Rosjanie zajmują Kangawar

13 stycznia 1916 roku oddziały rosyjskiego korpusu generała Nikołaja Baratowa po poważniejszej walce zdobyły Kangawar, miasteczko w zachodniej Persji, mniej więcej w połowie drogi z Hamadanu do Kermanszahu. Tę datę podają praca generała Jewgienija Masłowskiego o wojnie na Kaukazie, wydana na emigracji w 1933 roku, oraz historia wojen kaukaskich Allena i Muratowa. Brytyjska chronologia wojny umieszcza zajęcie Kangawaru znacznie wcześniej, pod 25 grudnia 1915 roku, a brytyjska historia oficjalna kampanii mezopotamskiej, oparta na ówczesnych meldunkach, też odnotowuje je w ostatnim tygodniu grudnia. Rozbieżność najpewniej bierze się stąd, że rosyjskie podjazdy dotarły pod Kangawar już wtedy, ale nie zdołały go utrzymać. Brytyjska ocena sytuacji z końca stycznia 1916 roku mówi, że kolumna z Hamadanu walczyła pod Kangawarem z Turkami, którzy najpierw miasteczko zdobyli, a potem zostali z niego wyparci. Irański historyk Iradż Nasseri pisze, że Kangawar kilka razy przechodził z rąk do rąk.

Zimowa przełęcz

Po zajęciu Hamadanu w połowie grudnia część pokonanych żandarmów perskich, ochotników z plemion i kilkuset żołnierzy tureckich cofnęła się na przełęcz pod Asadabadem, na drodze do Kermanszahu. Dobra pozycja w górach była ich jedyną przewagą nad Rosjanami. Poza tym brakowało im wszystkiego. Okolice Asadabadu należą do najzimniejszych w Persji, przełęcz pokrywał głęboki śnieg, a wielu żandarmów nie dostało zimowych mundurów i marzło w letnich. Rosjanie gromadzili tymczasem siły: między 15 a 20 grudnia do Hamadanu dotarła Kaukaska Dywizja Kawalerii, a z Kazwinu maszerowały bataliony piechoty straży granicznej. 25 grudnia dragoni i Kozacy starli się z przeciwnikiem pod Asadabadem. Według Masłowskiego zajęli wtedy miasteczko i ruszyli w stronę Kangawaru. Nasseri, opierając się na źródłach perskich, datuje ostateczne zajęcie Asadabadu dopiero na połowę stycznia. Brytyjczycy, zaniepokojeni losem dywizji oblężonej w Al-Kucie, naciskali przez Piotrogród, by Baratow jak najszybciej szedł dalej, na Kermanszah.

Bój o Kangawar

Kangawar nie był dla Brytyjczyków i Rosjan miejscem obojętnym. 26 sierpnia 1915 roku niemiecki konsul w Kermanszahu Schünemann z kilkuset konnymi z plemion otoczył tu konsulów brytyjskiego i rosyjskiego, którzy z eskortą perskich i rosyjskich Kozaków jechali z Hamadanu do Kermanszahu. Po strzelaninie, w której zginęło kilku ludzi, konsulowie musieli zawrócić. W styczniu 1916 roku drogi przez Kangawar bronił niemiecki attaché wojskowy hrabia Georg von Kanitz. Zebrał żandarmów, Lurów i innych ochotników, a wspierał go batalion turecki z sił wysłanych do Persji z Mezopotamii. Na początku stycznia przez Kermanszah przejeżdżał feldmarszałek Colmar von der Goltz, który przywiózł niemiecką misję wojskową pułkownika Boppa.

13 stycznia Rosjanie uderzyli. Według Allena i Muratowa oddziały Kanitza zostały łatwo rozproszone, a Turcy wycofali się ze stratami. Masłowski pisze, że Kangawar odebrano Turkom. Obrońcy cofnęli się na zachód, na umocnioną linię pod Bid-e Sorch, gdzie Niemcy kazali kopać okopy, a perscy nacjonaliści i Turcy ściągali posiłki.

Los Kanitza

Sam Kanitz kilka dni później zaginął w górach koło Kangawaru. Niemieckie źródła podają jako datę zaginięcia 15 stycznia. Allen i Muratow przypuszczali, że zabili go jego właśni ochotnicy. Nasseri, powołując się na relację towarzyszącego mu perskiego oficera, sądzi, że attaché, załamany niepowodzeniem, odesłał towarzyszy z listami do Boppa i popełnił samobójstwo. Linia pod Bid-e Sorch wytrzymała jeszcze kilka tygodni. Pod koniec lutego 1916 roku Rosjanie ją przełamali i zajęli Kermanszah.