.