Śmierć Guillaume'a Apollinaire'a

9 listopada 1918 roku, dwa dni przed końcem wojny, zmarł w swoim mieszkaniu przy bulwarze Saint-Germain w Paryżu Guillaume Apollinaire, jeden z najważniejszych poetów francuskiej awangardy. Miał 38 lat. Zabiła go grypa hiszpanka, która jesienią zbierała w Paryżu obfite żniwo, a z którą jego organizm, osłabiony ciężką raną głowy odniesioną na froncie, nie dał sobie rady. Pisarz Paul Léautaud zapisał w dzienniku, że była to grypa powikłana zapaleniem płuc. Według relacji pod jego oknami przechodnie wykrzykiwali „Śmierć Wilhelmowi!”. Chodziło o cesarza Wilhelma II, którego abdykację ogłoszono tego dnia w Berlinie. Brzmiało to ponuro pod oknami poety, który sam nosił imię Guillaume, czyli Wilhelm.

Apollinaire był z pochodzenia Polakiem. Urodził się w 1880 roku w Rzymie jako Wilhelm Apolinary Kostrowicki, syn polskiej szlachcianki Angeliki Kostrowickiej i nieznanego z nazwiska ojca, najpewniej włoskiego oficera. Dzieciństwo spędził w Monako i na południu Francji, a na początku XX wieku osiadł w Paryżu, gdzie przyjaźnił się z Pablem Picassem i innymi malarzami awangardy, pisał o kubistach i wydał w 1913 roku tom wierszy „Alkohole” z „Mostem Mirabeau”, jednym z najsłynniejszych wierszy poezji francuskiej.

Gdy wybuchła wojna, nie był obywatelem Francji. W sierpniu 1914 roku zgłosił się na ochotnika, ale komisja odłożyła jego prośbę. Przyjęto go dopiero w grudniu. Wiosną 1915 roku wyruszył z 38 Pułkiem Artylerii Polowej na front w Szampanii, a w listopadzie na własną prośbę przeszedł do piechoty, by zostać oficerem. Jako podporucznik 96 Pułku Piechoty dostał 9 marca 1916 roku obywatelstwo francuskie, a tydzień później, 17 marca, odłamek pocisku trafił go w skroń, gdy w okopie czytał „Mercure de France”. W maju przeszedł w Paryżu trepanację czaszki. Na front już nie wrócił.

Ostatnie lata były dla niego płodne. W czerwcu 1917 roku wystawiono jego sztukę „Les Mamelles de Tirésias” („Piersi Tyrezjasza”), którą nazwał „dramatem surrealistycznym”. Słowo „surrealizm”, którego Apollinaire użył po raz pierwszy wiosną tego roku, kilka lat później podchwycili André Breton i jego przyjaciele. W kwietniu 1918 roku ukazały się „Kaligramy”, wiersze z czasów wojny, w których słowa układały się w obrazy, a 2 maja ożenił się z Jacqueline Kolb. Pół roku później już nie żył.

Apollinaire został pochowany na cmentarzu Père-Lachaise, a jego nazwisko wpisano później do Panteonu wśród pisarzy, którzy zginęli za Francję. Jest jedną z najbardziej znanych ofiar hiszpanki, obok Egona Schielego zmarłego dziewięć dni wcześniej w Wiedniu.